چهار نوع ادعای مندرج در ماده ۱۰ قانون الزام؛ ضمانت عدم ثبت ادعاها چیست؟

4 نوع ادعای مندرج در ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول عبارت است از:

1.ادعای مالکیت عین

منظور این است که شخص ادعا می‌کند خودِ ملک (زمین، خانه، مغازه) متعلق به اوست، هرچند سند رسمی ندارد و معمولاً به استناد قولنامه یا سند عادی این ادعا را مطرح می‌کند.

مثال:فردی یک قطعه زمین را با قولنامه خریده ولی سند رسمی نگرفته و می‌گوید:

 «مالک این زمین من هستم»این یک ادعای مالکیت عین است.

2.ادعای مالکیت منافع بیش از دو سال

این همان حق منافع است، با این تفاوت که مدت آن بیش از دو سال باشد؛ قانون این مورد را جداگانه ذکر کرده چون اهمیت بیشتری دارد (مثل اجاره‌های بلندمدت).

مثال:فردی یک زمین یا مغازه را برای ۵ سال اجاره کرده است و می‌گوید:

 «من تا ۵ سال حق استفاده از این ملک را دارم»

این ادعا باید در سامانه ثبت شود.

3.ادعای حق انتفاع

در این حالت، شخص مالک خودِ ملک نیست، بلکه ادعا می‌کند حق استفاده و بهره‌برداری از ملک (منافع) متعلق به اوست.

مثال:شخصی خانه‌ای را اجاره کرده و می‌گوید:

 «حق استفاده از این خانه برای من است»

اینجا او مالک ملک نیست، اما مالک منافع است.

4. ادعای حق ارتفاق

حق ارتفاق یعنی شخص برای استفاده بهتر از ملک خود، حقی در ملک دیگری دارد (مثلاً عبور، آب، نور و...).

مثال:زمین شما راه دسترسی ندارد و از زمین همسایه عبور می‌کنید

 این «حق عبور» یک حق ارتفاق است

یا: حق عبور لوله آب از ملک دیگری

ضمانت عدم ثبت چهار ادعای مذکور در ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول چیست؟
 عدم امکان ثبت ادعا پس از پایان مهلتقانون برای ثبت این ادعاها مهلت تعیین کرده است (۲ سال). اگر این مهلت تمام شود و شما اقدامی نکنید، دیگر اصلاً اجازه ثبت ادعا در سامانه را نخواهید داشتمثال:شما یک ملک را با قولنامه خریده‌اید ولی در مهلت مقرر آن را ثبت نکرده‌اید بعد از پایان مهلت، سامانه دیگر ادعای شما را قبول نمی‌کند
بی‌اثر شدن ادعا در برابر دولت و اشخاص ثالث با حسن نیتاگر ادعای خود را ثبت نکنید، این ادعا در برابر اراضی دولتی و عمومییا اشخاصی که با حسن نیت و با سند رسمی مالک شده‌انددیگر هیچ اثر حقوقی ندارد.
مثال:شما یک زمین را با قولنامه خریده‌اید ولی ثبت نکرده‌اید!!!
بعداً شخص دیگری همان زمین را با سند رسمی می‌خرد و از معامله قبلی بی‌اطلاع است شما دیگر نمی‌توانید ادعای خود را علیه او مطرح کنید.

*مشاور ریاست عالی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور