فنر طلا و دلار دررفت؟/ سه سناریو برای افزایش نرخ ارز

گروه اقتصاد، فصل سوم؛

ارز و طلا، در ساعات ابتدایی امروز چهارشنبه، رشد ناگهانی خود را آغاز کرد. این رشد در حالی شروع شده که چشم اندازی برای پایان آن نیست.

دلار امروز از 168 هزار تومان استارت زد و هنوز بازار باز نشده، 170 هزار تومان را رد کرده و الان در 173 هزار و 100 تومان چرخ می زند. طلا هم وضعیت مشابهی دارد و سایر ارزها از جمله یورو، درهم و یوآن در مسیر صعودی قرار دارند.

جالب اینجاست همزمان با طلا و دلار، تنها بخش از بازار مالی که امکان سفته بازی در آن وجود دارد یعنی صندوق های فلزات گرانبها هم رشد قابل توجهی کرده و تنها در یک روز 10 درصد نرخ سهام آنها رشد داشته و دیروز 8 همت پول حقیقی وارد آنها شده است که به بیان ناظران، تاکنون سابقه نداشته است.

تقاضای واقعی بازار برای ارز

نکته اینجاست که تقاضا و عطش بازار برای ارز، واقعی و ناشی از نیاز مردم به دلار نیست. ارز معمولا برای مسافرت و واردات مورد نیاز قرار می گیرد ولی در ایران، ارز تبدیل به شاخصی برای امنیت سرمایه های خرد و راهی برای درآمدزایی از طریق نوسان گیری بازار، شده است، بر این اساس، خریداران بر اساس نیاز به ارز، آن را نمی خرند، بلکه برای سوداگری و کسب درآمد، به بازار مراجعه می کنند.

به نظر می رسد عطش امروز بازارها هم برخاسته از سفته بازی و سوداگری باشد و به همین دلیل، احتمالا نیاز واقعی برای واردات کشور، بسیار کمتر از آن میزانی است که باعث تلاطماتی از این دست شود.

توقف رشد ارز و طلا در جنگ

واقعیت آن است که در سال 1404 ارز حدود ۱۰۸ درصد و طلا حدود ۱۹۰ درصد رشد کرده است؛ بنابراین در سناریوی خوش‌بینانه پیش بینی نرخ ارز می توان حداقل همین میزان افزایش را برای سال 1405 هم در نظر گرفت.

از سوی دیگر، جنگ 60 روزه عملا باعث توقف کامل بازارها شده و نیازهای واقعی برای واردات و مسافرت، تقریبا به صفر نزدیک شد. همچنین به علت جنگ و بسته بودن بازارها، امکان سفته بازی در بازار ارز و طلا وجود نداشت و بسته بودن کامل اینترنت، دلیل دیگری برای توقف 60 روزه نرخ ها بود.

حالا با توجه به اینکه اینترنت، به صورت پرو، سیمکارت سفید، کانفیگ های غیرمجاز استارلینکی  و سایر راهها، تقریبا مسیر اینترنت باز شده و فعالان اقتصادی می توانند درتعامل با بازارهای بین المللی از جمله هرات و سلیمانیه، خرید و فروش کنند.

همچنین با باز شدن مسیر هوایی کشورهای مختلف از جمله روسیه و ترکیه، امکان مسافرت برای ایرانیان به وجود آمده و در نتیجه، بخشی از تنش امروز ارز، به خاطر نیاز واقعی بازار است ولی باید در نظر داشت با توجه به ممنوعیت واردات و محاصره اقتصادی، این بخش از دلایل افزایش نرخ ارز، تاثیر بسیار اندکی روی وضعیت کنونی بازار دارد.

چشم انداز بازار طلا و ارز

در سه سناریوی مختلف می توان چشم انداز آینده بازار طلا وارز را تخمین زد. هر سه این سناریوها درباره ریسک های سیاسی و وضعیت بین المللی کشورمان است.

در سناریوی خوشبینانه، با در نظر گرفتن شانس کمتر از 5 درصد، طی یک توافق جامع، بین ایران و آمریکا، محاصره اقتصادی و تحریمها برداشته می شود. در این سناریو با توجه به نیاز کشور به واردات و تجهیزات، نرخ طلا و ارز با افزایش محسوس بیش از میزان رشد سال 1404 روبرو خواهد شد.

در سناریو واقع بینانه، با در نظر گرفتن شانس بیش از 50 درصد، فشارهای اقتصادی افزایش خواهد یافت و حلقه محاصره اقتصادی و تحریمها تنگ تر خواهد شد ولی رویارویی نظامی اتفاق نخواهد افتاد و اینترنت هم وضعیت فعلی را خواهد داشت. در این صورت با توجه به عدم امکان واردات و بسته بودن اینترنت، رشد دلار و طلا تا حدود 50 درصد نرخ فعلی در طول شش ماهه ابتدای امسال افزایش خواهد یافت و پس از آن، به ناگهان، فنر دلار و طلا درمی رود. در این سناریو، در ابتدای مهرماه، نرخ دلار روی 250 هزار تومان خواهد رفت.

در سناریوی بدبینانه، جنگ با شدت گذشته ادامه خواهد یافت. اینترنت بسته می ماند و کسب و کارها متوقف خواهد  شد و بازارها مسدود می شود. در این سناریو، دلار و طلا فروکش کرده و احتمالا تا پایان درگیری ها روی 150 هزار تومان متوقف شده و ناگهان پس از پایان درگیری ها، نرخ دلار به صورت انفجاری افزایش خواهد یافت و مشخص نیست تا کجا پیش می رود. این سناریو با توجه به مدل پایان مناقشات، چندان قابل پیش بینی نیست.