تحریر ترکه چیست؟/ نحوه شناسایی اموال و بدهیهای متوفی+ نمونه دادخواست
تحریر ترکه یکی از اقدامات قانونی برای شناسایی و ثبت داراییها، اموال، مطالبات و بدهیهای متوفی است که با هدف تعیین دقیق وضعیت ترکه و جلوگیری از تضییع حقوق وراث انجام میشود. در این فرایند، اموال منقول و غیرمنقول، حسابهای بانکی، سهام، خودرو، حقوق مالی و همچنین دیون متوفی شناسایی و در صورت ترکه درج میشود.
فصل سوم؛ پس از فوت یک شخص، شناسایی دقیق اموال، داراییها، مطالبات و بدهیهای متوفی برای وراث اهمیت زیادی دارد؛ بهویژه زمانی که اطلاعات کاملی از وضعیت مالی متوفی در دسترس نباشد. تحریر ترکه اقدامی قانونی است که با هدف تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی انجام میشود و طی آن، اموال و حقوق مالی متعلق به متوفی شناسایی و صورتبرداری خواهد شد. قانون امور حسبی نیز جزئیات مربوط به نحوه تنظیم صورت ترکه و درج اموال منقول، املاک، وجوه نقد، اسناد، اوراق بهادار، مطالبات و بدهیهای متوفی را مشخص کرده است.
مستندات قانونی
مطابق ماده ۲۱۳ قانون امور حسبی، برای تحریر ترکه صورتی از ترکه برداشته می شود و این صورت باید مشتمل بر امور زیر باشد:
۱ - توصیف اموال منقول با تعیین بهاء آن.
۲ - تعیین اوصاف و وزن و عیار نقره و طلا آلات.
۳ - مبلغ و نوع نقدینه.
۴ - بهاء و نوع برگهای بهاء دار.
۵ - اسناد با ذکر خصوصیات آنها.
۶ - نام رقبات غیرمنقول.
ماده ۲۱۵ قانون مذکور، مطالبات و بدهی متوفی که به موجب احکام نهایی و اسناد رسمی یا دفاتر و برگهای مربوط به متوفی یا اقرار مدیونین و ورثه مسلم است نیز در صورت ترکه نوشته میشود.
همچنین ماده ۲۱۶ بیان میدارد، در موقع تحریر ترکه صورت مجلسی برداشته میشود که مشتمل بر امور زیر باشد:
۱ - نام و سمت متصدی تحریر ترکه.
۲ - نام و مشخصات کسانیکه احضار شده و کسانیکه حاضر شدهاند.
۳ - محلیکه تحریر ترکه در آنجا صورت میگیرد.
۴ - اظهارات اشخاص راجع بدارائی و بدهی و ترکه متوفی.
۵ - نام و مشخصات کسیکه اسناد و اموال به او داده میشود.
چه کسانی میتوانند درخواست تحریر ترکه بدهند؟
بر پایه مواد ۲۰۷ و ۲۰۸ قانون امور حسبی، اشخاص اصلی برای درخواست تحریر ترکه عبارتاند از:
-هر یک از وراث یا نماینده قانونی او؛
-وصی متوفی، زمانی که برای اداره اموال تعیین شده باشد؛
-نماینده قانونی وارث محجور یا غایب، حسب مورد و در حدود اختیار قانونی.
-طلبکار متوفی نیز برای وصول طلب خود ذینفع است، اما صرف طلبکاربودن لزوماً او را در جایگاه وارث برای درخواست تحریر قرار نمیدهد. طلبکار باید متناسب با اسناد و وضعیت پرونده، مطالبه خود را از ترکه پیگیری کند.
آیا تحریر ترکه اجباری است؟
تحریر ترکه در همه پروندههای ارث شرط الزامی تقسیم نیست. اگر وراث بالغ و حاضر باشند، درباره اموال و دیون اختلافی نداشته باشند و حقوق طلبکاران و اشخاص ثالث نیز رعایت شود، ممکن است بدون تحریر قضایی ترکه به شکل قانونی اقدام کنند.
