رئیس کانون وکلای سمنان: سه چالش حرفه وکالت را درگیر کرده است: کمبود مدیران کارآمد، قانون تسهیل و هوش مصنوعی
سید حسین حسینی رئیس کانون وکلای سمنان، دغدغههای خود در عرصه وکالت را بیان کرد.
وکیل سیدحسین حسینی، رئیس کانون وکلای دادگستری استان سمنان، در گفتوگو با فصل سوم از سه چالش مهمی گفت که به اعتقاد او امروز حرفه وکالت را درگیر کرده است یعنی: کمبود مدیران کارآمد، قانون تسهیل صدور مجوزهای کسبوکار و گسترش هوش مصنوعی سخن گفت.
به گفته او، هر کدام از این مسائل به شکلی روی آینده وکالت، امنیت شغلی وکلا و کیفیت خدمات حقوقی تأثیر گذاشته و لازم است مسئولان با دقت بیشتری برای آن چارهاندیشی کنند.
چالش اول: کمبود مدیران کارآمد
حسینی درباره اولین چالش گفت: به نظر میرسد کانونهای وکلای دادگستری باید در شیوه برگزاری انتخابات خود تجدیدنظر کنند. به اعتقاد او، وقت آن رسیده که افرادی وارد هیأتمدیره شوند که علاوه بر دانش حقوقی، استقلال رأی، قدرت تصمیمگیری، آیندهنگری، توان مدیریت و شناخت دقیق از مشکلات وکالت را هم داشته باشند و بتوانند از استقلال کانونهای وکلا بهخوبی دفاع کنند.
او با حفظ احترام به همه همکارانش تأکید کرد: واقعیت این است که امروز نهاد وکالت با کمبود مدیران توانمند روبهروست؛ موضوعی که به گفته او در ناتوانی برای تصمیمگیری بهموقع و عبور از بحرانها خودش را نشان داده است. حسینی یکی از نمونههای این وضعیت را انتخاب نشدن رئیس جدید اتحادیه سراسری کانونهای وکلای دادگستری ایران پس از استعفای وکیل جعفر کوشا دانست. او معتقد است هرچند فشارهای بیرونی را نمیتوان نادیده گرفت، اما بخش مهمی از این بنبست به ضعف در استفاده از ظرفیتهای داخلی، نبود اراده مدیریتی و استفاده نکردن از اختیارات قانونی برمیگردد.
به گفته رئیس کانون وکلای دادگستری استان سمنان، اداره اتحادیه با سرپرست شاید برای یک دوره کوتاه و در شرایط خاص قابل قبول باشد، اما نباید به یک روال دائمی تبدیل شود. چون سرپرست، جای مدیر منتخب را نمیگیرد و ادامه این وضعیت فقط پیام بلاتکلیفی، ضعف مدیریتی و نبود انسجام را به جامعه حقوقی و افکار عمومی منتقل میکند.
حسینی از وکلا خواست در انتخابات آینده، بیشتر از گذشته به توان مدیریتی نامزدها توجه کنند.
او گفت: داشتن سوابق علمی، تألیف کتاب، نوشتن مقاله یا جایگاه دانشگاهی، بدون تردید ارزشمند و باعث افتخار نهاد وکالت است، اما برای اداره یک نهاد صنفی کافی نیست.
به اعتقاد او، مدیریت یعنی قدرت تصمیمگیری، شجاعت در پذیرش مسئولیت، توان ایجاد همدلی و اجماع، استقلال رأی، برنامهریزی و توان عبور از بحرانها. نهاد وکالت امروز بیش از هر زمان دیگری به مدیرانی نیاز دارد که در کنار دانش حقوقی، توان اداره و مدیریت عملی را هم داشته باشند.
قانون تسهیل تهدید حرفه وکالت است
این فعال صنفی ادامه داد: لایه دوم، قانون تسهیل صدور مجوزهای کسبوکار است؛ که واقعاً ترجیح میدهم زیاد حرفی نزنم؛ چون بعد از پنج سال، دیگر تقریباً همه میدانند این قانون چه بر سر حرفه وکالت آورده است. قانونی که به اعتقاد من، تهدیدکنندهترین قانون در تاریخ وکالت بوده است. جالب اینجاست که در سالهای اول تصویب، بعضیها آنقدر از این قانون دفاع میکردند که انگار هیچ نقصی ندارد و نباید حتی دربارهاش حرف زد؛ اما امروز دیگر کمتر کسی پیدا میشود که نداند نتیجه اجرای آن چه بوده است.
وکیل حسینی گفت: متأسفانه کار به جایی رسیده که افرادی با آوردن نمره منفی در آزمون یا عملاً سفید گذاشتن برخی از دروس، صرفاً به خاطر فرمولی که قانون تعیین کرده، به صورت فلهای وارد حرفه وکالت میشوند. این نه به نفع مردم است، نه به نفع دستگاه قضایی و نه به نفع شأن و جایگاه وکالت.
«این جور که میبریم، تا کی؟/ وین صبر که میکنیم، تا چند؟»
البته اگر بنا باشد گلهای هم بکنم، این بار گلایهام از بعضی همکاران خودمان است. احساس میکنم در حال از دست دادن فرصتهای طلایی یکی پس از دیگری هستیم. امروز در ابتدای سال ۱۴۰۵، بهترین زمان برای گفتوگو با نمایندگان مجلس و پیگیری اصلاح این قانون است؛ قانونی که هم کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس وعده اصلاح آن را داده و هم ریاست محترم قوه قضائیه بر ضرورت اصلاحش تأکید کردهاند.
