سعید باقری: مستندسازی حقوقی، پیشنیاز پیگیری بینالمللی تهاجم اخیر است
عضو کمیسیون دفاع حقوقی ملی در نشست علمی این تشکل در کانون وکلای دادگستری مرکز بر مستندسازی جنایات جنگی متجاوزان تاکید کرد.
به گزارش فصل سوم، دکتر سعید باقری در نشست بررسی ابعاد حقوقی جنگ تجاوزکارانه ایالات متحده آمریکا و اسرائیل علیه ایران، که در سالن جلسات هیات مدیره کانون وکلای مرکز تشکیل شد، با تأکید بر نقش نهادهای حقوقی وکلا، هدف اصلی چنین جلساتی را ارائه تحلیلها و دیدگاههای حقوقی دانست، نه ورود مستقیم به فرآیندهای رسمی طرح دعوا.
نایب رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز، در ابتدای سخنان خود با قدردانی از برگزارکنندگان نشست، اظهار کرد: این جلسه یک نشست تخصصی و صنفی است و قرار نیست خروجی آن بهطور مستقیم طرح دادخواست در مجامع بینالمللی باشد؛ چراکه شأن وکلا با نهادهای رسمی دولتی متفاوت است. به گفته او، نهادهایی مانند دفتر حقوقی ریاستجمهوری و وزارت امور خارجه، مسئولیت، امکانات و اختیارات لازم برای پیگیری دعاوی بینالمللی را در اختیار دارند.
دکتر باقری افزود: انتظار از چنین جمعهای حقوقی این است که موضوعات را از منظر حقوقی بررسی، جمعبندی و در قالب نظرات مکتوب منتشر کنند. این تولیدات میتواند بهعنوان پشتوانه علمی و فکری در اختیار نهادهای رسمی قرار گیرد تا در مسیر اقدامات ملی و بینالمللی از آن بهره ببرند.
وی در ادامه با اشاره به ماهیت حملات اخیر، آن را مصداق «تهاجم نامشروع» دانست و تأکید کرد: حتی در چارچوب دفاع مشروع نیز حدود و ثغوری در حقوق داخلی و اسناد بینالمللی تعریف شده است و اگر این حدود رعایت نشود، خودِ دفاع میتواند بهعنوان جرم تلقی شود. به گفته او، در تهاجم اخیر، مرزهای تعیینشده در کنوانسیونها و معاهدات بینالمللی بهطور گسترده نقض شده است.
این حقوقدان با بیان اینکه چنین اقداماتی میتواند مصادیقی از «جنایت جنگی»، «جنایت علیه بشریت» و حتی در مواردی «تهدید به نسلکشی» باشد، افزود: آنچه نگرانکننده است، اعلام و حتی افتخار به این اقدامات در رسانههای بینالمللی است که بهنوعی نمایش آشکار رویکردهای سلطهگرانه و امپریالیستی محسوب میشود.
وی همچنین عملکرد نهادهای بینالمللی را مورد انتقاد قرار داد و گفت: این نهادها در بسیاری موارد کارکردی تشریفاتی دارند و در بزنگاهها تحت تأثیر قدرتهای بزرگ عمل میکنند. بهعنوان نمونه، در صورت اتخاذ موضعی حداقلی علیه اقدامات آمریکا، این کشور با ابزارهایی مانند تهدید به قطع کمکهای مالی، بر سازمانهای بینالمللی فشار وارد میکند.
موارد تاریخی مستندسازی جنایات جنگی
نایب رئیس کانون وکلای دادگستری مرکز در عین حال بر اهمیت مستندسازی تأکید کرد و گفت: صرف محکومیتهای رسانهای کافی نیست و لازم است این موارد بهصورت مکتوب، مستند و قابل استناد تدوین شود تا امکان پیگیری حقوقی فراهم شود. حتی اگر امکان طرح دعوا در دیوان کیفری بینالمللی وجود نداشته باشد، میتوان موضوع را از طریق نهادهای داخلی سازمان ملل به مراجع ذیربط منعکس کرد.
وی با اشاره به نمونههای تاریخی مانند پروندههای مربوط به جنگ رواندا و بوسنی، خاطرنشان کرد: در مواردی شاهد بودهایم که چنین مستندسازیها و پیگیریها منجر به محکومیت و مجازات جنایتکاران جنگی شده است.
در پایان، دکتر باقری ابراز امیدواری کرد که نتایج این نشست بهصورت منسجم جمعآوری و در اختیار نهادهای مسئول قرار گیرد تا بتوان از آن در مسیر اقدامات حقوقی و بینالمللی بهره برد.
