پارلمان تا چه زمانی در پناهگاه «قانونگذاری» میکند؟
بازگشت نمایندگان به صحن علنی، پایانِ سکوتِ نهادی بود که ماهها در سایه جنگ، «شبحوار» قانونگذاری میکرد. انتخابات هیات رئیسه مجلس در حالی به صورت حضوری برگزار شد که آنها به دلیل جنگ پای خود را به بهارستان نگذاشته بودند.
منصوره محمدی؛ برگزاری جلسات مجازی مجلس در حالی رخ میدهد که امور اجرایی کشور در وزارتخانهها به صورت حضوری مشغول فعالیت هستند و حتی جلسات هیات دولت نیز به صورت حضوری برگزار میشود.
چطور دیگر نهادهای اجرایی با وجود شرایط جنگی حضور فیزیکی دارند، اما مجلسیها به جزیره مجازی خود پناه بردهاند؟ آیا تداوم جلسات مجازی با اصل ۶۸ قانون اساسی که اراده قانونگذار را حتی در زمان اشغال نظامی تداوم فعالیت میداند، همخوانی دارد یا مجلس، قربانی ملاحظات امنیتی شد؟
حاکم ممکان، نماینده ارومیه در مجلس و وکیل پایه یک دادگستری در گفت و گو با «فصل سوم» به دفاع از این رویه برآمده است.
او برگزاری جلسات مجازی را نه تعطیلی مجلس، بلکه تصمیمی برخاسته از «مقتضیات زمان و مکان» و تابع دستورات شورای عالی امنیت ملی (شُعام) میداند.
شیطنت برای تضعیف بهارستان
ممکان در پاسخ به شائبه تعطیلی مجلس میگوید: «در ایران با وجود شرایط جنگی و امنیتی و نظر شعام جلسات کاملا برگزار نشد، اما این موضوع هیچکدام از وظایف نمایندگی را چه در بحث تقنین و چه در نظارت را تعطیل نکرد.»
او معتقد است که ادعای تعطیلی مجلس، «شیطنتی برای تضعیف جایگاه قوه مقننه» است؛ چرا که به گفته او، اعضای هیئترئیسه در تمام شبانهروز در مجلس حضور داشتند و نمایندگان نیز پیگیریهای خود را بهصورت تلفنی و حضوری در حوزههای انتخابیه و وزارتخانهها انجام دادهاند.
این نماینده مجلس با اشاره به فعالیتهای کمیسیونها، افزود: «در نیمه دوم فروردین، جلسات بهصورت حضوری از سر گرفته شد. برای مثال، کمیسیون اقتصادی در ۶ هفته، ۳۶ جلسه حضوری برای بررسی مسائل اقتصاد جنگ و پساجنگ برگزار کرد.»
دستور از شعام بود؟
وی در پاسخ به چرایی عدم برگزاری جلسات حضوری توضیح داد: «برخی اختیارات مجلس را به دلیل شرایط جنگی شعام انجام میداد. برخی تصمیماتی که جنبههای امنیتی و اطلاعاتی داشت و نیازمند تصمیمگیری فوری بود با تصمیمات شعام گرفته میشد و دستورالعملها و قوانینی را برای زمان جنگ وضع کرده است. اما این نافی اختیارات مجلس نیست و پس از دوران جنگ درباره تصمیماتی که شعام گرفته است، اگر مجلس به این نتیجه برسد فقط مربوط به دوران جنگ بوده و نیاز به اصلاحات و حتی لغو شدن دارد را انجام خواهد داد.»
ممکان ادامه داد: «دولت دستورالعملهای جنگی را با توجه به شرایط بیشتر از شعام دستور گرفته است و این جزو مسائل قانونی است و در شرایط جنگی نمیتوان از دولت خُرده گرفت. مجلس بر آنها هم نظارت می کرد و اگر اخلالی وجود داشت کمیسیون مربوطه و هیات رئیسه در جلسات با وزارتخانهها موضوعات را حل و فصل میکردند.»
این نماینده مجلس تاکید دارد که مجلس مسئولیت خود در حوزه تقنین و نظارت را کنار نگذاشته و این بحثی بود که دشمن برای ایجاد یاس و ناامیدی در دلم مردم مطرح می کرد.
تفسیر مصلحتسنجانه از اصل 68 قانون اساسی
این وکیل پایه یک دادگستری در واکنش به چالشهای حقوقی برگزاری جلسات آنلاین و تضاد آن با اصل 68 قانون اساسی توضیح میدهد که با وجود پیشرفت تکنولوژی، از نظر قانونی ایراد خاصی رخ نداده و برگزاری آنلاین جلسات را در دوران کرونا نیز داشتیم.
وی با اشاره به تاریخ تصویب قانون اساسی و ارتقای تکنولوژی و نبود بستر آنلاین در آن زمان گفت: «به تاریخ تصویب قانون اساسی نگاه کنید و آنرا با روند رشد و پیشرفت تکنولوژی مقایسه کنید. از طرفی، از نظر حقوقی همواره میتوان قانون را براساس مقتضیات زمان و مکان تفسیر کرد. به همین دلیل الان در راستای همان اصل قانون اساسی و با توجه به شرایط جنگی و مقتضیات زمان جنگ اینگونه ایجاب می کند که بدینگونه جلسات برگزار شود.»
ممکان در توضیح برگزاری حضوری جلسات مجلس در جنگ هشت ساله ایران و عراق میگوید: «درست است که در زمان جنگ هشت ساله جلسات به صورت حضوری برگزار می شد، اما آیا بمباران ها به صورت هدفمند و نقطهای بودند؟ عقل سلیم ایجاب میکند که این مسائل امنیتی در نظر گرفته شود. این اقدام براساس تصمیمات شعام بوده، مبنی بر اینکه جلسات فعلا به صورت حضوری برگزار نشود. دلیل شعام نیز این بود که مجلس یکی از قوای سه گانه کشور است و اگر از حد نصاب بیفتد، با یک انتصاب ساده نمیتوان شرایط را مدیریت کرد و باید انتخابات دیگری در کشور برگزار شود. همه این موارد از نظر منطقی و عقلایی برمیتابد که جلسات فعلا برگزار نشود.»
انتخابات هیئترئیسه چرا حضوری برگزار شد؟
این نماینده مجلس افزود: اکثریت همکاران ما از روز اول حاضر و خواهان برگزاری حضوری جلسات بودند اما تصمیمات کشور باید به صورت عقلایی و براساس تصمیمات دستگاه های امنیتی و استراتژیکی برگزار شود.
او در واکنش به چرایی برگزاری حضوری انتخابات هیات رئیسه توضیح داد: « از نظر آیین نامه باید انتخاب هیات رئیسه پیش از 7 خرداد برگزای می شد و در جلسات مجازی این تصمیم گرفته شد که انتخابات به صورت حضوری برگزار شود. همکاران ما مباحث امنیتی را از شعام دستور گرفتند و با موافقت شعام جلسه به صورت حضوری برگزار شد.»
