اختلاف مالی با موکل شایع ترین عنوان شکایت انتظامی از وکلا است

ثریا محمدقلی؛

دادسرای انتظامی وکلا نهادی تخصصی در دل کانون وکلای دادگستری است که مسئول رسیدگی به تخلفات شغلی و اخلاقی وکلا می‌باشد. این نهاد وظیفه دارد بر حسن اجرای وظایف حرفه‌ای وکلا نظارت داشته و در صورت بروز تخلف، اقدامات انتظامی لازم را پیگیری کند. تشکیل و فعالیت دادسرای انتظامی وکلا مبتنی بر مقررات آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری است. این آیین‌نامه در مواد ۹۴ تا ۱۱۸، ساختار، وظایف، اختیارات و نحوه رسیدگی در این مرجع را به‌تفصیل مشخص کرده است. بر اساس این مقررات، دادسرا از حیث جایگاه حقوقی، بخشی از ساختار کانون است اما در رسیدگی به تخلفات، استقلال عملکردی دارد.

این که دادسرای انتظامی کانون وکلای مرکز به عنوان مرجع رسیدگی به شکایات علیه وکلا، بیشتر چه مسایلی را دنبال می کند و چه رفتارهایی ممکن است رفتار خلاف شان وکالت و تخلف وکیل عنوان شود، همیشه برای جامعه سئوال بوده است. در این راستا، مصاحبه ای را با معاون دادستان انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز داشتیم و پاسخ به پرسش‌های این حوزه را جویا شدیم. 

معاون دادستان انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز در حاشیه نشست دادستان انتظامی کانون وکلای مرکز به همراه اعضای دادسرا و معاونان دادستان، با فصل سوم درباره تخلفات انتظامی وکلا به گفتگو نشست.

آنچه در پی می خوانید توضیحات سیدعلیرضا حسینی، معاون دادستان انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز است که در خصوص روند پیگیری شکایات مطروحه علیه وکلا، با فصل سوم در میان گذاشته است.

بیشترین فراوانی شکایات از وگلا مربوط به چه تخلفات و جرایمی است؟

بیشترین فراوانی شکایت‌ها از وکلا، حداقل در تجربه عملی دادسراهای انتظامی و آنچه معمولا در آمارهای موجود دیده می‌شود، عمدتاً حول چند محور تکرارشونده است:

عدم پاسخگویی مناسب به موکل و رها شدن پرونده

دریافت حق‌الوکاله خارج از توافق یا اختلاف مالی با موکل که شایع ترین عنوان شکایت است

رفتار نامناسب یا خلاف شئون حرفه‌ای

عدم مدارک و اسناد موکل

دادن وعده‌های غیرواقعی درباره نتیجه دعوا یا به عبارت  دیگر ، تضمین نتیجه.

ذکر این نکته بسیار مهم است که فراوانی عناوین، الزاما به معنای وقوع تخلف نیست و آنچه از باب عنوان عرض شد، موضوعاتی است به ثبت رسیده است. البته با توجه به ساز و کارهایی که دادستان محترم انتظامی جناب دکتر طاهری در راستای تدوین شیوه نامه ها و ایجاد معاونت‌های تخصصی (از جمله معاونت ثبت شکایت و معاونت صلح و سازش) پیش بینی کرده اند، میزان ثبت شکایت، به صورت قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته است. 

بخوانید: شکایت ایران از آمریکا در دیوان دعاوی

بیشترین فراوانی صدور کیفرخواست برای وکلا مربوط به چه تخلفاتی است؟

در خصوص بیشترین فراوانی صدور کیفرخواست انتظامی، معمولاً موارد زیر سهم بالاتری دارند:

قصور و مسامحه در انجام وظیفه (عدم انجام وظایف وکالتی) 

عدم حضور بدون عذر در جلسات رسیدگی

تخلفات مالی و اختلافات مربوط به حق‌الوکاله 

تبلیغات غیرمتعارف و رفتار خلاف شأن

اشتغال عملی خارج از حوزه پروانه

معمولا چند درصد شکایات منجر به صدور کیفرخواست علیه وکلا می‌شود؟

باید گفت بخش قابل توجهی از شکایات در مرحله بررسی اولیه یا دادیاری منتهی به منع تعقیب می‌شود. علت هم این است که بسیاری از شکایات ماهیت انتظامی ندارند یا دلیل کافی برای انتساب تخلف وجود ندارد. در تجربه عملی، معمولاً درصد منتهی به کیفرخواست، نسبت به کل شکایات، کمتر از تصمیمات دایر بر منع یا موقوفی تعقیب است. 

درباره رفتارهایی که می تواند مصادیق «رفتار خلاف شان وکالت» مطرح شود، چه مسایلی قابل بیان است؟

نکته مهم درباره مصادیق «رفتار خلاف شأن وکالت»، این است که مفهوم «شأن وکالت» مفهومی عرفی، نسبی و وابسته به زمان و شرایط اجتماعی است و نمی‌توان آن را صرفاً با نگاه سنتی و ثابت تفسیر کرد. اما این مفهوم در دو گروه کلی دسته بندی می‌شوند. گروه نخست، مواردی از ماده ۷۶ آیین‌نامه اجرایی است که فاقد ضمانت اجراست و بخشی دیگر، همان گونه که پیشتر عرض شد، ناظر به موارد عرفی حسب شرایط حاکم است. مواردی نظیر: 

تبلیغات اغراق‌آمیز یا تجاری‌سازی حرفه وکالت

انتشار محتواهای نامتعارف در فضای عمومی

استفاده از ادبیات توهین‌آمیز یا غیرحرفه‌ای

جلب موکل به شیوه‌های نامناسب

ایجاد ارتباطات ناسالم با واسطه‌ها و دلالان دعاوی

رفتارهای شخصی‌ای که به اعتبار صنف لطمه بزند

آیا فعالیت در فضای مجازی و احیانا تبلیغات در شبکه های اجتماعی برای وکلا تخلف است و احیانا رفتار خلاف شان وکالت شمرده می شود؟

در خصوص فعالیت در فضای مجازی، اصلِ حضور وکیل در شبکه‌های اجتماعی، قطعا  تخلف یا خلاف شأن نیست. چراکه امروزه فضای مجازی ، بخشی جدا نشدنی از زندگی آحاد جامعه است. اما ممکن است برخی از رفتارها، محل ایراد واقع شده و واجد عنوان تخلف انتظامی باشد. بطور مثال:

تبلیغات گمراه‌کننده

ارایه اطلاعات غیر واقعی 

انتشار اطلاعات و اسرار 

و نمایش‌های نامتعارف برای جذب موکل

این رفتارها، محل ایراد واقع شده و واجد عنوان تخلف انتظامی می‌باشد.