دفاتر اسناد رسمی؛ عدالت، صلح و اعتبار تعهدات حقوقی
علیاکبر اسکندری*
قال الله الحکیم فی کتابه:
«لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»
همانا ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو [تشخیص حق از باطل] نازل کردیم تا مردم به عدالت برخیزند. (حدید، آیه ۲۵)
قال رسول الله صلیالله علیه و آله: «بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّماواتُ وَالْأَرْضُ» آسمانها و زمین با عدالت پابرجا میمانند.
عدالت و توحید، به عنوان محور دعوت انبیا در حوزه عمومی و خصوصی، ستون معارف وحیانی محسوب میشود. در این میان، دفاتر اسناد رسمی به عنوان نهادهای حقوقی رسمی، معتبر و بیطرف میتوانند نقش مؤثری در تحقق عدالت ایفا کنند. اعطای اختیارات ویژه به دفاتر اسناد رسمی و نگاه به آنها به مثابه معاون و همراه در تحقق عدالت اجتماعی، نظم، سرعت و دقت در ایجاد و جریان اسناد رسمی، منافع آحاد جامعه را تأمین میکند. ثبت رسمی تعهدات، قراردادها و اقرارهای افراد جامعه در دفاتر اسناد رسمی، به کاهش تنشها و جلوگیری از تشدید اختلافات کمک میکند.
سردفتران اسناد رسمی و دفتریاران، به عنوان مرجع رسمی در نظام حقوقی، مسئول تنظیم اسناد رسمی و تضمین صحت و اعتبار آنها هستند. ایشان با بهرهمندی از دانش حقوقی و بیطرفی میتوانند نقش چشمگیر و مؤثری در میانجیگری و حلوفصل اختلافات ایفا کنند.
سردفتران در معیت دفتریاران میتوانند جلسات گفتوگو، صلح و سازش برگزار کرده و به طرفین در دستیابی به توافقی منصفانه کمک کنند. همچنین دفاتر اسناد رسمی میتوانند اسناد توافقنامههای حاصل از جلسات صلح و سازش و تعهدات ناشی از آن را به صورت رسمی تنظیم کنند تا این اسناد به موقع به اجرا گذاشته شوند.
البته همچنان تا رسیدن دفاتر اسناد رسمی به جایگاه واقعی و نقشآفرینی همهجانبه آنها در تحقق عدالت، نظم، امنیت و اعتبار اسناد و تعهدات، راه زیادی باقی مانده است.
۱) تدوین مقرراتی برای تعیین نقش مجموعه دفاتر اسناد رسمی در فرآیند صلح و سازش، میانجیگری و حلوفصل اختلافات پیش از مراجعه به محاکم.
۲) برگزاری دورههای آموزشی برای ارتقای علمی، مهارتی و توانمندسازی سردفتران، دفتریاران و کارکنان دفاتر اسناد رسمی.
۳) ایجاد مراکز مشاوره حقوقی در دفاتر اسناد رسمی برای ارائه خدمات به مراجعان.
*عضو هیات مدیره کانون سردفتران و دفتریاران
