نگرانی از تشدید خشونت در مکزیک پس از کشته شدن رهبر کارتل خالیسکو توسط ارتش

نمسیو روبن اوسگورا سروانتس، ملقب به «ال منچو»، رهبر یکی از سریع‌ترین شبکه‌های جنایتکار در حال رشد مکزیک بود که شهرتش به خاطر قاچاق مواد مخدری چون فنتانیل، متامفتامین و کوکائین به ایالات متحده و همچنین اجرای حملات جسورانه علیه مقامات دولتی در صورت مقابله با کارتل وی بود.

او در جریان تیراندازی در ایالت زادگاهش خالیسکو و زمانی که ارتش مکزیک در تلاش برای دستگیری وی بود، کشته شد. در پی این رویداد، اعضای کارتل دست به خشونت‌هایی در سراسر کشور زدند که شامل بستن جاده‌ها و آتش زدن خودروها بود.

کلودیا شینباوم، رئیس‌جمهور مکزیک، خواستار حفظ آرامش شد و مقامات یکشنبه شب اعلام کردند که بیش از ۲۵۰ مانع ایجاد شده توسط کارتل در ۲۰ ایالت را پاکسازی کرده‌اند. کاخ سفید تأیید کرد که ایالات متحده در عملیات دستگیری رهبر کارتل، پشتیبانی اطلاعاتی ارائه داده و از ارتش مکزیک به خاطر از میان برداشتن فردی که یکی از تحت‌تعقیب‌ترین جنایتکاران دو کشور بود، قدردانی کرد.

مکزیک امیدوار بود مرگ یکی از بزرگ‌ترین قاچاقچیان فنتانیل در جهان، فشار دولت ترامپ برای اقدام بیشتر علیه کارتل‌ها را کاهش دهد، اما بسیاری از مردم همچنان در خانه‌های خود پناه گرفته و مضطربانه منتظر واکنش این کارتل قدرتمند هستند.

ترس از خشونت بیشتر در میان مردم

گودالاخارا، مرکز ایالت خالیسکو و دومین شهر بزرگ مکزیک، روز یکشنبه تقریباً به طور کامل تعطیل شد و شهروندان نگران در خانه ماندند.

مسافرانی که یکشنبه شب به فرودگاه بین‌المللی این شهر رسیدند، با این اطلاعیه مواجه شدند که به دلیل وقوع خشونت‌ها، فرودگاه با حداقل پرسنل فعالیت می‌کند.

خاسینتا مورسیا، فروشنده ۶۴ ساله خواروبار، یکی از افرادی بود که با نگرانی اواخر شب در فرودگاه قدم می‌زد؛ فرودگاهی که در اوایل همان روز مسافران از ترس خشونت به سرعت حرکت کرده و پشت صندلی‌ها پناه گرفته بودند. بیشتر پروازها به این شهر روز یکشنبه لغو شده بودند.

مورسیا با نگرانی در شبکه‌های اجتماعی اخبار و تصاویر «ال منچو» را مرور می‌کرد و برای فرزندانش که پس از تاریکی هوا موقعیت او را هنگام تلاش برای رسیدن به خانه از طریق شهر ردیابی می‌کردند، پیام می‌فرستاد.

او گفت: «برنامه من برای امشب پس از خروج از فرودگاه این است که ببینم تاکسی هست یا نه، اما از همه چیز می‌ترسم. از اینکه مسدود شدن جاده‌ها باشد، از اینکه مقررات منع رفت و آمد اعلام شود، از اینکه اتفاقی بیفتد. من کاملاً تنها هستم.»

مقامات در ایالت‌های خالیسکو، میچوآکان و گواناهواتو از کشته شدن حداقل ۱۴ نفر دیگر در روز یکشنبه خبر دادند که از میان آنان هفت نفر از نیروهای گارد ملی بودند.

ویدئوهایی که در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شد، گردشگران را در پورتو بایارتا نشان می‌داد که در حال قدم زدن در ساحل بودند در حالی که دود از فاصله دور به هوا برمی‌خاست.

در بخش دیگری از فرودگاه، گروهی از مکزیکی‌های مسن جمع شده بودند و درباره چگونگی بازگشت به خانه گفتگو می‌کردند. یکی از آنان گفت: «بهتر است همه با هم برویم.» دیگری پاسخ داد: «خدا به همراهتان».

