سقوط خونین بازار کریپتو
بیتکوین به زیر ۵۸ هزار دلار رسید، میلیاردها دلار سرمایه چه شد؟
فصل سوم، بازار ارزهای دیجیتال یکی از پرتنشترین روزهای خود در ماههای اخیر را پشت سر گذاشت. بیتکوین که تا همین چند هفته پیش در محدودههای بالاتری معامله میشد، در جریان موج فروش روز جمعه ۲۰ نوامبر، برای نخستین بار از ماه ژوئیه به زیر ۶۰ هزار دلار سقوط کرد و حتی در مقطعی به محدوده ۵۸ هزار دلار رسید. همزمان اتریوم و بخش بزرگی از آلتکوینها نیز با افت قیمت روبهرو شدند و معاملهگرانی که روی افزایش قیمتها شرط بسته بودند، میلیاردها دلار از موقعیتهای معاملاتی خود را از دست دادند.
این سقوط فقط یک نوسان معمول در بازار رمزارزها نبود. خروج سرمایه از صندوقهای قابل معامله بیتکوین، نگرانی درباره افزایش نرخ بهره در آمریکا، افت سهام شرکتهای فناوری و موج سنگین لیکوییدشدن معاملات اهرمی، مجموعهای از فشارها را ایجاد کرد که بازار را در چند روز اخیر بهشدت تحت تأثیر قرار داد.
بیتکوین چگونه به زیر ۵۸ هزار دلار رسید؟
بیتکوین روز جمعه ۲۰ نوامبر برای نخستین بار از ماه ژوئیه به زیر سطح روانی ۶۰ هزار دلار رفت. بر اساس گزارش رویترز، قیمت این رمزارز در یکی از مقاطع معاملاتی به حدود ۵۹ هزار و ۳۸۱ دلار رسید. با این حال، گزارشهای لحظهای بازار نشان میدهد که در ادامه فشار فروش، قیمت حتی تا محدوده ۵۸ هزار دلار و در برخی دادهها نزدیک به ۵۷ هزار و ۷۷۸ دلار نیز پایین آمد.
این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که بیتکوین در ماههای گذشته تلاش کرده بود پس از افتهای قبلی، موقعیت خود را بازیابی کند. اما ریزش اخیر بخش مهمی از رشد ماههای گذشته را از بین برد و بار دیگر نگرانیها درباره ادامه روند نزولی بازار را افزایش داد. گزارش رمزارزنیوز نیز از افت حدود ۴ درصدی بیتکوین در روز انتشار خبر و رسیدن آن به محدوده ۵۸ هزار دلار خبر داد. اتریوم هم در همان مقطع به محدوده ۱۶۰۰ دلار نزدیک شد.
میلیاردها دلار از معاملات کریپتو لیکویید شد
یکی از مهمترین پیامدهای سقوط اخیر، بستهشدن اجباری تعداد زیادی از معاملات اهرمی بود. در بازار مشتقه ارزهای دیجیتال، معاملهگران میتوانند با استفاده از اعتبار صرافی، موقعیتهایی بزرگتر از سرمایه واقعی خود باز کنند. این روش در صورت حرکت قیمت در جهت پیشبینیشده میتواند سود را افزایش دهد؛ اما در صورت حرکت بازار برخلاف انتظار، زیان نیز بهسرعت بزرگ میشود.
وقتی ارزش وثیقه معاملهگر به سطح مشخصی برسد، صرافی برای جلوگیری از زیان بیشتر، موقعیت او را بهصورت خودکار میبندد. به این اتفاق «لیکوییدشدن» یا «تصفیه اجباری» گفته میشود. بر اساس دادههای منتشرشده از سوی CoinGlass که در گزارشهای CoinDesk و سایر رسانههای حوزه رمزارز بازتاب یافته، در جریان موج فروش اخیر حدود ۱.۵ میلیارد دلار از موقعیتهای معاملاتی بازار کریپتو در یک بازه ۲۴ ساعته بسته شد. برخی گزارشهای لحظهای نیز رقم را تا حدود ۱.۹ میلیارد دلار برآورد کردهاند.
نکته مهم این است که بخش عمده این موقعیتها متعلق به معاملهگرانی بود که روی افزایش قیمتها حساب کرده بودند. در یکی از گزارشهای CoinDesk، از حدود ۷۱۸ میلیون دلار لیکوییدشدن در یک بازه ۲۴ ساعته سخن گفته شده که بیش از ۸۶ درصد آن به موقعیتهای خرید یا لانگ مربوط بوده است. با تشدید سقوط، برآوردهای بعدی از افزایش مجموع لیکوییدشدنها حکایت داشتند. به بیان ساده، بسیاری از معاملهگران نهتنها از کاهش قیمت داراییهای خود متضرر شدند، بلکه کسانی که با اهرم بالا وارد بازار شده بودند، ممکن است تمام وثیقه معامله یا بخش بزرگی از آن را نیز از دست داده باشند.
