طالبان سازهای موسیقی را به نام اخلاقیات آتش میزنند
صداهای تاریخ افغانستان برای جلوگیری از «فساد اخلاقی» مردم توسط موسیقی، محو میشوند.
گروه ترجمه فصل سوم، به نقل از گاردین
وحشتهای حاکمیت طالبان در افغانستان همهجانبه است. قوانین جدیدی که عملاً خشونت خانگی را قانونی میکند، به این معنا است که هر زنی در این کشور با تهدید خشونت مورد تأیید دولت زندگی میکند. در زمینه تراژدی دوگانه تعصب بنیادگرایانه طالبان و سکوت جهان در برابر جنایات آنها، سرنوشت حیات فرهنگی افغانستان ممکن است فاجعهای کوچکتر به نظر برسد. با این حال، به همان اندازه ویرانگر است.
سوزاندن اخیر صدها ساز و تجهیزات موسیقی که هفته گذشته از تلویزیون ملی افغانستان گزارش شد، جدیدترین مرحله از مأموریت جاری پلیس امنیت اخلاقی طالبان برای نابودی تمام این آثار است. در آتشافروزی هفته گذشته، سازهایی مانند طبلا و سازدهنی که پایههای سنت منحصربهفرد موسیقی کلاسیک افغانستان هستند، به همراه کیبورد و آمپلیفایر به آتش کشیده شدند.
سارا داود در ایندکس آن سنسورشیپ مینویسد: «طالبان از زمان بازگشت خود در سال ۲۰۲۱، جنگی را علیه موسیقی به راه انداختهاند و مدعی هستند که موسیقی باعث "فساد اخلاقی" میشود. طالبان موسیقی را غیرقانونی اعلام کرده و اجرا یا حتی گوش دادن به موسیقی را جرم میداند. نوازندگان در این کشور در ترس دائمی از تبعیض، تحقیر، شکنجه، زندان، خشونت جنسی در مورد زنان و حتی مرگ زندگی میکنند.»
این سکوت اجباری فرهنگ موسیقی، نشاندهنده حضیض دیگری از حقوق بشری است که طالبان به اجرا درمیآورند؛ تلاشی برای ایجاد کشوری منطبق با شریعت و عاری از موسیقی که در هیچ جای جهان سابقه ندارد.
شجاعترین نوازندگانی که تا به حال دیدهام، زنان گروه «زهره»، ارکستر زنان افغانستان از مؤسسه ملی موسیقی افغانستان هستند که اکنون در پرتغال مستقر است. این مؤسسه در ارکسترها و آموزشهای خود، نه تنها برای ۳۰۰ عضو خود، بلکه برای فرهنگ کل کشور به دنبال «حقوق موسیقی» است. در ارکسترها و گروههایشان، ترکیبی از سازهای ارکسترال غربی و سنتی وجود دارد؛ مانند رباب افغانی که شبیه عود است و رپرتوار آن از گنجینههای موسیقی جهانی به شمار میرود، سنتی از قطعات و شیوههای نوازندگی که نسل به نسل منتقل شده و امروز بیش از هر زمان دیگری در خطر است و تنها در تبعید حفظ میشود.
در این میان، ما میتوانیم با زنده نگه داشتن موسیقی آنان در زندگی روزمره خود، آن فعالیت رادیکالی را که هیچکس در افغانستان اجازه انجامش را ندارد، احیا کنیم. به «سپیدهدم» اثر مینا کریمی گوش دهید، قطعه ای که برای روز جهانی زن ۲۰۲۱ ساخته شده و به مبارزات زنان افغان برای برابری تقدیم شده است، یا به نوازندگی استادانی چون همایون سخی و استاد رحیم خوشنواز گوش فرا دهید. هیچ وضعیت اضطراری موسیقایی فوریتر از این در جهان وجود ندارد.
