زجر دادن و عاصی کردن مردم هنر ماست

در میانه ممنوع و مجاز: «مشروط»؛ در زمین تنظیم‌گری و ابزارهای اداری

دارم فکر می‌کنم که گویا برای ما حقوقی ها و البته قانونگذار، قضات و مجریان قانون بغیر از دو گزینه افراطی «ممنوع» و «مجاز» چیز دیگری تعریف نشده و فهمی از گزینه منعطف «مشروط» وجود ندارد.

حرکت در مسیر گزینه «مشروط» حرکت در زمین گزینه های متعدد تنظیمگری است که نیازمند شناخت تخصصی ابزارهای متنوع حقوق اداری است.

در کتاب ابزارهای حکومت نوشته لستر سالمون، هر ابزار از نظر:  

1 اثربخشی (Effectiveness)

 2 کارایی (Efficiency)

 3 عدالت/انصاف (Equity)

 4 مدیریت‌پذیری یا قابلیت اجرا (Manageability)

 5 مشروعیت سیاسی (Political Legitimacy) 

قابل ارزیابی و بکارگیری است. رگولاتورها و از جمله رگولاتور شهری و شهرسازی ما، عادت دارد یا به سمت ممنوعیت مطلق برود یا به سمت مجاز بودن مطلق،

 در حالیکه از طیف وسیعی از گزینه های میانه غافل است: سیاستگذار ما وسط باز نیست!

حرکت کردن در میانه، جای حرفهای قشنگ، احساسی و کلی گوئی، شعاردادن و ایدئولوژیک فکر کردن، و بازی تکراری و هیجان انگیز چپ یا راست بودن نیست؛ بلکه نیازمند تخصص و شناخت ابزار ها، انعطاف پذیری و سرعت عمل است؛ و هرگاه این توانایی ها نباشد ما با ضعف نهادی Institutional weakness  مواجه هستیم و فقط یا ممنوع می کنیم یا رها می‌کنیم، یعنی فقط «بگیر و ببند» بلدیم؛ و زجر دادن و عاصی کردن مردم هنر ما است!

*حقوقدان و استاد دانشگاه