رئیس کانون وکلای مرکز: نباید اجازه داد انتشار اخبار غیرواقعی بین نهاد وکالت و قضاوت فاصله ایجاد کند

ثریا محمدقلی؛

پایگاه خبری فصل سوم اسکودا به مناسبت هفته قوه قضاییه با وکیل محمد شاه‌محمدی، رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز، درباره وضعیت تعامل میان کانون وکلا و قوه قضاییه، زمینه‌های همکاری مشترک و چالش‌های موجود گفت‌وگو کرده است.

وکیل محمد شاه‌محمدی در ابتدای این گفت‌وگو هفته قوه قضاییه را به ریاست محترم قوه قضاییه، معاونان، مسوولین قضایی، قضات، مدیران استانی و تمامی کارکنان این دستگاه تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد با تقویت همکاری‌ها میان نهاد وکالت و دستگاه قضایی، مسیر تحقق عدالت در کشور بیش از پیش هموار شود.

فاصله بین وکیل و قاضی تحقق عدالت را با چالش مواجه می سازد

وی در ارزیابی خود از رابطه کانون وکلا با قوه قضاییه اظهار داشت: در ادبیات حقوقی همواره گفته می‌شود قاضی و وکیل دو بال فرشته عدالت هستند. بر همین اساس کانون وکلا و قوه قضاییه نیز دو نهاد مکمل در تحقق عدالت به شمار می‌آیند. هرچه ارتباط و هماهنگی میان این دو نهاد نزدیک‌تر، منظم‌تر و سازنده‌تر باشد، نتیجه آن اجرای دقیق‌تر و کارآمدتر عدالت خواهد بود؛ در مقابل، هرچه فاصله میان آنها بیشتر شود، تحقق عدالت نیز با چالش‌ها و ضعف‌هایی مواجه خواهد شد.

رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز با اشاره به روند تاریخی این تعامل افزود: در سال‌های دور، به‌ ویژه پیش از انقلاب، ارتباط میان کانون وکلا و دادگستری بسیار نزدیک و قابل توجه بود. پس از انقلاب در مقاطعی این ارتباط تضعیف شد و حتی می‌توان گفت حدود پنج تا ده سال پیش این رابطه در ضعیف‌ترین وضعیت خود قرار داشت. با این حال از اواخر سال ۱۴۰۱ و اوایل ۱۴۰۲ روند تعاملات به سمت بهبود حرکت کرده و امروز روابط در شرایط بهتری قرار گرفته است؛ هرچند هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله وجود دارد و ظرفیت‌های قابل توجهی برای تقویت این تعامل باقی مانده است.

وکیل شاه‌محمدی مهم‌ترین زمینه‌های همکاری میان کانون وکلا و قوه قضاییه را متنوع دانست و گفت: بخش قابل توجهی از اساتید برجسته دانشگاه‌های کشور در عین حال وکیل دادگستری هستند و این موضوع سرمایه علمی ارزشمندی برای کانون‌های وکلا محسوب می‌شود. این ظرفیت می‌تواند در اختیار جامعه و همچنین دستگاه قضایی قرار گیرد و در ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری‌های حقوقی و قضایی نقش مؤثری ایفا کند.

آموزش مهمترین عرصه همکاری کانون وکلا و قوه قضاییه 

وی ادامه داد: حوزه آموزش از مهم‌ترین عرصه‌های همکاری میان کانون و قوه قضاییه است. استفاده از تجربه قضات باسابقه در آموزش کارآموزان وکالت و همچنین انتقال تجربیات عملی وکلای دادگستری، به‌ویژه در حوزه‌های تخصصی، به قضات جوان می‌تواند به ارتقای سطح دانش و مهارت‌های حرفه‌ای در نظام عدالت کمک کند. این تبادل تجربه می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات احتمالی در فرآیند رسیدگی‌های قضایی جلوگیری کند.

رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز با اشاره به اقدامات قوه قضاییه در زمینه انتشار و پالایش آراء قضایی نیز گفت: در این حوزه‌ها نیز امکان همکاری گسترده وجود دارد و کانون وکلا می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت وکلای متخصص و جامعه علمی حقوق کشور در بررسی طرح‌ها، لوایح و ابتکارات حقوقی به دستگاه قضایی کمک کند. در برخی موارد این تعامل آغاز شده و همکاری‌هایی با پژوهشگاه قوه قضاییه و برخی معاونت‌های این قوه شکل گرفته است، هرچند در برخی حوزه‌ها هنوز نیاز به تقویت این ارتباط احساس می‌شود.

وی درباره نشست‌های مشترک با مسئولان قضایی در یک سال گذشته توضیح داد: در سطح دادگستری استان تهران جلسات متعددی با مدیران قضایی برگزار شده است؛ از جمله با رئیس کل دادگستری استان تهران، قائم‌مقام و معاونان دادگستری استان، رئیس محاکم تهران و دیگر مسئولان قضایی که در این نشست‌ها مسائل مرتبط با جامعه وکالت و راهکارهای همکاری مشترک مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین با مسئولان بخش‌های مختلف از جمله معاونت منابع انسانی دادگستری استان نیز در زمینه آموزش کارآموزان تعاملات مستمری برقرار بوده است.

جلسات متعدد با هدف شناخت متقابل وکلا و دستگاه قضایی

به گفته وکیل شاه‌محمدی، در سطح ملی نیز جلساتی با معاون اول قوه، رییس دفتر رییس قوه، رییس دادگاه عالی انتظامی قضات، رییس دیوانعالی کشور، معاونت حقوقی قوه قضاییه، قایم مقام و مدیران کل ایشان، و معاونت امور بین‌الملل و رییس پژوهشگاه قوه برگزار شده و دیدارهایی نیز با وزیر دادگستری و معاونان وی صورت گرفته است. وی تأکید کرد این نشست‌ها علاوه بر پیگیری مسائل صنفی و حرفه‌ای وکلا، با هدف افزایش شناخت متقابل و اصلاح برخی برداشت‌ها نسبت به نهاد وکالت انجام شده است.

رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز درباره نتایج این تعاملات گفت: برخی از این نشست‌ها ممکن است دستاورد فوری نداشته باشد، اما مهم‌ترین نتیجه آنها افزایش شناخت متقابل میان مسئولان قضایی و جامعه وکالت است. در عین حال در برخی موارد نیز نتایج عملی حاصل شده است؛ از جمله حل برخی مشکلات مربوط به تردد وکلا در مراجع قضایی استان تهران با موافقت رئیس کل دادگستری استان و همچنین پیشرفت‌هایی در برخی موضوعات حقوقی و قانونی در سطح ملی 

وی در ارزیابی تعامل کانون وکلای مرکز با دادگستری استان تهران اظهار داشت: با رویکردی که رئیس کل دادگستری استان تهران، قائم‌مقام ایشان و رئیس محاکم تهران نسبت به کانون وکلا دارند، می‌توان گفت سطح تعامل موجود کم‌سابقه و بسیار مثبت است. همچنین در استان سیستان و بلوچستان که در حوزه فعالیت کانون مرکز قرار دارد نیز دیدارهایی با مدیران قضایی استان انجام شده و تلاش بر این است که خدمات حقوقی و همکاری‌های مشترک در آن منطقه نیز تقویت شود.

سوءبرداشت؛ مهمترین چالش ارتباط متقابل 

وکیل شاه‌محمدی مهم‌ترین چالش در روابط میان کانون وکلا و قوه قضاییه را فاصله و کمبود گفت‌وگوی مستقیم میان دو نهاد دانست و گفت: هر زمان که ارتباط مستقیم میان دو مجموعه کاهش یابد، ممکن است انتظارات و برداشت‌هایی شکل بگیرد که با واقعیت‌ها و ماهیت هر یک از این نهادها همخوانی نداشته باشد. اگر ماهیت مدنی و مستقل کانون وکلا به‌درستی مورد توجه قرار گیرد، بسیاری از این چالش‌ها اساساً به وجود نخواهد آمد.

