جنگ و حالت فوق العاده: ضرورتهای حکمرانی در بحران
صادق ملکی *
از سایه جنگ، به خاکستر جنگ رسیدیم در حالی میتوانستیم راه میانهای در مسیرهای خاکستری برای صلح بیابیم. شد، آنچه نباید میشد.
و امروز
در دوگانه جنگ و صلح میان تهران و واشنگتن، پای صلح ایستادهام. این موضع نه از ترس، بلکه از عقلانیتی است که در هیاهوی جنگ، جسارت ایستادن بر صلح را برایم دیکته میکند.
و اما
شرایط پیش رو در آتشبس با توجه به مواضع طرف ایرانی و آمریکایی چندان روشن نیست. در تنگنای بین و امید، دوام وضعیتی که به صلاح طرفین مخاصمه نیست، تهران و واشنگتن به ریسکی وارد شدهاند که بدان نام تابآوری دادهاند.
این معادله در حالی است که ما بهعنوان ایران، حداقل باید تکلیف خود را در شرایط مختلف امکان وقوع، روشن و برای آن راهبردهای اصلی و جایگزین تهیه کنم.
آتشبس شکننده و شرایط فعلی نه جنگ و نه مذاکره با توجه به بسته شدن تنگه هرمز و محاصره دریایی از هماکنون تبعات خود را با کمبودها، قیمتها و.... نشان داده است.
امروز اگر مقامات تصمیم گرفتهاند با گزینه جنگ یا شرایط فعلی ادامه سیاست دهند، شیوه مدیریت فعلی در اداره کشور نمیتواند پاسخگوی این تصمیم باشد.
اگر جنگ یا محاصره دریایی که آن هم جنگ تلقی میشود، ادامه یابد، باید در اداره کشور تغییراتی ایجاد شود که منطبق با مقتضیات این تصمیم باشد.
من به شخصه به شعارهای کف خیابان و حماسهسرایانی که بر طبل جنگ میزنند اعتقاد نداشته و ندارم. مدار سیاست را نباید کف خیابان، بلکه سقف عقلانیت باید تعیین کند. ما در جنگ، ظرفیت شکست آمریکا را نداریم.
با این وجود اگر تصمیم به ایستادن در مواضعی است که بهای آن جنگ یا ادامه محاصره دریایی است، ضروری است که مدیریت کشور با دوری از شعار زدگی، مستقیم مردم را در جریان بگذارد و با اعلام شرایط فوقالعاده امور کشور، خصوصاً نیازهای اولیه مردم را از طریق شیوههای مرسوم در شرایط جنگی تامین کند و ذهنیتها را برای شرایط سخت و طولانی آماده کند. این مهمترین گام حکمرانی در شرایط بحرانی است.
باز تاکید میکنم که میشود بدون تخریب بیشتر از مهلکه جنگ و محاصره دریایی و... دور شد به شرطی که عقلانیت بقا را بر نگاه آخرالزمانی ترجیح دهیم.
اگر صلح پایدار و امنیت انرژی برای همه میخواهیم، مابقی مسائل میان تهران و واشنگتن، میتواند امری مذاکراتی با قابلیت دستیابی به راه حل باشد، به شرطی که اراده واقعی شکل گرفته باشد.
مذاکرات مستقیم اسلامآباد تحولی بزرگ در بحران چندین دهه میان ایران و آمریکا بود که اگر مسیر آن پیگیری شود، امید به صلح بیش از بیم جنگ خواهد بود.
* کارشناس، استراتژیست و تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی
به نقل از دیپلماسی ایرانی
