شما تنبل نیستید؛ سیستم عصبی‌تان «قفل» شده است!

به گزارش فصل سوم به نقل از  مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه شیراز،

 تا به حال شده با وجود اضطراب شدید، احساس کنید بدنتان سنگین است و هیچ حرکتی نمی‌توانید بکنید؟ پاسخ در «نظریه پلی‌واگال» (Polyvagal Theory) نهفته است.

یافته پژوهشی دکتر استیون پورجز (Stephen Porges):

تحقیقات منتشر شده در مجله Frontiers in Psychology نشان می‌دهد که پاسخ بدن به استرس، فقط محدود به «جنگ یا گریز» نیست. وقتی سطح تهدید (مثلاً حجم زیاد درس‌ها یا ترس از شکست) برای سیستم عصبی شما «بیش از حد تحمل» (Overwhelming) باشد، مغز به جای جنگیدن، فرمان «انجماد» صادر می‌کند. در این حالت، بخش قدیمیِ عصب واگ (Dorsal Vagal) فعال شده و بدن را در وضعیت «ذخیره انرژی» و «کرختی» قرار می‌دهد.

شکاف میان «باید» و «توانستن»:

طبق مقاله‌ای در The Journal of Neuroscience، در وضعیت انجماد، ارتباط قشر پیش‌پیشانی مغز (مرکز تصمیم‌گیری منطقی) با سیستم حرکتی ضعیف می‌شود. به همین دلیل شما در ذهن خود می‌گویید «باید درس بخوانم»، اما بدنتان فرمان نمی‌برد. این یک فلجِ موقتِ ناشی از بارِ عاطفی است، نه کمبودِ انگیزه.

چگونه مغز را از حالت «هنگ» خارج کنیم؟ (تکنیک‌های بدنی):

از آنجا که این وضعیت ریشه در «بدن» دارد، راه حل آن هم نه فکری، بلکه بدنی (Somatic) است:

۱. تکنیک لرزش (Shaking Technique): برخاستن و لرزاندنِ دست‌ها و پاها به مدت ۱ دقیقه. این کار به سیستم عصبی سیگنال می‌دهد که «خطر رفع شده» و وضعیت انجماد را می‌شکند.

۲. شست‌وشوی صورت با آب سرد: تحریک عصب واگ با دمای پایین، سیستم عصبی را از فاز «دورسال» به فاز «پاراسمپاتیک» هدایت می‌کند.

۳. قانون ۵ ثانیه و حرکتِ خُرد: به محضِ شکستن انجماد با حرکت بدنی، فقط ۱ صفحه یا ۵ سطر بنویسید. هدف، بازیابیِ «حسِ عاملیت» در مغز است.

پیام مرکز مشاوره:

‌دانشجوی عزیز، سرزنشِ خود بابتِ اهمال‌کاری، فقط سطح استرس را بالا برده و شما را در «انجماد» عمیق‌تری فرو می‌برد. درک کنید که بدن شما در حالِ محافظت از شما در برابر یک تهدید بزرگ (استرس) است. با بدنتان دوست باشید تا مغزتان همراهی‌تان کند.

‌