پیامدهای جنگ خاورمیانه: قحطی در آسیا به سراسر جهان میرسد/میلیونها نفر در معرض سقوط به زیر خط فقر
منطقه آسیا-اقیانوسیه بهسرعت و بهشدت از جنگ در ایران و گلوگاههای انرژی ناشی از آن آسیب دیده است. صحنههای بحران در این منطقه نشان میدهد که مشکلات در حال تشدید و گسترش هستند.
به گزارش فصل سوم، نیویورک تایمز در گزارشی به بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در سراسر آسیا پرداخته است. طبق این گزارش، کارشناسان آسیایی ابعاد بحران را مشابه پاندمی کووید-19 توصیف میکنند و معتقدند حتی در شرایط صلح پایدار، بازگشت به پیش از جنگ، سالها به طول میانجامد.
این رسانه نوشت: منطقه آسیا-اقیانوسیه بهسرعت و بهشدت از جنگ در ایران و گلوگاههای انرژی ناشی از آن آسیب دیده است. صحنههای بحران در این منطقه نشان میدهد که مشکلات در حال تشدید و گسترش هستند.
زمانی که جنگ در ایران آغاز شد، انتظار میرفت آسیا با پیامدهای جدی اما تدریجی ناشی از از دست رفتن دسترسی به بخش بزرگی از نفت و گاز جهان مواجه شود. اما اثرات اقتصادی و اجتماعی این درگیری، بسیار شدیدتر و سریعتر از پیشبینی مقامها و کارشناسان بر این منطقه وارد شده است.
در بسیاری از کشورهای آسیا-اقیانوسیه، اختلالات ناگهانی و گستردهای رخ داده که مدیریت آن برای دولتها دشوار شده است؛ بهطوریکه برخی این وضعیت را از نظر شدت و دامنه، مشابه بحران همهگیری کووید-۱۹ توصیف میکنند.
حتی در صورت دستیابی سریع به توافق صلح، آینده این منطقه صنعتی که طی دههها موتور رشد اقتصاد جهانی بوده، احتمالاً با ماهها لغو پروازها، افزایش شدید قیمت مواد غذایی، توقف خطوط تولید، تأخیر در ارسال کالا و کمبود گسترده کالاهایی مواجه خواهد بود که پیشتر بهراحتی در سراسر جهان در دسترس بودند؛ از کیسههای پلاستیکی و بستههای نودل فوری گرفته تا واکسنها، سرنگها، لوازم آرایشی، تراشههای الکترونیکی و پوشاک ورزشی.
بر اساس ارزیابی بسیاری از مقامها و کارشناسان، اگر اختلال در جریان تجارت از طریق خاورمیانه برای چند هفته دیگر ادامه یابد و عدمقطعیت پابرجا بماند، کمبودها میتواند برخی کشورها را به سمت ناآرامیهای اجتماعی و سپس رکود اقتصادی سوق دهد. شمار زیادی از کسبوکارها در آستانه ورشکستگی قرار دارند و دولتها برای مهار تورم، بدهیهای سنگینی متحمل میشوند. طبق بدبینانهترین پیشبینیهای سازمان ملل و سایر نهادها، تا پایان سال ممکن است میلیونها نفر در آسیا به زیر خط فقر رانده شوند.
فیلیپ کورنل، پژوهشگر ارشد مرکز انرژی جهانی در شورای آتلانتیک که در سریلانکا مستقر است، میگوید: «شدت و سرعت این اثرات بسیار بالاست. از نظر مقیاس، واقعاً با پدیدهای بسیار بزرگ مواجه هستیم.»
کمبود منابع معمولاً نیروهای پنهان و مخربی را در روان انسان و سازوکارهای اقتصادی فعال میکند. صندوق بینالمللی پول اعلام کرده است که اقتصاد جهانی تقریباً در همه مناطق در حال کند شدن است، زیرا حدود یکپنجم سوختهای فسیلی جهان از زمان آغاز جنگ از بازار جهانی خارج شده است. حتی اگر تنگه هرمز فردا تثبیت شود، بازگشت تولید نفت و گاز و حملونقل به سطح پیش از جنگ ممکن است سالها زمان ببرد.
آسیا-اقیانوسیه نخستین و شدیدترین منطقه آسیبدیده خارج از خاورمیانه بوده است، زیرا:
۱) وابستگی این منطقه به واردات انرژی خاورمیانهای از بسیاری نقاط جهان بیشتر است؛
۲) اقتصاد عظیم آن بهشدت یکپارچه است و زنجیرههای تأمین آن بهشدت به سوختهای فسیلی وابستهاند؛
۳) حتی پیش از آغاز جنگ در فوریه، ظرفیت انرژی آسیا از تقاضا عقبتر بود.
