بسته بودن بازار بورس و سونامی زیان به محض بازگشایی

متاسفانه این روزها با بسته بودن بازار بورس مواجهیم و سازمان بورس و اوراق بهادار به صورت فراقانونی تصمیم به بستن خرید و فروش سهام گرفته و البته در اطلاعیه خود گفته این کار برای جلوگیری از زیان دیدن سهامداران است.

قطعا فعالان این بازار، سهامی خریده اند که بتوانند از طریق آن پس از نگهداری میان مدت یا نوسان گیری کوتاه مدت، درآمدزایی کنند. در شرایط بسته بودن بورس، برای کسانی که دنبال نگهداری سهام خود بودند و قصد داشتند ارزش پول خود را حفظ کرده یا با نگهداری سهام، دارایی خود را افزایش داده یا سود توزیعی سهام دریافت کنند، نارضایتی از بسته بودن بازارها  کمتر از گروه دوم خواهد بود. گروه دوم فعالانی هستند که عموما با خرید و فروش سهام، در بازار نوسان گیری و کسب درآمد می‌کنند. آنها روزانه درآمد از خرید و فروش داشتند و واقعیت این است با توجه به نبود چشم انداز در بورس، این افراد باید دنبال کار دیگری بروند.

اصولا این فعالان اقتصادی، کسانی نیستند که پولشان را در بازار فریز کنند. لذا مشخصا باز شدن بازار بورس، باعث می شود این اشخاص سریعا سهام خود را فروخته و در نتیجه خروج پول به محض بازگشایی بورس، از بازار سرمایه شدت خواهد گرفت.

از سوی دیگر آمارها گویای آن است که در شرایط جنگ، در واحدهای بورسی تولیدی، محصول چندانی تولید نمی شود. بخش عمده ای از بازار بورس روی بازار حقیقی و صنایع تولیدی بنا شده و طبیعتا در زمان جنگ، تولید اندک است و درآمد چندانی برای این واحدها وجود ندارد. لذا اگر در جنگ، بورس باز باشد، بازار ریزشی است و همه در صف فروش سهام قرار دارند. حالا که بورس بسته است، این ریزش به چشم نمی آید ولی پیش بینی آنکه هنگام بازگشایی بورس، این ریزش جبران شود، کار چندان سختی نیست.

با توجه به اینکه دامنه نوسان در ساختار بورس ما محدود است و مانند بورسهای آزاد، این دامنه، نامحدود و آزاد نیست، لذا پیش بینی می شود به محض بازگشایی در حدی که محدودیت مقررات، اجازه دهد شاخص بورس منفی خواهد شد. چون مردمی که منتظر بازگشایی بورس هستند، برای فرار از ضرردهی روزانه در زمان جنگ و پس از آن، به صف فروش خواهند پیوست و و مادامی که بازار تولید نتواند خود را با شرایط پساجنگی و مشکلات و موانعی مانند بازسازی تجهیزات، بازیابی توان خرید بازار مصرف و همچنین کمبودهای انرژی و نیروی انسانی، وفق دهد و تولید را به شرایط عادی برگرداند، ریزش قیمت سهام شرکتها ادامه می یابد.

اگر فکر می کنیم با بستن بازار سرمایه، این ضرر و زیان متوجه سهامداران نخواهد بود، فکر اشتباهی کرده ایم. مکانیزم بازار هوشمند است و به محض بازگشایی شاخص، تمام ضررهایی که این روزها می خواسته به سهامدار تحمیل کند را در اسرع زمان ممکن، اعمال خواهد کرد.

این اتفاقی است که در همه دنیا و در شرایط جنگی می افتد. با این تفاوت که بقیه دنیا در شرایط جنگی اجازه می دهند بازار کار خود را انجام داده و سازمان بورس آن کشورها، جرات نمی کند فراتر از ضوابط قانونی، خود را قیم سهامداران بداند. کما اینکه می بینیم در روزهای اخیر بورس‌های جهانی از توکیو تا نیویورک با ریزش مواجه بود و این مسئله دیر یا زود با بازشدن بورس، در کشور ما هم اتفاق خواهد افتاد. با این تفاوت که بورسهای جهانی فرصت ترمیم سهام را در شرایط جنگی دارند ولی سهامداران ایرانی، تازه بعد از جنگ مجبورند ضرر را تحمل کنند.

*دکتری تخصصی مدیریت