«کارآموزی وکالت، پرتاب در اقیانوس نیست»؛ روایت وکیل حسین عسکریراد از مسیر ورود به حرفه وکالت
مدیرمسئول «فصل سوم» در نشست «مسیر کارآموزی» کانون وکلای مرکز گفت: کارآموزان، حضور در دادگاه را جدی بگیرند؛ وکالت در میدان عدالت آموخته میشود.
گروه خبر، فصل سوم:
حسین عسکریراد، وکیل دادگستری، عضو هیئت علمی دانشگاه و مدیرمسئول «فصل سوم»، در نشست «مسیر کارآموزی» ویژه کارآموزان ورودی ۱۴۰۴ کانون وکلای دادگستری مرکز، با تشریح مراحل کارآموزی وکالت، بر اهمیت آموزش عملی، حضور مستمر در محاکم و رعایت اخلاق حرفهای تأکید کرد.
عسکریراد در ابتدای سخنان خود با معرفی سوابق علمی و حرفهایاش گفت: «تحصیلاتم را در دانشگاه تهران، دانشگاه شهید بهشتی و واحد علوم و تحقیقات گذراندم و چند دوره کوتاهمدت نیز در انگلستان داشتم. دوره کارآموزی وکالت من از سال ۱۳۵۷ همزمان با خدمت سربازی آغاز شد و در سال ۱۳۶۰ پروانه وکالت پایه یک دریافت کردم.»
او با اشاره به تجربه فعالیت در دفتر خدمات حقوقی بینالمللی پس از انقلاب افزود: «در آن مقطع، مدیریت دعاوی ایران و ایالات متحده در ارتباط با بیانیه الجزایر بر عهده این دفتر بود و همین موضوع باعث شد تجربههای ارزشمندی در دیوان داوری ایران و آمریکا در لاهه به دست بیاورم.»
آغاز مسیر کارآموزی؛ از تشکیل پرونده تا عضویت رسمی در کانون
این وکیل دادگستری با توضیح روند اداری پذیرش کارآموزان گفت: پس از اعلام نتایج آزمون، پذیرفتهشدگان برای تشکیل پرونده به کانون مراجعه میکنند و مدارک هویتی، تحصیلی و وضعیت اشتغال آنان بررسی میشود.
او تأکید کرد: «افرادی که در دستگاههای دولتی شاغل هستند، طبق قانون باید پیش از آغاز کارآموزی استعفا دهند و این موضوع نیز از طریق سامانههای اداری کشور راستیآزمایی میشود.»
به گفته عسکریراد، یکی از مدارک ضروری برای تکمیل پرونده، گواهی انصراف از مرکز مشاوران است و بدون ارائه این مدرک، پرونده ناقص تلقی خواهد شد.
او همچنین درباره انتقال محل کارآموزی توضیح داد: «اگر فردی در شهرستانی پذیرفته شده اما در شهر دیگری سکونت دارد، در صورتی که تراز قبولی دو حوزه یکسان باشد، امکان انتقال با هماهنگی کمیته مربوطه وجود دارد؛ در غیر این صورت، کارآموز باید دوره خود را در همان شهری که پذیرفته شده ادامه دهد.»
عسکریراد افزود: پس از طی مراحل استعلام، پروندهها در هیئتمدیره کانون بررسی و تصویب میشود و سپس شماره پروانه کارآموزی اختصاص پیدا میکند. «از همین مرحله، فرد عضو رسمی کانون وکلای دادگستری محسوب میشود.»
دوره ۹۰ روزه؛ آموزش پیش از ورود به میدان
عسکریراد درباره دوره آموزشی اولیه کارآموزان توضیح داد: «کارآموزی با یک دوره ۹۰ روزه آغاز میشود که حضور در حداقل ۵۰ جلسه آن الزامی است. این مرحله در گذشته وجود نداشت و باعث میشد برخی کارآموزان بدون شناخت کافی وارد حرفه شوند؛ مثل کسی که بدون آشنایی با آب، به اقیانوس انداخته شود.»
او ادامه داد: «در این جلسات، موضوعاتی مانند تاریخچه کانون وکلا، استقلال نهاد وکالت، اخلاق حرفهای، نحوه تنظیم وکالتنامه، پروندهخوانی، دفاع حقوقی و تحولات جدید قانونی آموزش داده میشود.»
این عضو پیشین کمیسیون کارآموزی کانون وکلا، اخلاق حرفهای را فراتر از رفتار فردی دانست و گفت: «وکیل باید نحوه تعامل حرفهای با موکل، همکاران، قضات و نهادهای اداری را بداند. این موضوع بخشی از هویت حرفهای وکالت است.»