خروج میلیاردی سرمایه از صندوقهای بیتکوین
عامل مهم دیگر در فشار فروش اخیر، خروج سرمایه از صندوقهای قابل معامله در بورس یا ETFهای اسپات بیتکوین است. این صندوقها به سرمایهگذاران اجازه میدهند بدون خرید مستقیم بیتکوین، از طریق ابزارهای مالی مرتبط با آن در بازار سرمایهگذاری کنند. به همین دلیل، میزان ورود و خروج پول از این صندوقها یکی از شاخصهایی است که فعالان بازار برای سنجش تمایل سرمایهگذاران بزرگ به بیتکوین دنبال میکنند.
بر اساس گزارش نوبیتکس، صندوقهای بیتکوین آمریکا در ماه نوامبر حدود ۳.۴۷ میلیارد دلار خروج سرمایه ثبت کردهاند. گزارش ارزدیجیتال نیز رقم خروج سرمایه صندوقهای اسپات بیتکوین را حدود ۲.۸۹ میلیارد دلار اعلام کرده است. تفاوت این ارقام میتواند به زمان ثبت دادهها و بازه محاسبه مربوط باشد؛ اما هر دو گزارش از خروج قابلتوجه سرمایه حکایت دارند.
یکی از اتفاقات قابل توجه، خروج حدود ۵۴۱ میلیون دلار از صندوق iShares Bitcoin Trust متعلق به شرکت بلکراک در یک روز معاملاتی بود؛ رقمی که در گزارش CoinDesk بهعنوان بزرگترین خروج روزانه این صندوق از زمان آغاز فعالیت آن توصیف شده است. وقتی سرمایهگذاران بزرگ از صندوقهای بیتکوین خارج میشوند، این اتفاق میتواند فشار فروش را افزایش دهد و بر انتظارات سایر معاملهگران نیز اثر بگذارد.
چرا پای آنتروپیک و سهام فناوری به سقوط کریپتو باز شد؟
یکی از نکات جالب سقوط اخیر، همزمانی آن با افت بازار سهام فناوری و عرضه عمومی سهام شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک بود. آنتروپیک، سازنده مدل هوش مصنوعی کلاد Claude، در روزهای اخیر با عرضه عمومی سهام خود توجه بازارهای مالی را به خود جلب کرد. با این حال، سهام این شرکت پس از شروع معاملات با نوسان و افت قیمت روبهرو شد و همزمان بخشی از سهام شرکتهای فناوری و فعالان حوزه زیرساخت هوش مصنوعی نیز کاهش یافتند.
بر اساس گزارش CoinDesk، سهام آنتروپیک در یکی از معاملات بیش از ۱۴ درصد افت کرد و سهام شرکتهای فعال در حوزه تراشه و زیرساخت هوش مصنوعی نیز با فشار فروش مواجه شدند. شاخص نزدک هم کاهش قابلتوجهی را تجربه کرد.
اما ارتباط این اتفاق با بازار کریپتو چیست؟
در شرایطی که سرمایهگذاران نسبت به ارزشگذاری شرکتهای فناوری و آینده سودآوری سرمایهگذاریهای سنگین در حوزه هوش مصنوعی تردید میکنند، تمایل آنها به نگهداری داراییهای پرریسک نیز ممکن است کاهش یابد. بیتکوین و بسیاری از رمزارزها در چنین شرایطی میتوانند همراه با سهام فناوری تحت فشار قرار بگیرند.
البته نباید عرضه سهام آنتروپیک را علت قطعی و یگانه سقوط بیتکوین دانست. آنچه گزارشها نشان میدهند، همزمانی افت سهام فناوری، نگرانیهای اقتصادی و خروج سرمایه از بازار رمزارزهاست. آنتروپیک بخشی از این فضای پرتنش بود، نه لزوماً عامل اصلی تمام ریزشها.
نگرانی از افزایش نرخ بهره فدرال رزرو
سیاست پولی آمریکا نیز در تشدید نگرانیها نقش داشته است. سرمایهگذاران در روزهای اخیر احتمال دادهاند که فدرال رزرو برای مهار تورم، سیاست پولی انقباضی را ادامه دهد و حتی نرخ بهره را افزایش دهد.
نوبیتکس در گزارشی به نقل از دادههای ابزار CME FedWatch نوشته است که معاملهگران احتمال افزایش نرخ بهره در نشست ۹ دسامبر فدرال رزرو را بسیار بالا ارزیابی میکردند. در چنین شرایطی، نگهداری داراییهایی مانند بیتکوین که سود دورهای مشخصی پرداخت نمیکنند، برای برخی سرمایهگذاران جذابیت کمتری پیدا میکند؛ بهخصوص زمانی که اوراق قرضه دولتی با بازدهی بالاتر در دسترس باشند.
