نفقه زوجه مجنون ناشزه به عهده کیست؟

به گزارش فصل سوم، با توجه به اینکه قانون تنها دو شرط تمکین زوجه و تمکن زوج را در نکاح دائم برای مطالبه نفقه از زوج در نظر گرفته است، آیا می توان گفت درباره زوجه ای که به جنون گرفتار شده و تمکین نمی‌کند، تکلیف زوج به پرداخت نفقه، ساقط شده است؟

در یکی از پرونده های موجود، زوجه دچار جنون شده و از منزل خارج و به مدت چند ماه است که شب‌ها در خیابان کارتن خواب شده است و زوج نیز به دلیل عدم تمکین وی نفقه ایشان را پرداخت نمی نماید. آیا در این حالت زوج مرتکب جرم ترک نفقه شده است؟

خاطرنشان می شود که هرچند ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده تمکین زوجه و تَمَکُّن مالی زوج را شرط تحقق جرم ترک نفقه دانسته اما تبصره آن نیز امتناع از پرداخت نفقه زوجه‌ای که به موجب «قانون مجاز به عدم تمکین است» را جرم اعلام نموده و به تعبیر دیگر جواز وی در عدم تمکین را به منزله تمکین وی دانسته است.
در ادامه در ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی آمده است: «هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.»

بنابراین همانگونه که ملاحظه شد، جنون زوجه که اتفاقاً بروز آن خارج از اراده ایشان است، یکی از مصادیق عدم انجام وظایف زوجیت با داشتن «مانع مشروع» است که بر طبق مفهوم مخالف ماده فوق مُسقِطِ نفقه وی نخواهد بود و البته صحیح‌تر آن است که بگوییم زوجه‌ای که مجنون است، اساساً استعداد و مقتضی تمکین را نداشته و موضوع نیز از شمول مفهوم عدم ارادی تمکین به جهت داشتن مانع مشروع خارج بوده و در مرحله قبل‌تر از آن قرار داشته که به طریق اولی در این حالت نیز زوجه مستحق دریافت نفقه است.
 برخی حقوقدانان از جمله وکیل حسین تاجیک اعتقاد دارند در این حالت زوج در صورت تَمَکُّن مالی مکلف به پرداخت نفقه زوجه است و جنون زوجه به منزله جواز ایشان در در عدم تمکین بوده و با رعایت سایر شرایط جرم ترک نفقه رخ داده است.