انفجار هستهای در بازارهای جهانی
بیش از دو دهه از زمانی که موضوع هستهای ایران در محافل بین المللی مورد نقد و تبادل نظر قرار گرفته میگذرد.
به گزارش فصل سوم به نقل از صدای بورس، بیش از دو دهه از زمانی که موضوع هستهای ایران در محافل بین المللی مورد نقد و تبادل نظر قرار گرفته میگذرد. در این مدت، بارها و بارها نشستهای ویژه در سازمان ملل و شورای امنیت، بیانیههای متعدد سازمان انرژی اتمی، تهدیدهای مداوم اسراییل و آمریکا و جنگ ۱۲ روزه هیچکدام نتوانستند اثری را بر بازارهای جهانی بر جای بگذارند که بستن تنگه هرمز در جنگ کنونی بر جای گذاشت و به این ترتیب نفت به عنوان شاخصی مهم در ارزیابی ژئوپلیتیک خاورمیانه، مرزهای تاریخی را درنوردید؛ بطوریکه قیمت نفت تا ۱۱۸ دلار در هر بشکه رسید.
باب المندب؛ بمب جدید بازارهای جهانی
با این حال دار و دسته ترامپ و نتانیاهو که به نظر میرسد از اثرات جدی بسته بودن تنگه هرمز در بازارهای دنیا بیخبر بودند و یا در محاسبات خود ضریب پایینی برای آن در نظر گرفته بودند، حالا به دنبال حل چالش نه از طریق گفتگو، بلکه از طریق محاصره دریایی بنادر ایران افتاده اند؛ سیاستی که هم تنگه هرمز را دوقفله کرد و هم تنگه باب المندب در دریای سرخ را در معرض خطر جدیدی قرار داد که میتواند روند ۲۰۰ دلاری شدن نفت را تسهیل کند و جهان را در معرض خطری بزرگتر از آن چه اکنون شاهد آن هستیم قرار دهد.
یک روزنامه آمریکایی فاش کرد که عربستان سعودی برای رفع محاصره تنگه هرمز توسط دونالد ترامپ وارد عمل شده تا نیروهای انصارالله اقدام به مسدود کردن تنگه باب المندب نکنند.
در این باره روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی با اشاره به این که عربستان سعودی برای رفع محاصره تنگه هرمز به آمریکا فشار میآورد، دلیل این امر را نگرانی صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس از تشدید محاصره توسط ایران و همزمان بسته شدن تنگه بابالمندب ذکر کرده است. این موضوع به خصوص برای عربستان که آبراه حیاتی تنگه باب المندب، در دریای سرخ برای آن بسیار مهم است، از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس این گزارش، فلج شدن تردد از طریق تنگه هرمز منجر به قطع حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز از صادرات نفت و افزایش قیمت قراردادهای آتی به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه شده است.
با این حال به نظر میرسد بسیاری از کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، برای حل این مسئله از طریق مذاکرات به آمریکا فشار میآورند و در تلاش برای از سرگیری گفتگوها هستند، چراکه هرگونه حمله به کشتیها در بابالمندب نگرانی شدیدی را برای عربستان ایجاد خواهد کرد که بخش بزرگی از صادرات نفت خام خود را از تاسیسات راس تنوره در خلیج فارس به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کرده است.
قبل از جنگ غزه، ۹.۳ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از طریق بابالمندب عبور میکرد و این رقم پس از آغاز حملات یمنیها به کشتیها در اطراف گذرگاه باب المندب در حمایت از غزه، به نصف کاهش یافته است.
قیمت نفت رشد اقتصادی را کند میکند
بنا بر پیش بینی صندوق بین المللی پول، اگر قیمت نفت تا سال آینده بالاتر از ۱۰۰ دلار بماند، رکود اقتصاد جهانی آغاز و رشد اقتصادی دنیا در ۲۰۲۶ حدود ۲.۵ واحد کاهش یابد که در این صورت اقتصاد جهان رسما وارد رکود خواهد شد؛ کما این که همین حالا نیز افزایش قیمت نفت فشار اقتصادی بالایی را بر کشورهای جهان وارد کرده و آنچه امروز نگاه دنیا را به خود معطوف کرده، نه جنگ، بلکه قیمت انرژی است.