از سوی دیگر، افزایش نرخ بهره معمولاً هزینه تأمین مالی را بالا میبرد و میتواند نقدینگی در بازارهای مالی را محدود کند. در چنین فضایی، سرمایهگذاران ممکن است برای کاهش ریسک، بخشی از داراییهای پرنوسان خود را بفروشند و به سمت گزینههای کمریسکتر حرکت کنند.
اتریوم و آلتکوینها هم از سقوط در امان نماندند
موج فروش محدود به بیتکوین نبود. اتریوم، دومین رمزارز بزرگ بازار، در روزهای اخیر افت قابلتوجهی را تجربه کرد. ارزدیجیتال گزارش داده است که قیمت اتریوم در یک هفته حدود ۱۰.۸ درصد کاهش یافته و در زمان انتشار گزارش به محدوده ۱۷۳۷ دلار رسیده بود. در گزارشهای بعدی، قیمت این رمزارز حتی به محدوده ۱۶۰۰ دلار نزدیک شد.
سولانا، ریپل، دوجکوین و شماری از آلتکوینهای دیگر نیز با کاهش قیمت روبهرو شدند. در گزارش CoinDesk، افت ۵ تا ۷ درصدی برخی رمزارزهای مطرح در جریان موج فروش ثبت شده است. زیکش نیز در یکی از مقاطع کاهش بیشتری را تجربه کرد. این وضعیت نشان میدهد که فشار فروش تنها متوجه یک دارایی نبوده و بخش بزرگی از بازار رمزارزها با خروج نقدینگی و کاهش تمایل سرمایهگذاران به پذیرش ریسک مواجه شده است.
چه کسانی بیشترین ضرر را کردند؟
برای درک ابعاد زیانهای اخیر باید میان سه گروه تفاوت قائل شد.
- گروه نخست، سرمایهگذارانی هستند که بیتکوین یا آلتکوینها را در قیمتهای بالاتر خریدهاند و اکنون ارزش دارایی آنها کاهش یافته است. این افراد تا زمانی که دارایی خود را نفروشند، الزاماً زیان را بهصورت قطعی ثبت نکردهاند؛ اما ارزش روز سبد سرمایهگذاری آنها پایین آمده است.
- گروه دوم، معاملهگران کوتاهمدت هستند که با استفاده از اهرم روی افزایش قیمتها شرط بسته بودند. این گروه در جریان سقوط اخیر آسیب بیشتری دیدند؛ زیرا کاهش قیمت میتواند موقعیتهای معاملاتی آنها را بهصورت خودکار ببندد. برای برخی از این معاملهگران، زیان به از دست رفتن بخش عمده یا تمام وثیقه معامله منجر شده است.
- گروه سوم، دارندگان آلتکوینهایی هستند که معمولاً نوسان بیشتری نسبت به بیتکوین دارند. در دورههای ترس و خروج سرمایه، این داراییها ممکن است با افتهای شدیدتری مواجه شوند؛ بهویژه اگر نقدشوندگی پایینتری داشته باشند.
با این حال، رقم ۱.۵ تا ۱.۹ میلیارد دلار لیکوییدشدن را نباید با مجموع زیان تمام سرمایهگذاران بازار برابر دانست. این عدد ارزش موقعیتهای معاملاتی بستهشده اجباری را نشان میدهد و لزوماً معادل زیان خالص معاملهگران نیست.
آیا سقوط بازار کریپتو ادامهدار خواهد بود؟
پاسخ قطعی به این پرسش هنوز ممکن نیست. افت قیمت بیتکوین به زیر ۶۰ هزار دلار، خروج سرمایه از ETFها و حجم بالای لیکوییدشدنها نشانههایی از افزایش فشار فروش هستند. در مقابل، پس از چنین ریزشهایی ممکن است بخشی از معاملهگران برای خرید در قیمتهای پایینتر وارد بازار شوند و موجی از بازگشت موقت قیمتها شکل بگیرد. با این حال، ادامه مسیر بازار به چند عامل وابسته است: تصمیمهای بعدی فدرال رزرو، وضعیت سهام فناوری، روند ورود و خروج سرمایه از ETFها و میزان تقاضای واقعی برای رمزارزها.
آنچه از تحولات اخیر میتوان نتیجه گرفت، این است که بازار کریپتو همچنان به شرایط اقتصاد کلان و رفتار سرمایهگذاران بزرگ حساس است. تصور اینکه بیتکوین و سایر رمزارزها مستقل از بازارهای مالی جهان حرکت میکنند، با اتفاقات اخیر بار دیگر زیر سؤال رفته است. سقوط چند روز اخیر یک هشدار جدی برای معاملهگرانی بود که با اهرم بالا و بدون درنظرگرفتن احتمال افت شدید قیمت وارد بازار شدهاند. در بازاری که قیمتها میتوانند در چند ساعت دهها درصد نوسان کنند، گاهی تنها یک موج فروش کافی است تا سود چندماهه یا حتی بخش بزرگی از سرمایه یک معاملهگر از بین برود.