کارشناس روابط کار به فصل سوم توضیح داد:
وظیفه سازمان تأمین اجتماعی برای حمایت فوری از همه متقاضیان بیمه بیکاری
به گفته یک کارشناس روابط کار، مردم به تبع شرایط دولت و وضعیت اشتغال خود با مشکلات جدی مواجه شدهاند به این معنا که شهروندان با توجه به وضعیت درآمدی، گرانیها و تورمی که شکل گرفته است به آسیبهای جدی دچار شدهاند. بخشی از مردم مورد حمایت دولت هستند، اما بخشی دیگری از مردم هنوز نتوانستهاند حمایتهای جدی از دولت دریافت کنند.
فصل سوم، شادی مکی؛
نخستین صداهای بمب و انفجار که در کوچه پسکوچههای کشور پیچید، نخستین زمزمههای تعدیل نیرو و بیکاری، زیست و معیشت ایرانیان را نشانه رفت. موضوعی که نه قابل کتمان است و نه قابل انکار.
معاون وزیر کار و رفاه اجتماعی هم پیشتر در خبری اعلام کرده بود که به دنبال جنگ یک میلیون شغل از دست رفته است و ۲ میلیون نفر هم به صورت مستقیم و غیر مستقیم بیکار شدهاند. آمار و ارقامی که بعید است رو به افزایش نباشد.
شهروندان این روزها نمیدانند که نگران انفجار دوباره بمب و موشک دشمن باشند یا به عزای معیشت به محاق رفتهای که نه به یکباره بلکه به تدریج از هستی ساقطشان کرده، بنشیند.
حالا خیل میلیونی بیکارشدگان به صف شدهاند برای برخورداری از «بیمه بیکاری» آنهم در شرایطی که مبلغ مقرری بیکاری نمیتواند پاسخگوی حجم گرانیها و تورمی باشد که این روزها عجیبتر از هر دوره دیگری شده است.
فشار جنگ بعد از رکود و تورم
«حمید حاج اسماعیلی» کارشناس روابط کار به فصل سوم میگوید: این شرایط ناشی از اتفاقاتی است که در کشور رخ داده است، قبل از شروع جنگ شاهد شرایط تورمی بودیم که باعث ایجاد رکود شده بود و رکود هم باعث کاهش فعالیت کسبوکارها میشود، در عین حال ظرفیتهای اشتغال هم به همان نسبت دچار مشکل میشود. بنابراین پیش از وقوع جنگ نیز جامعه به شکلی کمتر از حالا با مشکلاتی در خصوص تعدیل نیرو مواجه شد. علت این موضوع هم شکلگیری رکود به دلیل تورم و کاهش قدرت خرید مردم بود.
او ادامه میدهد: متاسفانه با وقوع جنگ، این شرایط در چند جنبه تشدید شد. نخست اینکه فعالیت کسبوکارها کاهش پیدا کرد و در برخی از شهرهای بزرگ مانند تهران که شهرهایی صنعتی هستند، بسیاری از کسبوکارها تعطیل شدند. همچنین ما شاهد آسیبرسانی و بمباران برخی از مراکز تولیدی هم در کشور بودیم. این عوامل دست به دست هم دادند تا ما با تعدیل نیرو، اخراج کارگران و خاموش شدن کارگاهها مواجه شویم.
مسئولیتهای خاص دولت در شرایط فعلی
او معتقد است که دولت به نسبت شرایطی که ایجاد شده مسئولیتهایی بر عهده دارد که باید انجام دهد: برخی از کارگران بهدلیل برخورداری از پشتوانه بیمه تأمین اجتماعی این امکان را دارند که از بیمه بیکاری استفاده کنند. ثبتنام و مراجعه این گروه به سازمانهای بیمهای هم آغاز شده است. از طرف دیگر اما، بخش زیادی از کارگران دچار مشکل شدهاند در حالیکه قادر نیستند از بیمه تأمین اجتماعی هم استفاده کنند. دولت برای این گروه از کارگران برنامههایی را در قالب بستههای حمایتی فراهم کرده است که این بستهها مصوب شدهاند اما هنوز به مرحله اجرا نرسیدهاند. همچنین بخشی از کارگران که در فضای مجازی و پلتفرمهای اینترنتی مشغول کار بودند یا در کارگاههای غیررسمی مشغول فعالیت بودند نیز شغل خود را از دست دادهاند و با مشکلات بسیاری مواجه شدهاند در حالیکه دولت هنوز برای این گروه تصمیمگیری نکرده است.
بیکاری تأثیر آنی بر زندگی مردم دارد
این کارشناس بازار کار به این موضوع اشاره میکند که بیکاریها و متوقف شدن برخی فعالیتهای اقتصادی بر اقتصاد کشور تاثیری آنی داشته است: وقتی فعالیتهای بازار کار تعطیل شود یا به حداقل برسد، شرایط تورمی در کشور شکل میگیرد. آخرین رقمی که مرکز آمار درباره تورم اعلام کرده مربوط به پایان فروردین ماه است که میزان تورم به بالای ۵۰ درصد رسیده است. این رقم بسیار بالا بوده و میتواند اقتصاد را دچار مشکل کند. گرانیها شکل میگیرد و اَبَرتورم میتواند بسیاری از دادوستدهای اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد. به هر حال ما در این زمینه آسیب جدی دیدهایم. در این وضعیت دولت دچار کسری بودجه شده و فعالیتهای اقتصادی بهشدت با مشکل مواجه میشود به این معنا که ریسک فعالیتها بالا میرود و روانی و شرایط طبیعی خود را از دست میدهد.
