آغاز راه سخت دیپلماسی برای رسیدن به توافق
امضای تفاهمنامه همهچیز نیست
سید علی موسوی خلخالی مینویسد: امضای تفاهمنامه ایران و امریکا که قرار است روز جمعه انجام شود، پایان کار نیست بلکه در حقیقت آغاز یک فرایند سخت برای رسیدن به توافق میان ایران و امریکاست. همان توافقی که ناامیدی از دستیابی به آن، دو جنگ یک سالهی اخیر امریکا و اسرائیل علیه ایران را سبب شد.
فصل سوم، به نقل از دیپلماسی ایرانی:
بامداد روز دوشنبه، پاکستان به عنوان میانجیگر اصلی ایران و امریکا، اعلام کرد که تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ به تفاهم رسیدهاند. پس از آن، تهران و واشینگتن نیز جداگانه اعلام کردند که به تفاهمنامه مشترک برای پایان دادن به جنگ توافق کردند و قرار است روز جمعه دو طرف در ژنو به طور رسمی این تفاهمنامه را امضا کنند. قرار است از جانب ایران محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و رئیس تیم مذاکرهکننده به همراه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان و از طرف امریکا جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری و رئیس کنگره امریکا حضور یابد. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا نیز که به مناسبت نشست گروه ۷ به ژنو خواهد رفت، گفته است که احتمالا در ژنو حضور خواهد داشت. البته حضور او در ژنو به معنای حضور در مراسم امضای تفاهمنامه ایران و امریکا نیست.
پس از اعلام خبر امضای تفاهمنامه ایران و امریکا امیدی به جامعه تزریق شد و قیمت ارز در ظرف کمتر از ۱۲ ساعت بیش از ۱۲ هزار تومان کاهش یافت.
امضای تفاهمنامه ایران و امریکا که قرار است روز جمعه انجام شود، اما پایان کار نیست بلکه در حقیقت آغاز یک فرایند سخت برای رسیدن به توافق میان ایران و امریکاست. همان توافقی که ناامیدی از دستیابی به آن، دو جنگ یک سالهی اخیر امریکا و اسرائیل علیه ایران را سبب شد. به عبارتی از روز جمعه تازه کار سخت دستگاه دیپلماسی کشور آغاز میشود و دو طرف ۶۰ روز فرصت دارند تا به یک توافق کلی بر سر موارد اختلافی دست یابند که البته موضوع هستهای و منطقهای در کانون آن است.
اهمیت تفاهمنامه در حال حاضر بیش از هر چیز در این است که بر پایان جنگ تمرکز دارد و طرف امریکایی بهنوعی این خواسته ایران را پذیرفته است. اما هیچ تضمینی نیست که بعد از پایان مهلت ۶۰ روزه دو طرف مجددا وارد جنگ نشوند و البته در اینجا بهتر است بگوییم امریکا و به همراه آن اسرائیل دوباره به ایران حمله نکند.
رسیدن به توافق میان ایران و امریکا درصورتی که ارادهای سیاسی از جانب دو طرف نباشد کار آسانی نیست. هر دو طرف تحت فشارهای شدید داخلی هستند و طرف امریکایی علاوه بر فشار مخالفان و رقبای داخلیاش با فشارهای خارجی، در راس آن اسرائیل، نیز روبهروست. البته فشار کشورهای عربی را نیز با همه ملاحظاتی که دارند، نباید نادیده گرفت. آنها از این واهمه دارند که رسیدن به توافقی میان ایران و امریکا بدون توجه به منافع آنها ضررهای سنگینی را متوجهشان کند.
در حال حاضر رسانههای اسرائیلی و سیاستمداران و برخی از چهرههای دولتی این رژیم آتش توپخانه حملات لفظی خود را علیه دولت امریکا روشن کردهاند و دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا را به دلیل رسیدن به تفاهم پایان جنگ با ایران به باد انتقاد گرفتهاند. آنها خرده میگیرند که هیچ کدام از اهداف جنگ محقق نشده و امضای تفاهم برای پایان دادن به جنگ بهنوعی پذیرفتن شکست از جانب امریکا مقابل ایران است.
از سوی دیگر اگرچه کشورهای اروپایی از تفاهمنامه حاصلشده استقبال کردهاند و آن را مفید دانستهاند اما از آنجا که از روند مذاکرات ایران و امریکا عملا کنار گذاشته شدهاند بعید نیست در طول ۶۰ روز مذاکرات تلاشهایی را برای اثرگذاری بر روند مذاکرات آغاز کنند تا از این نمد کلاهی هم برای خود ببافند.
روسیه نیز که طرف اعتماد ایران در مقابل امریکاست، قطعا منافعی را در این میان جستوجو میکند. بهویژه در موضوع هستهای روسیه بر این گمان است تنها کشور طرف اعتماد برای ایران است چراکه در پروندههای هستهای ایران حضور مستقیم دارد پس در مسیر مذاکرات میتواند نقشآفرینی کند. نقشآفرینی روسیه به معنای امتیازگیری در پروندههای مختلف در ازای همکاری با مذاکرهکنندگان ایران و امریکاست.
در عین حال مخالفان داخلی این تفاهم هم در ایران و هم در امریکا به دلایل مختلف دست بسته نخواهند ننشست. تکلیف جنگطلبان امریکا البته روشن است. آنها تحت تاثیر لابی صهیونیست قطعا کارزار فشار حداکثری خود را به کار خواهند بست و به دولت امریکا فشار خواهند آورد تا با هدف کسب امتیازات حداکثری وارد مذاکرات شود. علاوه بر آن، کارزار منتقدان دولت فعلی امریکا نیز این روند را فرصتی میبینند تا با دستاویز قرار دادن آن به دولت امریکا فشار بیاورند و بهویژه از آن برای انتخابات پیش روی کنگره بهرهبرداری کنند. این مساله میتواند بهطور مستقیم بر روند مذاکرات تاثیر بگذارد.
در ایران نیز مخالفان تفاهمنامه سنبه پرزوری دارند. آنها نیز به دلیل مسائل و رقابتهای سیاسی و همچنین اعمال نفوذ برای تثبیت موقعیت سیاسی خود و از سوی دیگر با هدف کسب امتیازات بیشتر از طرف امریکایی تیم مذاکرهکننده کشورمان را تحت فشار قرار خواهند گذاشت.
بنابراین، میتوانیم بگوییم روز جمعه تازه آغاز راهی سخت برای دستگاه دیپلماسی است. راهی پرچالش و پرابهام که هر دو طرف با تقاضاهای حداکثری وارد آن خواهند شد. امضای تفاهمنامهی پایان جنگ میان ایران و امریکا اگرچه مهم است و بیانگر تثبیت خواستههای ایران در فرایند مذاکرات تهران و واشینگتن است اما مذاکره برای رسیدن به توافق نهایی پرچالش و بسیار سخت است که نمیتوان تصور کرد بهراحتی قابل دستیابی باشد.
