از وکالت در عصر قاجار تا بنیانگذاری کانون وکلای دادگستری
سیدهاشم وکیل، از پیشگامان و مؤسسان کانون وکلای ایران، در سال ۱۳۰۰ پروانه وکالت گرفت و با ابتکار فروش پوشههای ۳۰ ریالی، درآمد قابلتوجهی برای کانون ایجاد کرد.
به گزارش فصل سوم به نقل از پژوهشکده حقوق و قانون ایران؛ سیدهاشم وکیل فعالیت حرفهای خود را در عصر قاجار و پس از تصویب قانون اصول تشکیلات و محاکمات عدلیه آغاز کرد و پس از سالها فعالیت در عرصه وکالت، از چهرههای پیشگام این حرفه در ایران شد. او از اعضای مؤسس کانون وکلای دادگستری ایران و از قدیمیترین وکلای کشور بود که در تحولات و شکلگیری نهاد وکالت نقش داشت. وکیل همچنین در سال ۱۳۰۰ خورشیدی پروانه وکالت دریافت کرد و ابتکار فروش پوشههای ۳۰ ریالی پروندههای دعاوی را پایهگذاری کرد که درآمد قابل توجهی برای کانون وکلا به همراه داشت.

سیدهاشم وکیل (۱۲۶۵–۱۳۴۸ خورشیدی) حقوقدان و وکیل دادگستری ایرانی و از اعضای مؤسس کانون وکلای دادگستری ایران بود. وی در دوره فعالیت حرفهای خود، در گسترش نهاد وکالت، پیگیری استقلال کانون وکلا و تحولات مربوط به قانون وکالت نقش داشت و سالها در سمتهای ریاست و نایبرئیسی کانون وکلای دادگستری فعالیت کرد.[۱]
زندگی و تحصیلات
سیدهاشم وکیل، فرزند سیدعلینقی، در سال ۱۲۶۵ خورشیدی در شهر ساوه به دنیا آمد. وی از کودکی به فراگیری علوم دینی، قرآن، فقه و اصول، احکام و روایات، منطق، بیان، ادبیات فارسی و عربی پرداخت و در این علوم به آگاهی کامل رسید.
وی در سال ۱۲۹۸ خورشیدی به تهران آمد و به وکالت عدلیه مشغول شد. سیدهاشم وکیل در طول فعالیت حرفهای خود در بیستوچهار سالگی شروع به وکالت در دعاوی کرد و این حرفه را تا سال ۱۲۹۴ ادامه داد. در زمان وزارت نصرتالدوله فیروز در عدلیه، یک سال و اندی به ریاست دادگاه بدایت و ریاست محاکم ابتدایی در شهرستان رشت منصوب شد. وی در سال ۱۲۹۵ مجدداً به وکالت روی آورد.[۱]
فعالیتهای حرفهای و قضایی
سیدهاشم وکیل بخش عمده زندگی حرفهای خود را به وکالت دادگستری اختصاص داد. وی علاوه بر فعالیت در رسیدگی به دعاوی و دفاع از حقوق موکلان، در امور صنفی و تشکیلاتی وکلای دادگستری نیز حضور داشت.
او از اعضای مؤسس کانون وکلای دادگستری ایران و از قدیمیترین وکلای عدلیه بود و در تحولات مربوط به استقلال کانون وکلای دادگستری و وجود کادر وکالت دادگستری نقش داشت.
وی پس از دوازده سال وکالت، به سمتهای مختلفی در کانون وکلا و امور مرتبط با حرفه وکالت انتخاب شد و در دورههای گوناگون، مسئولیت ریاست و نایبرئیسی این نهاد را بر عهده گرفت.[۱]
نقش در تأسیس و استقلال کانون وکلای دادگستری
سیدهاشم وکیل از چهرههای فعال در تشکیل و توسعه کانون وکلای دادگستری ایران بود. وی در سال ۱۳۰۲ خورشیدی، به همراه جمعی از وکلای دادگستری، در پیگیری امور مربوط به قانون وکالت و استقلال کانون وکلا مشارکت داشت.
در سال ۱۳۰۲، با تهیه و ارائه پیشنهادی درباره موضوعات مربوط به وکالت، از جمله تنظیم مقررات این حرفه، تلاشهایی برای ایجاد تشکیلات مستقل وکلا صورت گرفت.
در سال ۱۳۰۷، در جریان اقدامات مربوط به تشکیل کانون وکلای دادگستری، وی به عنوان یکی از اعضای مؤسس و فعال این نهاد شناخته شد. همچنین در سالهای ۱۳۲۲ تا ۱۳۳۰ به ریاست و نایبرئیسی کانون وکلا انتخاب شد.
سیدهاشم وکیل در سالهای بعد نیز در هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری حضور داشت و در دورههایی به عنوان رئیس و نایبرئیس فعالیت کرد. وی همچنین عضو کمیسیون مطالعات قوانین و رئیس مجله کانون وکلا بود.[۱]
فعالیتهای علمی و حقوقی
وکیل در کنار فعالیت حرفهای، در مباحث مرتبط با قانون وکالت، تشکیلات دادگستری و استقلال نهاد وکالت مشارکت داشت.
وی از جمله افرادی بود که در تنظیم و بررسی مقررات مربوط به حرفه وکالت و تشکیلات کانون وکلا فعالیت میکرد و در برخی کمیسیونهای حقوقی و صنفی حضور داشت.
همچنین در دورهای از فعالیت خود، به عنوان رئیس مجله کانون وکلا در انتشار مطالب حقوقی و حرفهای مشارکت داشت.[۱]
درگذشت
سیدهاشم وکیل پس از ۸۴ سال عمر، در تهران و در روز جمعه سیویکم خردادماه ۱۳۴۸ خورشیدی درگذشت.[۱]
منابع
- مبارکیان، عباس، چهرهها در تاریخچه نظام آموزش عالی حقوق و عدلیه نوین، چاپ اول، انتشارات پیدایش، ۱۳۷۷، صص. ۴۶۵–۴۶۶.