کشورهای ثروتمندتر مانند چین، به دلیل ذخایر و توان مالی بیشتر، در معرض خطر فوری کمتری قرار دارند؛ اما این وضعیت پایدار یا همگانی نیست. باقی آسیا، بهجز چین، سهمی در اقتصاد جهانی دارد که با ایالات متحده یا اروپا قابل مقایسه است و بسیاری از این کشورها با مشکلاتی عمیقتر از آنچه علناً مطرح میشود مواجهاند.
گزارشها از کشاورزان ویتنام، کارگران هند، هتلداران سریلانکا، رانندگان فیلیپین و مدیران هنگکنگ و سنگاپور نشان میدهد نگرانی در سطح جامعه بسیار بیشتر از برخی سیاستمداران است که تلاش میکنند آرامش ظاهری را حفظ کنند.
بحران گسترده در حملونقل
ایالات متحده و اسرائیل جنگ در ایران را در ۲۸ فوریه آغاز کردند. تنها چند ساعت بعد، فعالیت کامیونها، کشتیها و هواپیماها در آسیا دچار اختلال شد. سفرهای هوایی که شاخص اصلی جابهجایی در این منطقه است، بهسرعت به سمت هرجومرج رفت.
در ماه مارس، بیش از ۹۲ هزار پرواز در جهان لغو شد که دو برابر نرخ پیش از جنگ بود و بیشترین لغوها در منطقه آسیا-اقیانوسیه رخ داد.
شرکتهای هواپیمایی از جمله Qantas، Air New Zealand، Lion Air، VietJet، AirAsia، Air India و Cathay Pacific مجبور به کاهش گسترده خدمات شدند. برخی شرکتها مانند Batik Air تا ۳۵ درصد پروازهای خود را کاهش دادهاند تا از ورشکستگی جلوگیری کنند.
به گفته شوکور یوسف، مشاور صنعت هوانوردی در سنگاپور، حجم سفرهای هوایی در آسیا تا یکسوم کاهش یافته است و شرکتهای کوچک روزانه میلیونها دلار ضرر میدهند.
او میگوید: «حتی اگر آتشبس برقرار شود، جریان سوخت بهدلیل محدودیتهای ایجادشده، فقط بهصورت قطرهای خواهد بود.»
این بحران تنها محدود به صنعت هواپیمایی نیست؛ مناطق دورافتاده از استرالیا تا دامنههای هیمالیا نیز در حال تجربه انزوای بیشتر هستند. گردشگری و هتلداری نیز با سقوط شدید تقاضا مواجه شدهاند.
توقف تولید در صنایع
بسیاری از صنایع صادراتی آسیا به انرژی و مواد اولیه خاورمیانه وابستهاند. با گذشت چند هفته از جنگ، ذخایر رو به پایان است.
تولید مس و نیکل که به حرارت بالا و مشتقات نفتی نیاز دارد کاهش یافته است. در اندونزی برخی واحدهای فرآوری نیکل حداقل ۱۰ درصد تولید خود را کاهش دادهاند.
در بنگلادش، صنعت پوشاک که تأمینکننده برندهای بزرگی مانند والمارت و زارا است، با اختلال جدی مواجه شده است.
در حوزه فناوری نیز کمبود هلیوم—که برای تولید نیمههادیها ضروری است—فشار بیشتری ایجاد کرده است. قطر که تأمینکننده بخش بزرگی از این ماده بود، پس از حمله به تأسیسات گازی خود در ۲ مارس تولید را متوقف کرد.
شرکت TSMC تایوان اعلام کرده که فعلاً ذخایر کافی دارد، اما کمبود طولانیمدت میتواند کل زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
پیامدهای انسانی
سازمان ملل پیشبینی کرده است که بخش بزرگی از رشد طبقه متوسط جهان در دهه آینده در آسیا رخ خواهد داد. اما اکنون، طبق گزارش جدید، ۸.۸ میلیون نفر در معرض سقوط به زیر خط فقر قرار دارند.
مقامات سازمان ملل میگویند سرعت انتقال بحران به منطقه بسیار بیشتر از پیشبینی اولیه بوده است.
در کشورهایی مانند هند، فیلیپین و اندونزی، افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی، کاهش درآمد و بازگشت بخشی از نیروی کار به مناطق روستایی مشاهده میشود.
در نهایت، کارشناسان هشدار میدهند حتی اگر جنگ به پایان برسد، اثرات تورمی و کمبود منابع به این زودیها از بین نخواهد رفت.
فیلیپ کورنل در اینباره میگوید: «مثل سونامی است؛ بسیار سریع در اقیانوس حرکت میکند. تصور اینکه سیاستگذاران فکر کنند از این موج در امان هستند، شگفتآور است.»