بخوانید: تقاضای کار رکورد زد
قربانی اول تورم، دولت است بعد مردم
او تاکید میکند که نخستین مشکلی که تورم بالا ایجاد میکند فشاری است که متوجه خود دولت میشود به این معنا که از یک سو منابع درآمدی و اعتباری دولت دچار مشکل میشود و از سوی دیگر امکان برقراری روندهای طبیعی در بازار هم برای حمایت از مردم و هم در راستای کسبوکارها تحت تأثیر این موضوع قرار میگیرد. درحال حاضر مطلع هستیم که دولت با مشکلاتی جدی درخصوص مدیریت منابع اقتصادی و بازار کار مواجه است.
به گفته حاجاسماعیلی مردم به تبع شرایط دولت و وضعیت اشتغال خود با مشکلات جدی مواجه شدهاند: شهروندان با توجه به وضعیت درآمدی، گرانیها و تورمی که شکل گرفته است به آسیبهای جدی دچار شدهاند. بخشی از مردم مورد حمایت دولت هستند، اما بخشی دیگری از مردم هنوز نتوانستهاند حمایتهای جدی از دولت دریافت کنند.
به باور این کارشناس بازار کار، در حال حاضر کشور در شرایط خاصی قرار دارد که شاید در این ۴۶ یا ۴۷ سال برای نخستین بار است که تجربه میکنیم بنابراین دولت باید تلاش کافی به عمل آورد تا بتواند از بخشهای متعدد، اعم از بخشهای تولیدی و بخشهای مردمی، حمایت کند.
بستههای حمایتی دولت در بخش بازار کار
حالا سوال این است که در صورت ادامه این روند تا ماههای آینده آیا صندوق بیمه تامین اجتماعی و بودجه بیمه بیکاری میتواند این حجم از متقاضیان بیمه بیکاری را پوشش دهند؟ حاجاسماعیلی در پاسخ به این پرسش میگوید: با توجه به اینکه سازوکارها و ساختارهای مرسوم اقتصادی کشور از بین رفتهاند، همهچیز به حمایتهای دولت و حاکمیت منوط شده است. در بخش بازار کار دولت چند بسته حمایتی را تعریف کرده است که امیدواریم بتواند آنها را به سرعت اجرا کند. همچنین به کارگاههایی که یک کارگر دارند، اعتبار ۲۰ میلیونی اختصاص داده شده تا بتوانند خرید کنند و سپس این تسهیلات را طی یک دوره توافقی به دولت بازگردانند. برای کارگاههایی با دو تا پنجاه نفر کارگر، دولت قول داده است که در بسته حمایتی خود، به میزان پرداخت دستمزد، در قالب تسهیلات در اختیار کارفرما قرار دهد، به شرط اینکه کارفرماها، بنگاهها و کسب و کارها کارگران را اخراج نکنند، یعنی دولت به میزان دستمزد کارگران به صورت ماهانه و تا زمانی که شرایط جنگی و شرایط خاص ادامه دارد، در قالب تسهیلات به کارفرمایان کمک میکند.
او اضافه میکند: همچنین برای جلوگیری از اخراج کارگران از کارگاههای بزرگ هم بر اساس ارزیابی دولت، معافیتهای بیمهای و مالیاتی در سراسر کشور در نظر گرفته شده و دولت قول داده است که تهیه مواد اولیه و امور صادرات و واردات آنها را از طریق گمرک برطرف کند. بنابراین دولت برای همه این کارگاهها یک بسته حمایتی تعریف کرده تا کارگاه بتواند به فعالیت خود ادامه دهد و نیروی کار هم اخراج نشود.
حاج اسماعیلی به حمایت دولت از کارگاههایی که در جنگ مورد حمله و آسیب قرار گرفتهاند هم اشاره میکند: دولت به این کارگاهها اجازه داده که در خصوص دستمزد بهصورت توافقی عمل کنند یعنی خودشان با گروههای کارگری گفتوگو کرده و به توافقی برسند که هم کارگاه بتواند ادامه فعالیت دهد و هم کارگران از دستمزد برخوردار باشند. در عین حال، یک راهکار قانونی مهم نیز وجود دارد که همان قانون بیمه بیکاری است. همه کارگرانی که بیمه تأمین اجتماعی دارند، حق دارند که به سازمان تامین اجتماعی مراجعه کرده و از بیمه بیکاری برخوردار شوند.
او تاکید میکند که دولت بهصورت حاکمیتی از سازمان تأمین اجتماعی حمایت میکند و از قبل از سال گذشته، دولت به بانک مرکزی دستور داده که یک خط اعتباری ویژه برای سازمان تأمین اجتماعی تعریف کند: یعنی بدون اینکه سازمان تامین اجتماعی قادر باشد درآمدها یا منابع خود را به اندازه هزینههایش افزایش دهد، بانک مرکزی در حال تامین بودجه این تصمیم است. بنابراین تا زمانی که خط اعتباری ویژه بر اساس دستور دولت و از طریق بانک مرکزی برای سازمان تأمین اجتماعی برقرار است، هم هزینههای سازمان که همان پرداخت مستمریها است، ادامه خواهد یافت و هم بیمه بیکاری به همین نسبت باید پوشش داده شود. بنابراین درحال حاضر این حمایتها، حمایتهای حاکمیتی هستند و سازمان تأمین اجتماعی باید بدون درنگ و مشکل از همه گروههای مرتبط، از جمله متقاضیان بیمه بیکاری، حمایت کند.