با این حال آمریکا حتی شاید از این وضعیت ناراضی نباشد؛ ترامپ در اظهارنظرهای متعدد خود به این موضوع اشاره کرده که آمریکا برای امنیت انرژی خود به نفت خاورمیانه نیاز ندارد و این اروپا است که باید خودی نشان دهد و به این ترتیب ناهنجاری انرژی به ابزاری برای ترامپ در جهت مهار اروپا و چین تبدیل شده است. این موضوع تا حدی از اهمیت حیاتی برخوردار است که به گفته خبرگزاری فارس، مدیرعامل توتالانرژی که شرکتش یکی از بزرگترین خریداران نفت خام خاورمیانه محسوب میشود، با بیان این که صنعت انرژی جهان نمیتواند توقف کامل تردد در این گلوگاه حیاتی را تحمل کند، گفته است هر راهکاری که جریان نفت را حفظ کند، حتی اگر شامل پرداخت هزینه به ایران باشد، قابل قبولتر از انسداد کامل تنگه هرمز است. پیش از این نیز انجمن مالکان کشتی کرهجنوبی و برخی کشورهای آسیایی، پرداخت عوارض به ایران را به عنوان راهحلی کوتاهمدت برای خروج کشتیهای سرگردان پیشنهاد کرده بودند.
در این بین آژانس بینالمللی انرژی روز سهشنبه اعلام کرد که انتظار میرود تقاضای نفت امسال به طور متوسط ۸۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد که نسبت به افزایش ۸۵۰ هزار بشکه در روز که قبل از شروع جنگ پیشبینی کرده بود، اختلاف قابل توجهی دارد. از نظر آژانس، کاهش تقاضا در ماه مارس به ویژه به دلیل حملات به زیرساختهای انرژی و بسته شدن تنگه هرمز شدید بود و از این رو انتظار میرود در سه ماهه جاری تقاضا تا ۱.۵ میلیون بشکه کاهش داشته باشد.
در این بین به نظر میرسد اقدامات دولت آمریکا و شخص ترامپ برای عادی سازی بازار هم به جایی نرسیده، بطوریکه با آن که کابینه ترامپ شرایط آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت را تسهیل و وزارت انرژی ایالات متحده تا ۱۰ میلیون بشکه نفت خامترش از ذخایر استراتژیک را عرضه و شرایط مشارکت را آسانتر ساخته، اما باز هم بازار به تعادل نرسیده است.
همزمان بر اساس گزارش دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، تولید نفت ۱۲ کشور عضو این سازمان بر اساس تازهترین گزارش (ماه آوریل ۲۰۲۶)، در ماه مارس ۲۰۲۶ (اسفند - فروردین)، در مجموع روزانه ۲۰ میلیون و ۷۸۸ هزار بشکه بوده که نسبت به ماه فوریه (بهمن - اسفند)، روزانه ۷ میلیون و ۸۷۸ هزار بشکه کاهش داشته، با این حال تولید نفت ایران در ماه مارس، روزانه ۱۸۲ هزار بشکه کاهش یافته و به ۳ میلیون و ۶۰ هزار بشکه در روز رسیده است. میانگین تولید روزانه نفت ایران در سال ۲۰۲۵ برابر با ۳ میلیون و ۲۶۳ هزار بشکه و در سال ۲۰۲۴ برابر با ۳ میلیون و ۲۵۷ هزار بشکه بوده است.
درمجموع تولید روزانه نفت خام کشورهای عضو اوپک و متحدانش در ماه مارس به ۳۵ میلیون و ۵۵ هزار بشکه رسید که نسبت به ماه فوریه (۴۲ میلیون و ۷۵۷ هزار بشکه) ۷ میلیون و ۷۰۲ هزار بشکه کاهش داشته که نشان میدهد بستن تنگه هرمز چه اثراتی بر بازار، صنعت و حمل و نقل انرژی در دنیا و کشورهای منطقه گذاشته است.
بازارهای دنیا تحت الشعاع تنگه هرمز
بر اساس این گزارش وضعیت کنونی تنگه هرمز نه فقط روی قیمت نفت بلکه روی سایر بخشها اثرات جدی در بر داشته، بطوریکه جز نفت و گاز طبیعی که به ترتیب ۳۰ درصد و ۲۰ درصد از کل صادرات جهانی این محصولات از طریق این آبراه صورت میگیرد، ۳۰ درصد کود شیمیایی، یک سوم مواد اولیه غذایی، ۱۰ درصد محصولات کشاورزی، ۲۶ درصد الماس صنعتی، ۲۴ درصد آلومینیوم، ۲۸ درصد سازههای فولادی و ۳۶ درصد پودر طلا از این منطقه عبور میکند که همگی تحت الشعاع وضعیت جنگ قرار گرفته اند.
