وکیل در میان «تعهد حرفهای به موکل» و «مسئولیت اخلاقی در برابر جامعه» قرار دارد
احد غلامی رضایی*
وکالت، فراتر از دفاع از حقوق یک فرد، رسالتی اجتماعی در مسیر پاسداری از عدالت و حاکمیت قانون است؛ اما ایفای این رسالت، در عمل با چالشهای جدی روبهروست.
وکیل در میان دو عرصهی حساس «تعهد حرفهای به موکل» و «مسئولیت اخلاقی در برابر جامعه» قرار دارد و باید میان این دو، تعادلی خردمندانه برقرار سازد.
پیچیدگی قوانین، تغییرات مستمر مقررات و گاه فاصله میان قانون و اجرای آن، از مهمترین موانعی است که مسیر ایفای مسئولیت اجتماعی وکلا را دشوار میکند.
از سوی دیگر، محدودیتهای اقتصادی و اجتماعی، دسترسی برابر اقشار مختلف جامعه به خدمات حقوقی را با چالش مواجه ساخته است.
وکیل مسئولیتپذیر نمیتواند عدالت را صرفاً در چارچوب پروندهی موکل خویش ببیند؛ بلکه باید آثار اجتماعی و انسانی عملکرد حرفهای خود را نیز در نظر داشته باشد.
ترویج فرهنگ قانونمداری، آگاهیبخشی حقوقی به جامعه و حمایت از حقوق اشخاص کمتوان، بخشی از همین رسالت فراتر از حرفه است.
در این میان، استقلال وکیل، شرط بنیادین ایفای صحیح مسئولیت اجتماعی اوست؛ زیرا وکیل مستقل، میتواند بیهراس از فشارها، در برابر بیعدالتی و تضییع حق بایستد.
جامعه نیز باید وکالت را نه صرفاً یک حرفه، بلکه یکی از ارکان تحقق عدالت و تضمین حقوق شهروندی بداند و از جایگاه آن صیانت کند.
در نهایت، مسئولیت اجتماعی وکیل از جایی آغاز میشود که دفاع از «حق» را تنها وظیفهای قراردادی ندانسته و آن را تعهدی انسانی و حرفهای در برابر عدالت تلقی کند.
شاید بتوان گفت شأن واقعی وکالت، آنگاه آشکار میشود که قلم وکیل، علاوه بر دفاع از موکل، در خدمت پاسداری از قانون، کرامت انسان و سلامت جامعه قرار گیرد.
*ریس کانون آذر بایجان غربی
