رئیس کانون وکلای مرکز: دادرسی الکترونیک نیازمند تقویت زیرساختها و تضمین حقوق دفاعی است
به بیان وکیل شاه محمدی، اختلالات سامانهای، از دسترس خارج شدن سامانهها و قطعی اینترنت از چالشهای مهم خدمات الکترونیک قضایی است.
در گفتوگوی پایگاه خبری فصل سوم با وکیل محمد شاهمحمدی، رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز، آثار گسترش سامانههای الکترونیک قضایی، چالشهای ناشی از اختلالات سامانهای و قطعی اینترنت، وضعیت دادرسی الکترونیک و نقش کانونهای وکلا در آموزش مهارتهای دیجیتال بررسی شد.
وکیل محمد شاهمحمدی با اشاره به نقش سامانههایی مانند ثنا در تسهیل فعالیت وکلا گفت: توسعه خدمات الکترونیک قضایی موجب کاهش مراجعات حضوری، افزایش سرعت پیگیری پروندهها و ارتقای دقت در فرآیند ابلاغ شده است.
رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز افزود: با توجه به اینکه صلاحیت وکلا محدود به حوزه قضایی خاصی نیست، در گذشته وکلا برای پیگیری پروندههایی که در شهرها و استانهای دیگر داشتند، حتی برای یک پیگیری ساده نیز ناچار به مراجعه حضوری بودند؛ اما امروز بخش مهمی از این فرآیند از طریق سامانههای قضایی انجام میشود.
وکیل شاهمحمدی با اشاره به ابلاغهای الکترونیک اظهار کرد: ابلاغ الکترونیک احتمال بروز خطاهای انسانی را به میزان قابل توجهی کاهش داده است. در گذشته خطاهای احتمالی مأموران ابلاغ میتوانست فرصت اعتراض، تجدیدنظرخواهی، ارسال لایحه یا حضور در جلسه دادگاه را از وکیل یا موکل سلب کند، اما اکنون با ثبت و مشاهده برخط ابلاغها، شفافیت و دقت بیشتری در روند پرونده ایجاد شده است.
وی در عین حال، اختلالات سامانهای، از دسترس خارج شدن سامانهها و قطعی اینترنت را از چالشهای مهم خدمات الکترونیک قضایی دانست و گفت: اگر چنین اختلالاتی در روزها یا ساعات پایانی مواعد قانونی رخ دهد، ممکن است حق موکل تضییع شود یا وکیل با مسئولیت انتظامی مواجه گردد.
رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز تأکید کرد: باید برای این موارد سازوکاری قابل راستیآزمایی پیشبینی شود تا روشن باشد عدم ثبت دادخواست، اعتراض یا لایحه ناشی از قصور وکیل نبوده است.
وکیل محمد شاهمحمدی درباره تابآوری سامانههای قضایی در شرایط بحران، جنگ یا حملات سایبری نیز گفت: هرچند این سامانهها در مجموع عملکرد قابل قبولی داشتهاند و در بسیاری موارد پاسخگوی نیاز کاربران بودهاند، اما تجربههای اخیر نشان داده است که وجود برنامه جایگزین و مسیر اضطراری برای مواقع اختلال، ضرورتی جدی است.
وی افزود: مدیریت فناوری قوه قضاییه باید بتواند اختلالات را شناسایی و برای جلوگیری از فوت مواعد، راهکارهای عملی و از پیش طراحیشده ارائه کند.
هنوز تا وضعیت مطلوب فاصله داریم
رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز در ادامه درباره وضعیت دادرسی الکترونیک در ایران اظهار کرد: دادرسی الکترونیک در کشور آغاز شده و بهویژه در برخی پروندههای دارای زندانی مورد استفاده قرار میگیرد، اما هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله دارد.
وکیل محمد شاهمحمدی تصریح کرد: دادرسی الکترونیک زمانی میتواند جایگزین قابل اتکایی برای دادرسی حضوری باشد که همه لوازم یک رسیدگی منصفانه، از جمله فرصت کافی برای دفاع، امکان ارائه و بررسی اسناد، رعایت تشریفات دادرسی و کیفیت ارتباط میان دادگاه، وکیل و موکل فراهم شود.
وی همچنین درباره نقش کانونهای وکلا در آموزش مهارتهای دیجیتال گفت: یکی از وظایف کانون، آموزش علمی و عملی وکلا و کارآموزان برای استفاده بهتر از ابزارهای نوین است.
وکلا باید آموزش امنیت سایبری ببینند
رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز افزود: کانون وکلای مرکز سالهاست داشتن مدرک رایانه را از شرایط شرکت در اختبار قرار داده و در دورههای آموزشی اخیر نیز مباحثی مانند کاربرد فناوری در وکالت و هوش مصنوعی گنجانده شده است.
وکیل محمد شاهمحمدی با تأکید بر ضرورت توسعه آموزشهای دیجیتال خاطرنشان کرد: وکلا باید علاوه بر استفاده صحیح از سامانههای قضایی، نسبت به حفظ امنیت اطلاعات موکلان نیز آموزش ببینند؛ زیرا ورود اطلاعات پروندهها و دادههای محرمانه در فضای الکترونیک، مسئولیت حرفهای وکلا را در حوزه حفاظت از اطلاعات افزایش داده است.
وی در پایان، تقویت ارتباط میان قوه قضاییه، کانونهای وکلا و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را از مهمترین راهکارهای بهبود سامانهها دانست و پیشنهاد کرد مسیر برخطی برای اعلام فوری مشکلات سامانهای از سوی وکلا و کاربران اصلی ایجاد شود تا ایرادات سریعتر شناسایی و برطرف شوند.
رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز تأکید کرد: توسعه دادرسی الکترونیک اقدامی ارزشمند است، اما برای رسیدن به نقطه مطلوب، نیازمند اصلاح زیرساختها، پیشبینی شرایط بحرانی، تضمین حقوق دفاعی و آموزش مستمر وکلاست.
