ضرورت بازگشایی بازار سهام؛فوری اما با احتیاط
مدیران و کارشناسان بازار سرمایه بر ضرورت بازگشایی تدریجی بورس با اتکا بر شفافیت اطلاعاتی، حمایتهای هدفمند و مدیریت هیجانات تأکید دارند و معتقدند موفقیت این فرآیند به شرایط سیاسی، تأمین نقدینگی و اتخاذ استراتژیهای محتاطانه وابسته است.
به گزارش فصل سوم به نقل از صدایبورس، حدود ۷۷ روز، یا به روایتی ۵۵ روز معاملاتی از توقف معاملات سهام پس از آغاز درگیریها و شروع جنگ در تاریخ ۹ اسفند میگذرد؛ و با این حال، بازار سهام همچنان در وضعیت تعطیلی به سر میبرد.
در این مدت، اگرچه دادوستد سهام متوقف بوده، اما فعالیت سایر ابزارهای مالی ادامه داشته است. معاملات صندوقهای درآمد ثابت، صندوقهای کالایی از جمله طلا و نقره، صندوقهای املاک و مستغلات و همچنین گواهیهای سپرده کالایی، از روزهای ابتدایی پس از آغاز جنگ دوباره فعال شدهاند و به مسیر خود ادامه میدهند.
با این وجود، تداوم بسته بودن بازار سهام، موجی از انتقادها، پیشنهادها و بحثهای جدی را متوجه سازمان بورس و اوراق بهادار کرده است؛ بهطوری که بسیاری از فعالان بازار خواستار بازگشایی هرچه سریعتر این بخش از بازار سرمایه هستند.در روزهای اخیر نیز اخبار و گمانهزنیهایی درباره احتمال بازگشایی بازار در روزها یا هفتههای پیشرو منتشر شده است؛ اخباری که همچنان در هالهای از ابهام قرار دارند و هیچ قطعیتی درباره آنها وجود ندارد.
با فرض بازگشایی قریبالوقوع بازار سهام، گفتوگویی با پنج نفر از فعالان و مدیران بازار سرمایه انجام شده که در آن، هر یک دیدگاهها و راهکارهای خود را درباره نحوه بازگشایی، بهینهسازی سازوکار معاملات و کاهش زیان سهامداران مطرح کردهاند.جمعبندی این نظرات نشان میدهد نقاط مشترک قابل توجهی میان آنها وجود دارد. یکی از مهمترین این موارد، موضوع دامنه نوسان است؛ جایی که بسیاری از کارشناسان معتقدند کاهش آن ضرورتی ندارد، زیرا بازار چه در شرایط محدودیت و چه در حالت بازتر، در نهایت مسیر اصلاح و تعادل خود را طی میکند.در کنار آن، محور مشترک دیگر، تأکید بر ضرورت حمایت مؤثر و هدفمند از بازار سرمایه از منابعی خارج از خود بازار است؛ حمایتی که به باور کارشناسان باید در زمان آغاز مجدد معاملات، گستردهتر از دورههای گذشته و متناسب با سطح ریسکهای فعلی باشد تا امکان مدیریت بهتر داراییها و کاهش فشار فروش برای سهامداران فراهم شود.
شفافیت عاملی مهم در بازگشایی سهام
مصطفی امیدقائمی، مدیرعامل تأمین سرمایه کاردان:
باید بپذیریم که یک جنگ بزرگ رخ داده و این موضوع بسیاری از شرایط اقتصادی را نسبت به قبل تغییر داده است. متغیرهایی مانند قیمتهای جهانی، وضعیت شرکتها و سایر عوامل اثرگذار دستخوش تحول شدهاند و اکنون تصمیمگیریها باید بر اساس اطلاعات جدید انجام شود. در این شرایط، لازم است حداکثر شفافیت اطلاعاتی درباره بنگاهها فراهم شود. هرچند شفافیت پایانی ندارد، اما ارائه اطلاعات دقیق و بهروز از سوی شرکتها میتواند ابهامات را کاهش داده و مبنای تصمیمگیری فعالان اقتصادی باشد.نمادهای معاملاتی باید با در نظر گرفتن این شرایط بازگشایی شوند و دولت و سایر ارکان حاکمیت نیز باید برای حمایت از بازار تلاش کنند تا این فرآیند به شکل موفقی انجام شود.
