حملات اخیر به شریان حیاتی کشور و تاثیر بر جابهجایی میلیونها تن بار و هزاران مسافر
در پی حملات اخیر، بخشی از زیرساختهای حیاتی حملونقل کشور در حوزه جادهای و ریلی هدف قرار گرفت که این موضوع میتواند پیامدهای قابل توجهی در جابهجایی مسافر و بار در سطح ملی به همراه داشته باشد.
امروز اعلام شد یستگاه راهآهن ورامین مبداء حرکت قطار تهران - مشهد شده است و راهآهن جمهوری اسلامی ایران (رجا) ایستگاه راهآهن ورامین را بهعنوان مبدأ و مقصد قطارهای مسیر مشهد تعیین کرده است.
بررسی جزئیات حملات اخیر به زیرساختهای ارتباطی و مواصلاتی کشور در بخش ریلی نشان میدهد که نقاط کلیدی شبکه ارتباطی کشور در چند استان مهم دچار آسیب شدهاند.
تهران؛ اختلال در پرترددترین مسیر ریلی کشور
بر اساس اطلاعات منتشرشده، در استان تهران، خط ریلی تهران–مشهد در محدوده قلعهنو شهر ری مورد اصابت پرتابه قرار گرفته است. این مسیر یکی از پرترددترین خطوط ریلی کشور محسوب میشود که سالانه میلیونها مسافر را میان پایتخت و شمال شرق کشور جابهجا میکند.
استاندار خراسان رضوی، در رابطه با آسیب این خط ریلی، گفت «تا ساعت 21 روز 18 فروردین 1405 در مجموع حرکت 11 رام قطار با حدود دو هزار و دویست مسافر به تعویق افتاده است.»
وی همچنین اعلام کرده است که تدابیر لازم برای اسکان و اقامت مسافران اتخاذ شده است.
اصفهان و زنجان؛ ضربه به کریدورهای باربری
در استان اصفهان حمله به پل راهآهن یحییآباد کاشان گزارش شده که در پی آن دو نفر جان خود را از دست داده و سه نفر مجروح شدهاند. این مسیر بخشی از کریدور ریلی مرکزی کشور است که علاوه بر جابهجایی مسافر، سهم قابل توجهی در حمل بار بین مناطق صنعتی مرکز و جنوب دارد. برآورد میشود این محور سالانه چندین میلیون تن بار صنعتی و معدنی را منتقل کند.
در استان زنجان نیز پل راهآهن در مسیر زنجان–میانه هدف قرار گرفته است. این مسیر بخشی از کریدور مهم شمالغرب کشور است که به شبکه ریلی آذربایجان شرقی و در ادامه به مرزهای بینالمللی متصل میشود.
البرز؛ گلوگاه ارتباطی غرب کشور
در استان البرز، ریل راهآهن کرج هدف حمله قرار گرفته است. این منطقه بهدلیل نزدیکی به تهران و قرار گرفتن در مسیرهای ترانزیتی غرب کشور، از اهمیت ویژهای برخوردار است. مسیرهای عبوری از کرج نقش پشتیبان برای انتقال بار به استانهای غربی و همچنین جابهجایی روزانه هزاران مسافر حومهای را ایفا میکنند.
اختلال جادهای در شمالغرب و قم
در حوزه جادهای، استان آذربایجان شرقی شاهد انسداد موقت جاده و آزادراه تبریز–تهران بوده است؛ مسیری که از اصلیترین شریانهای ارتباطی کشور به شمار میرود. اگرچه این مسیر اکنون بازگشایی شده، اما اختلال موقت آن میتواند زنجیره تأمین کالا را دچار وقفه کند.
این آزادراه روزانه پذیرای دهها هزار وسیله نقلیه است و در مقیاس سالانه، ظرفیت جابهجایی دهها میلیون تن بار و میلیونها مسافر را دارد.
در استان قم نیز یکی از مسیرهای زمینی در غرب استان مورد حمله قرار گرفته، هرچند تردد در آن همچنان برقرار گزارش شده است. قم بهعنوان یکی از گرههای مهم ارتباطی کشور، نقش واسط میان شمال، جنوب و غرب را ایفا میکند و هرگونه اختلال در مسیرهای آن میتواند به سرعت بر شبکه سراسری اثر بگذارد.
توقف حرکت قطارها در مسیرهای کلیدی
از مهمترین پیامدهای این حملات، لغو حرکت قطارها در مسیر مشهد و همچنین مسیرهای ریلی جنوب و زاگرس تا اطلاع ثانوی است. این موضوع بهویژه در آستانه دورههای پرتقاضای سفر میتواند فشار مضاعفی بر سایر شیوههای حملونقل، بهویژه جادهای، وارد کند.
مسیرهای جنوب و زاگرس نیز علاوه بر جابهجایی مسافر، برای انتقال بارهای انرژی، پتروشیمی و مواد معدنی اهمیت بالایی دارند و توقف آنها میتواند بر روند تولید و صادرات اثرگذار باشد.
سهم این زیرساختها در جابهجایی کشور
بهطور کلی، شبکه ریلی کشور سالانه حدود 31 میلیون مسافر و بیش از 43 میلیون تن بار را جابهجا میکند. از این میان، مسیرهایی که در این حملات آسیب دیدهاند، سهم قابل توجهی از این ارقام را به خود اختصاص میدهند.
تخمین زده می شود آسیب های وارده به خطوط راه آهن حدود یک دهم از ظرفیت جابجایی بار و مسافر کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
چنین حملاتی میتواند علاوه بر خسارات مستقیم زیرساختی، هزینههای غیرمستقیمی مانند افزایش زمان سفر، مصرف سوخت، فشار بر ناوگان جایگزین و اختلال در زنجیره تأمین و در نتیجه آسیب به صنایع مختلف را نیز به دنبال داشته باشد.
در این شرایط، بازسازی سریع زیرساختها و ایجاد مسیرهای جایگزین از اولویتهای اصلی مدیریت بحران در حوزه حملونقل خواهد بود. باید دید وزارت راه و شهرسازی، چه تدبیری برای آسیبهای وارده خواهد داشت.