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به اهمیت اطلاع‌رسانی فعالیت‌های نهاد وکالت اشاره کرد و افزود: یکی از اقدامات مؤثر در یک سال گذشته راه‌اندازی خبرگزاری فصل سوم است. اگر نهاد وکالت دارای یک تریبون رسانه‌ای مشخص و پایدار باشد، می‌تواند عملکرد کانون‌های وکلا و دیدگاه‌های جامعه وکالت را به شکل دقیق و منظم به مردم و به‌ویژه مسئولان منتقل کند و به نوعی مرجع اطلاع‌رسانی برای آگاهی از فعالیت‌ها و رویکردهای کانون‌ها ایجاد شود.

وی ادامه داد: در سال‌های گذشته تلاش‌ها و اقدامات ارزشمندی از سوی کانون‌های وکلا انجام شده، اما این تلاش‌ها همواره به‌طور کامل به اطلاع مسئولان عالی قضایی نرسیده است. به نوعی می‌توان گفت گاهی نوعی خودسانسوری ناخواسته از سوی کانون‌ها و در مواردی نیز کم‌توجهی رسانه‌ای باعث شده این اقدامات آن‌گونه که باید منعکس نشود و فاصله‌های ذهنی میان دو نهاد افزایش یابد.

وکیل شاه‌محمدی در ادامه با اشاره به برخی فعالیت‌های کانون وکلای مرکز گفت: در مقاطعی که کشور با شرایط خاص سیاسی و حقوقی مواجه بوده است، کانون مرکز و بسیاری از وکلای کشور تلاش‌های گسترده‌ای در حوزه مسائل حقوقی و دفاع از مواضع حقوقی کشور انجام داده‌اند و همکاران ما با احساس مسئولیت و به‌صورت شبانه‌روزی در این زمینه فعالیت داشته‌اند. با این حال در برخی جلسات با مسئولان عالی قضایی مشاهده می‌شد که اطلاع کافی از این اقدامات وجود ندارد و حتی گزارش‌هایی که ارائه می‌شد با تعجب یا بی‌اطلاعی برخی مسئولان همراه بود.

وی افزود: البته این اقدامات صرفاً به خاطر منافع کشور و دفاع از حقوق مردم انجام شده و هدفی جز انجام وظیفه حرفه‌ای و ملی نداشته است. با این حال طبیعی است که اطلاع‌رسانی صحیح درباره این فعالیت‌ها می‌تواند به شناخت بهتر ظرفیت‌های نهاد وکالت کمک کند.

رسانه های قوه قضاییه ارتباط خوبی با وکلا دارند

رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز ادامه داد: خوشبختانه پس از ارائه گزارش‌هایی از اقدامات و خدمات کانون مرکز به مسئولان عالی قضایی، بازخوردهای مثبتی دریافت شد و حتی تأکید شد که این فعالیت‌ها باید بیشتر منعکس شود. در همین راستا اکنون رسانه‌های قوه قضاییه از جمله خبرگزاری میزان ارتباط نزدیک‌تری با کانون مرکز برقرار کرده‌اند و اخبار و فعالیت‌های این نهاد نسبت به گذشته بهتر پوشش داده می‌شود.

وی ابراز امیدواری کرد که این روند تقویت شود و گفت: اگر روابط رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی میان کانون‌های وکلا و دستگاه قضایی تقویت شود، می‌توان از ظرفیت رسانه‌های رسمی برای انتقال دیدگاه‌ها و تقویت روابط متقابل بهره برد و در عین حال اجازه نداد در فضای سکوت خبری، برخی افراد با برداشت‌های نادرست یا انتشار اخبار غیرواقعی میان این دو نهاد فاصله ایجاد کنند.

وکیل محمد شاه‌محمدی در پایان تأکید کرد: تقویت گفت‌وگو، اطلاع‌رسانی شفاف و همکاری سازنده میان کانون وکلا و قوه قضاییه نه تنها به نفع این دو نهاد است، بلکه بیش از همه به نفع مردم و نظام عدالت در کشورخواهد بود.