ضربه به کارتل می‌تواند یک موفقیت دیپلماتیک باشد

دیوید مورا، تحلیلگر مسائل مکزیک در گروه بین‌المللی بحران، معتقد است که این عملیات و انفجار خشونت‌ها، نقطه عطفی در تلاش‌های شینباوم برای سرکوب کارتل‌ها و کاهش فشارهای آمریکا محسوب می‌شود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از مکزیک خواسته بود برای مبارزه با قاچاق ماده مخدر مرگبار فنتانیل اقدام بیشتری انجام دهد و در غیر این صورت تهدید به اعمال تعرفه‌های بیشتر یا اقدام نظامی یکجانبه کرده بود.

نشانه‌های اولیه حاکی از آن بود که تلاش‌های مکزیک با استقبال ایالات متحده روبرو شده است.

ران جانسون، سفیر آمریکا در مکزیک، در بیانیه‌ای یکشنبه شب موفقیت نیروهای مسلح مکزیک و فداکاری آنان را ستود. وی افزود: «تحت رهبری رئیس‌جمهور ترامپ و رئیس‌جمهور شینباوم، همکاری دوجانبه به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است.»

اما مورا هشدار می‌دهد که این رویداد ممکن است راه را برای خشونت بیشتر هموار کند، زیرا گروه‌های تبهکار رقیب از تضعیف کارتل خالیسکو (CJNG) سوءاستفاده خواهند کرد.

او گفت: «ممکن است لحظه‌ای فرا رسد که این گروه‌ها کارتل را تضعیف شده ببینند و بخواهند از فرصت برای گسترش کنترل خود و تسلط بر قلمرو کارتل خالیسکو در آن ایالت‌ها استفاده کنند.»

مورا افزود: «از زمان آغاز به کار رئیس‌جمهور شینباوم، ارشد رفتار بسیار تقابلی با گروه‌های تبهکار در مکزیک در پیش گرفته است. این به آمریکا پیام می‌دهد که اگر به همکاری و به اشتراک‌گذاری اطلاعات ادامه دهیم، مکزیک می‌تواند از پس آن برآید و نیازی به حضور نیروهای آمریکایی در خاک مکزیک نیست.»

«ال منچو» یک هدف اصلی بود

وزارت دفاع مکزیک در بیانیه‌ای اعلام کرد اوسگورا سروانتس که در عملیات روز یکشنبه در تالپا د آلنده در ایالت خالیسکو زخمی شده بود، حین انتقال هوایی به مکزیکوسیتی جان باخت.

در این بیانیه آمده است که در جریان عملیات، نیروها هدف تیراندازی قرار گرفتند و چهار نفر را در محل از پا درآوردند. سه نفر دیگر از جمله اوسگورا سروانتس نیز زخمی شدند که بعداً جان باختند.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در پلتفرم ایکس اعلام کرد که دولت آمریکا از این عملیات پشتیبانی اطلاعاتی ارائه کرده است. وی نوشت: «ال منچو یکی از اهداف اصلی دولت مکزیک و ایالات متحده به عنوان یکی از سران قاچاق فنتانیل به کشور ما بود.» او از ارتش مکزیک به خاطر این عملیات قدردانی کرد.

وزارت امور خارجه آمریکا پیش از این برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری ال منچو شود، جایزه ۱۵ میلیون دلاری تعیین کرده بود. کارتل نسل جدید خالیسکو یکی از قدرتمندترین و سریع‌ترین سازمان‌های تبهکار در حال رشد در مکزیک است که فعالیت خود را از حدود سال ۲۰۰۹ آغاز کرد.

در فوریه ۲۰۲۵، دولت ترامپ این کارتل را در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی قرار داد.

شینباوم از راهبرد «ضربه به سران» دولت‌های پیشین که منجر به حذف رهبران کارتل‌ها و متعاقباً انفجار خشونت ناشی از تکه‌تکه شدن آن‌ها می‌شد، انتقاد کرده است. اگرچه او همچنان در مکزیک محبوب است، اما مسئله امنیت یک نگرانی همیشگی به شمار می‌رود و از زمان روی کار آمدن ترامپ، شینباوم تحت فشار شدیدی برای نشان دادن نتایج ملموس در مبارزه با قاچاق مواد مخدر بوده است.

کارتل خالیسکو یکی از تهاجمی‌ترین کارتل‌ها در حملات خود به ارتش، از جمله با شلیک به بالگردها، بوده و در استفاده از مواد منفجره توسط پهپادها و کارگذاشتن مین‌ها پیشگام است. این کارتل در سال ۲۰۲۰، یک سوءقصد تماشایی با نارنجک و تفنگ‌های قدرتمند در قلب مکزیکوسیتی علیه رئیس وقت پلیس پایتخت، که اکنون وزیر امنیت فدرال است، ترتیب داد.