اختیارات گسترده در وکالتنامه همیشه مزیت نیست
عسکریراد با اشاره به اهمیت تنظیم صحیح وکالتنامه اظهار کرد: «دادن اختیارات گسترده به وکیل، همیشه به نفع او نیست. بارها پیش آمده که موکل پس از اعطای وکالت تامالاختیار، علیه وکیل شکایت انتظامی مطرح کرده است. اختیارات باید متناسب با موضوع پرونده و حدود حقالوکاله تنظیم شود.»
او همچنین از کارآموزان خواست کلاسهای آموزشی را جدی بگیرند و گفت: «این دورهها بازگشت به درسهای کارشناسی نیست؛ بلکه فرصتی برای آشنایی با تحولات جدید حقوقی و مسائل چالشی روز است.»
حضور در دادگاه؛ مهمترین بخش کارآموزی
مدیرمسئول «فصل سوم» مهمترین مرحله کارآموزی را حضور در محاکم دانست و گفت: «آموزش واقعی وکالت در دادگاه اتفاق میافتد. کارآموزان باید نحوه دفاع وکلا، تنظیم دادخواست، لایحهنویسی و رفتار قضات را از نزدیک ببینند و یاد بگیرند.»
او افزود: «کارآموزان طی یک دوره ۱۲ ماهه باید حداقل ۴۰ گزارش از پروندههای حقوقی، کیفری، تجدیدنظر و اجرای احکام تهیه کنند. این گزارشها شامل شرح پرونده، روند رسیدگی، رأی صادره و تحلیل شخصی کارآموز است.»
به گفته عسکریراد، اعضای کمیسیون کارآموزی گزارشها را با دقت بررسی میکنند و در صورت مشاهده رونویسی یا تکرار، ممکن است دوره کارآموزی تمدید شود.
انتخاب وکیل سرپرست؛ یکی از چالشهای ابتدایی
او در بخش دیگری از سخنانش، انتخاب وکیل سرپرست را یکی از چالشهای مهم آغاز کارآموزی توصیف کرد و گفت: «کارآموزان معمولاً باید با تحقیق شخصی، پرسوجو از وکلای باسابقه، کارآموزان قبلی و همکاران، وکیل سرپرست مناسب خود را پیدا کنند.»
عسکریراد تأکید کرد که کمیسیون کارآموزی نیز در این زمینه میتواند به کارآموزان کمک کند و در صورت نیاز، وکیل سرپرست معرفی کند.
او همچنین افزود: «اگر در طول دوره، کارآموز احساس کند وکیل سرپرست با روحیات یا شیوه فعالیت حرفهای او سازگار نیست، امکان تغییر سرپرست وجود دارد؛ البته این موضوع نیازمند ارائه دلایل موجه و معرفی سرپرست جدید است.»
جمع برخی مشاغل با وکالت ممنوع است
این وکیل دادگستری درباره اشتغال همزمان در برخی حرفهها گفت: «جمع مشاغلی مانند وکالت، سردفتری، کارشناسی رسمی و خدمات قضایی ممنوع است و افراد نمیتوانند همزمان در این حوزهها فعالیت کنند.»
او همچنین درباره تودیع پروانه وکالت توضیح داد: «هر وکیل میتواند برای مدت مشخصی، معمولاً تا دو سال، پروانه خود را تودیع کند و این امکان در آییننامه پیشبینی شده است.»
انتقال محل فعالیت؛ ممنوعیت سهساله برای وکلا
عسکریراد با اشاره به مقررات نقل و انتقال وکلا گفت: «تا سه سال نخست پس از اخذ پروانه، اصولاً امکان انتقال محل فعالیت وجود ندارد و پس از آن نیز انتقال منوط به ارائه عذر موجه و رعایت ضوابط کانون است.»
او افزود: «بر اساس آخرین مقررات، انتقال از استانهای دیگر به تهران مستلزم حداقل پنج سال سابقه فعالیت و انتقال از شهرستانهای استان تهران به شهر تهران نیازمند سه سال سابقه است.»
معیار تخلف «عدم تمرکز در محل اشتغال»
این عضو هیئت علمی دانشگاه درباره یکی از تخلفات انتظامی وکلا نیز توضیح داد: «اگر بخش عمده پروندههای یک وکیل خارج از حوزه اشتغال ثبتشده او باشد، ممکن است موضوع به عنوان عدم تمرکز در محل اشتغال تلقی شود.»
او در عین حال تأکید کرد که این موضوع مطلق نیست و شرایط واقعی فعالیت حرفهای وکیل نیز در تصمیمگیری مراجع انتظامی مورد توجه قرار میگیرد.
«کانون وکلا خانه شماست»
عسکریراد در پایان سخنانش با تأکید بر نقش حمایتی کانون وکلا خطاب به کارآموزان گفت: «کانون وکلا خانه شماست. هدف همه ارکان کانون این است که کارآموزان به وکلایی حرفهای، با دانش، با شخصیت و موفق تبدیل شوند. اگر مشکلی داشتید، آن را با کمیسیون کارآموزی در میان بگذارید؛ حتماً راهحل پیدا خواهد شد.»