سه سناریو پیشروی بورس پس از بازگشایی
ابوالفضل شهرآبادی، مدیرعامل سبدگردان داریکپارس:
بازگشایی بازار سهام میتوان چند سناریوی محتمل را در نظر گرفت. در حالت اول، شرایطی میان جنگ و صلح شکل میگیرد؛ در این وضعیت، رویکرد محتاطانه مناسبتر است. سرمایهگذار میتواند بخشی از دارایی خود را به سهام شرکتهایی اختصاص دهد که آسیب کمتری دیدهاند، بهویژه شرکتهای با درآمد دلاری. همچنین سرمایهگذاری در صندوقهای درآمد ثابت و طلا و نقره میتواند به تعادل سبد کمک کند.در سناریوی دیگر، ممکن است توافقی حاصل شود اما از استحکام کافی برخوردار نباشد؛ در این حالت نیز رویکرد مشابهی توصیه میشود، با این تفاوت که میتوان سهم سهام را کمی افزایش داد و از وزن داراییهای امن کاست. در صورت دستیابی به یک توافق قوی و پایدار، میتوان رویکردی تهاجمیتر اتخاذ کرد و تمرکز بیشتری بر بازار سهام داشت، بهویژه شرکتهایی که از فضای پساتوافق منتفع میشوند؛ از جمله گروههای ریالی مانند بانکها، خودروسازان و بیمهها و نیز شرکتهای دارای ظرفیت جذب سرمایه خارجی.
بازگشایی باید از نمادهای آسیبدیده شروع شود
صادق توکلی، مدیرعامل سبدگردان انتخاب اول :
در بازگشایی بازار، بهتر است ابتدا نمادهای آسیبدیده باز شوند و این کار بدون دامنه نوسان انجام گیرد تا قیمتها سریعتر به تعادل برسند.در صورت لزوم، حتی میتوان بهطور موقت این نمادها را به بازاری دیگر منتقل کرد، هرچند اولویت با بازگشایی در بازار فعلی است. همزمان، فعالیت صندوقها نیز باید برقرار باشد تا نقش حمایتی خود را ایفا کنند. پس از تعیین تکلیف نمادهای آسیبدیده، میتوان سایر بخشهای بازار را بازگشایی کرد. بازگشایی همزمان کل بازار ممکن است اثر منفی نمادهای آسیبدیده را به سایر نمادها منتقل کند.
ضرورت بازگشایی بازار سهام؛ با احتیاط وارد شوید
مسعود مهدیان، کارشناس بازار سرمایه:
پس از حدود دو ماه توقف بازار، انتظار میرود در روزهای ابتدایی بازگشایی، حمایت گسترده و هماهنگی از بازار انجام شود تا فضای ترس و هیجان کاهش یابد. تصمیمات این مقطع باید کاملاً کارشناسی و در راستای حمایت از سهامداران باشد و بازارگردانها و حقوقیها نیز با هماهنگی از رفتارهای هیجانی جلوگیری کنند.در شرایط فعلی، رویکرد محتاطانه مناسبتر است و سرمایهگذاران باید در کنار سهام، از ابزارهایی مانند صندوقهای طلا و نقره برای کاهش ریسک استفاده کنند. در صورت حرکت به سمت توافق سیاسی و پایان جنگ، میتوان وزن سهام را افزایش داد، زیرا بازار سرمایه در مقایسه با بازارهای موازی از جذابیت بالایی برخوردار است.
سخن آخر.....
جمعبندی دیدگاههای مطرحشده نشان میدهد که محور اصلی در بازگشایی بازار سهام، «شفافیت اطلاعاتی، مدیریت تدریجی ریسک و حمایت هدفمند» است. در شرایط پس از یک رخداد بزرگ سیاسی اقتصادی، تغییر متغیرهای کلان مانند قیمتهای جهانی و وضعیت سودآوری شرکتها ایجاب میکند که تصمیمگیریها بر پایه دادههای بهروز و شفاف انجام شود. از این منظر، بازگشایی نمادها بدون ارائه تصویر دقیق از وضعیت شرکتها میتواند به افزایش ابهام و رفتارهای هیجانی منجر شود.
در سطح سیاستگذاری، پیشنهاد میشود بازگشایی بهصورت مرحلهای و با اولویت نمادهای آسیبدیده انجام شود تا از سرایت فشار فروش به کل بازار جلوگیری گردد. همچنین ابزارهایی مانند تقویت بازارگردانها، حضور فعال حقوقیها و استفاده از سازوکارهای کنترلی موقت، میتواند به تعادل تدریجی قیمتها کمک کند؛ در مقابل، محدودیتهای شدید مانند کاهش بیش از حد دامنه نوسان ممکن است فرآیند کشف قیمت را مختل کند.
از منظر سرمایهگذاری نیز رویکرد غالب، احتیاط و تنوعبخشی است؛ بهگونهای که ترکیب داراییها شامل سهام شرکتهای مقاومتر، صندوقهای درآمد ثابت و داراییهای امن مانند طلا و نقره باشد. در سناریوهای مثبتتر سیاسی، امکان افزایش وزن سهام و حرکت به سمت داراییهای ریالی و شرکتهای منتفع از توافق وجود دارد. در نهایت، موفقیت بازگشایی بازار به هماهنگی نهادهای حاکمیتی، شفافیت اطلاعات و مدیریت هیجان وابسته است.
