یک پژوهشگر حقوق بینالملل توضیح داد:
محاصره دریایی ایران نقض قواعد آمره بینالمللی
یک پژوهشگر حقوق بینالملل گفت: : هرگونه محاصره یا اختلال در آزادی کشتیرانی توسط ایالات متحده، نه تنها آزادی ناوبری را مخدوش میسازد، بلکه اصل حسن نیت و قواعد عرفی حقوق دریاها را نیز نقض میکند و مسئولیت بینالمللی دولت متجاوز را به همراه خواهد داشت.
گروه حقوقی، فصل سوم؛
«عرفان میرزازاده»، پژوهشگر حقوق بینالملل در گفتگو با فصل سوم توضیح داد که بر اساس بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد، اصل منع توسل به زور یکی از قواعد بنیادین و آمره حقوق بینالملل است. همچنین طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد (۱۹۷۴) اقدامات قهرآمیز ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران، از جمله حملات نظامی مستقیم به ایران، ترور مقامات رسمی و دانشمندان و فاجعه نهم اسفند ۱۴۰۴ در میناب، مصداق بارز تجاوز به شمار میرود.
او تاکید میکند که این اقدامات نه تنها نقض حاکمیت ملی و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران است، براساس ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی نقض فاحش حق بر زندگی و اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی نیز محسوب میشوند.
به گفته این متخصص حقوق بینالملل، ایران هم در برابر تجاوزات مستمر و اقدامات متجاوزانه مورد اشاره، ، در چارچوب حق دفاع مشروع مندرج در ماده ۵۱ منشور ملل متحد و با رعایت اصول حقوق بشردوستانه، حق دارد اقدامات متقابل و دفاعی لازم و متناسب را تا توقف کامل تجاوز و رفع محاصره غیرقانونی اتخاذ کند. به بیان دیگر اقدامات تدافعی ایران، واکنشی مشروع و متناسب با هدف اعاده وضعیت حقوقی پیش از وقوع تخلف بینالمللی و صیانت از بقا و امنیت ملی بوده است.
تجاوز اولیه آمریکا و اسرائیل ریشه بحران کنونی در تنگه هرمز
میرزازاده ریشه بحران کنونی در تنگه هرمز و محاصره دریایی را تجاوز اولیه و مستمر ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی میداند، موضوعی که مسئولیت بینالمللی آنها را به دنبال دارد.
او با تاکید بر غیرقانونی بودن محاصره دریایی ایران توسط آمریکا عنوان میکند که هرگونه محاصره بنادر و آبهای ساحلی ایران توسط نیروی دریایی آمریکا، فاقد مبنای حقوقی معتبر است و تبعاتی را به دنبال دارد.
این پژوهشگر حقوق بینالملل در ادامه توضیح داد: ممنوعیت مجازات دستهجمعی و گرسنگی غیرنظامیان از اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی است. بنابراین محاصرهای که منجر به اختلال در ورود دارو، مواد غذایی و سایر کالاهای ضروری برای بقای جمعیت غیرنظامی شود، مصداق مجازات دستهجمعی موضوع ماده ۳۳ کنوانسیون چهارم ژنو و پروتکل الحاقی اول این کنوانسیون است. همچنین طبق بند ۱۰۲ راهنمای سنرمو، برقراری محاصرهای که هدف یا اثر آن گرسنگی دادن غیرنظامیان یا محرومیت آنان از اقلام ضروری بقا باشد، ممنوع است.
او با بیان اینکه محاصره دریایی یک اقدام جنگی و شکلی از توسل به زور محسوب میشود، افزود: اعمال چنین اقدامی بدون مجوز صریح شورای امنیت سازمان ملل متحد (فصل هفتم منشور) نقض آشکار بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد و اصول ضرورت و تناسب است.
میرزازاده با اشاره مواضع رسمی وزارت امور خارجه کشور عنوان کرد: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه هم محاصره بنادر ایران را «اقدام جنگی» و «نقض آتشبس» اعلام کرده است همچنین اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، این اقدام را «تجاوز آشکار» دانسته و با استناد به قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی، آن را نقض هنجارهای بنیادین حقوق بینالملل و مصداق مجازات دستهجمعی غیرقانونی توصیف کرده است.
این حقوقدان بینالملل درباره رژیم حقوقی «تنگه هرمز» هم توضیح داد: تنگه هرمز به عنوان یک آبراه بینالمللی حیاتی، دارای رژیم حقوقی ویژهای است. ایران، مستند به کنوانسیون ۱۹۵۸ ژنو در خصوص دریای سرزمینی و حقوق عرفی پیش از کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها، بر اعمال رژیم عبور بیضرر در این تنگه تأکید دارد. در مقابل، ایالات متحده و برخی دولتها رژیم عبور ترانزیت مندرج در کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها را قابل اعمال میدانند.
او ادامه داد: هرگونه محاصره یا اختلال در آزادی کشتیرانی توسط ایالات متحده، نه تنها آزادی ناوبری را مخدوش میسازد، بلکه اصل حسن نیت و قواعد عرفی حقوق دریاها را نیز نقض میکند و مسئولیت بینالمللی دولت متجاوز را به همراه خواهد داشت.
این حقوقدان تاکید کرد: پیشنویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد مورخ ۷ آوریل ۲۰۲۶، هرگونه اقدام برای ممانعت از عبور ترانزیت در تنگه هرمز را تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی دانسته بود: این قطعنامه به دلیل وتوی روسیه و چین تصویب نشد، اما تأکید اکثریت اعضای شورا بر لزوم رعایت «آزادی ناوبری» و «عبور ترانزیت در تنگه هرمز، نشاندهنده اجماع گسترده بینالمللی بر غیرقانونی بودن اختلال گسترده در عبور کشتیهای تجاری است.
به گفته میرزازاده محاصره دریایی اعمالشده توسط ایالات متحده آمریکا، به دلیل فقدان مبنای قانونی معتبر در حقوق بینالملل معاصر، فاقد مشروعیت وجاهت حقوقی است و مصداق بارز نقض قواعد آمره حقوق بینالملل به شمار میرود.
به باور این حقوقدان حوزه بینالملل اقدامات امریکا درمحاصره دریایی ایران مجموعهای از نقضهای زنجیرهای را ایجاد کرده که از جمله این موارد میتوان به نقض اصل منع توسل به زور، نقض قواعد حقوق جنگ دریایی، نقض اصول حقوق بشردوستانه بینالمللی، از جمله اصول تمایز (Distinction)، تناسب (Proportionality) و ممنوعیت مجازات دستهجمعیتی، نقض حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از طریق تهدید حق بر غذا، سلامت و استاندارد مناسب زندگی اشاره کرد.