او گفت: هیچکس مخالف برگزاری آزمون وکالت نیست. قانون هم صریحا گفته که آزمون باید سالی یکبار برگزار شود و همه ما به قانون احترام میگذاریم. اما سؤال اینجاست که آیا امروز مهمترین اولویت ما باید برگزاری هرچه سریعتر آزمون باشد یا اصلاح قانونی که اساس این آزمون را با چالش جدی روبهرو کرده است؟
چرا آزمون امسال به فوریت برگزار شود!؟
وی افزود: اگر امروز تمام تمرکزمان را روی برگزاری فوری آزمون بگذاریم، چه پیامی به جامعه و نمایندگان مجلس میدهیم؟ آیا این پیام را نمیدهیم که دیگر با قانون تسهیل مشکلی نداریم و اصلاح آن از دستور کار ما خارج شده است؟ به نظر من، این دقیقاً همان سیگنال اشتباهی است که نباید ارسال شود.
نقشآفرینی قویتر اتحادیه وکلا
رییس کانون وکلای سمنان افزود: نکته مهمی که عرض میکنم این است کانونهای وکلای دادگستری نه مخالف قانون هستند و نه مخالف برگزاری آزمون وکالت. بحث فقط بر سر تشخیص اولویتها و مدیریت درست این مقطع حساس است.
وکیل حسینی گفت: امروز اتحادیه سراسری بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک مدیریت مقتدر، منتخب و دارای پشتوانه است تا بتواند مطالبات صنف را با قدرت دنبال کند. طبیعی است که در شرایط گذار، انتظار میرود همه ظرفیتها صرف پیگیری مطالبات اساسی و اصلاح قوانین شود، نه اینکه نخستین خروجی و تصویر بیرونی اتحادیه، شتاب در برگزاری آزمون باشد؛ اقدامی که ممکن است این برداشت را ایجاد کند که دیگر دغدغهای نسبت به اصلاح قانون تسهیل وجود ندارد. به باور من، امروز بیش از هر چیز، زمان تدبیر، همدلی و استفاده از فرصتهاست، نه از دست دادن آنها.
هوش مصنوعی، تهدیدی برای وکالت
این مدیر صنفی گفت: لایه سوم و آخر، موضوع هوش مصنوعی است؛ فناوریای که امروز به یکی از جدیترین چالشها و تهدیدها برای بسیاری از مشاغل تبدیل شده و بدیهی است که حرفه وکالت نیز از آثار و پیامدهای آن مصون نیست.
وکیل حسینی افزود: در حالی که اخیرا ایوت کوپر از محققان و نمایندگان انگلیس درباره هوش مصنوعی هشدار داده که چنانچه سازوکار و قوانین محدود کنندهای وضع نشود میتوان به اندازه بمب اتم برای بشریت و تهدیدی در مقیاس بسیار بزرگ تبدیل شود.
او با انتقاد از قوه قضاییه در زمینه هوش مصنوعی بیان کرد: با وجود چنین نگرانیهایی، رئیس محترم مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، بدون دعوت از نمایندگان کانونهای وکلای دادگستری استانی و بدون بهرهگیری از نظرات تخصصی آنان، به صورت پایلوت در حال توسعه و بهکارگیری هوش مصنوعی، بهویژه حوزههایی است که مستقیماً با حرفه وکالت ارتباط دارد.
وی افزود: ما بارها تأکید کردهایم که عرصه قضاوت و وکالت، به دلیل ارتباط مستقیم با جان، مال، آبرو و حقوق اساسی مردم، هرگز نباید به محلی برای آزمون و خطا تبدیل شود. همچنین از طریق مصاحبهها و مواضع رسمی، بارها از آقای محمد کاظمیفرد درخواست برگزاری جلسه و گفتوگو کردهایم تا دغدغههای جامعه وکالت را مطرح کنیم؛ اما متأسفانه این درخواستها تاکنون بیپاسخ مانده است. در همین حال، این مرکز بهتدریج قدم به قدم و کاملا به صورت آهسته آهسته و بیصدا بدون جلب مشارکت نهاد وکالت، در حال ورود به حوزههایی است که مستقیماً با وظایف و اختیارات حرفه وکالت و مرتبط با کانونهای وکلای دادگستری است.
وکیل حسینی در پایان گفت: از زعمای حرفه وکالت و همچنین ریاست محترم قوه قضاییه استدعا دارم با حساسیت و تدبیر به این موضوع ورود کنند و تا پیش از تدوین ضوابط قانونی، اخذ نظر نهاد وکالت و ایجاد چارچوبهای شفاف و تخصصی، از هرگونه توسعه و بهکارگیری شتابزده و بیضابطه هوش مصنوعی در حوزه وکالت و دادرسی جلوگیری کنند؛ چراکه حفظ عدالت، حقوق مردم و استقلال نهاد وکالت، مستلزم تصمیمگیری دقیق، مسئولانه و مبتنی بر اجماع همه ارکان عدالت است.