مرجع صالح تحریر ترکه کجاست؟
مطابق ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، امور مربوط به تحریر ترکه در صلاحیت دادگاه صلح است و شورای حل اختلاف دیگر صلاحیت نسبت به این مسئله ندارد.
از نظر صلاحیت محلی، اصل بر مراجعه به دادگاه حوزه آخرین اقامتگاه متوفی در ایران است. اگر متوفی در ایران اقامتگاه مشخصی نداشته باشد، محل آخرین سکونت و در موارد بعدی محل وجود ترکه میتواند ملاک قرار گیرد.
مدارک لازم برای درخواست تحریر ترکه
مدارک دقیق با وضعیت پرونده تفاوت دارد، اما معمولاً تهیه موارد زیر لازم یا مفید است:
-گواهی فوت متوفی؛
-مدارک هویتی درخواستکننده؛
-گواهی انحصار وراثت، در صورت صدور؛
-مدرک سمت نماینده، قیم، امین یا وصی، در صورت طرح درخواست با این سمت؛
-نشانی و مشخصات وراث و اشخاص ذینفع تا حد امکان؛
-اسناد و اطلاعات اموال شناختهشده مانند ملک، خودرو، حساب، سهام یا مطالبات؛
-اسناد بدهیها و مطالبات مرتبط با متوفی؛
-مدارکی که فوریت حفظ اموال یا احتمال دخلوتصرف را نشان میدهد، اگر چنین ادعایی مطرح است.
شرح نمونه دادخواست تحریر ترکه
ریاست محترم دادگاه
باسلام
احتراماً به استحضار میرساند همسر اینجانب آقای ... به شماره ملی ... در مورخ ... فوت نمودهاند. نظر به اینکه اینجانبان از وراث قانونی و ذینفع در ترکه متوفی میباشیم و به منظور صیانت از حقوق قانونی وراث و جلوگیری از تضضیع آن، شناسایی و احراز کلیه دارایی و اموال ایشان ضرورت دارد؛ لذا با توجه به اینکه لیست کاملی از اوال ایشان در دسترس نیست تقاضای تحریر ترکه و صورت برداری از کلیه اموال ایشان و دستور استعلام از مراجع و سازمانهای ذیربط با هدف شناسایی داراییهای متعلق به مرحوم، مورد استدعاست.
ﺧﻮاﻫﺸﻤﻨﺪ اﺳﺖ دﺳﺘﻮر ﻓﺮﻣﺎﯾﯿﺪ از ﻣﺮاﺟﻊ ذﯾﻞ اﺳﺘﻌﻼم ﻻزم ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﯾﺪ:
۱. ﺑﺎﻧﮏ ﻣﺮﮐﺰی ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان و ﺷﺒﮑﻪ ﺑﺎﻧﮑﯽ ﮐﺸﻮر ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﮐﻠﯿﻪ ﺣﺴﺎب ﻫﺎی ﺑﺎﻧﮑﯽ، ﺳﭙﺮده ﻫﺎ، ﺗﺴﻬﯿﻼت، ﺻﻨﺪوق اﻣﺎﻧﺎت و ﻣﻮﺟﻮدی اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم در ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺑﺎﻧﮏ ﻫﺎ و ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﺎﻟﯽ و اﻋﺘﺒﺎری دوﻟﺘﯽ و ﺧﺼﻮﺻﯽ
۲. ﺳﺎزﻣﺎن ﺛﺒﺖ اﺳﻨﺎد و اﻣﻼک ﮐﺸﻮر و ادارات ﺛﺒﺖ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ در ﺳﺮاﺳﺮ ﮐﺸﻮر و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﮐﺎﺗﺐ ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﻠﮏ، اﻋﻢ از ﻋﺮﺻﻪ، اﻋﯿﺎن، آﭘﺎرﺗﻤﺎن، زﻣﯿﻦ، ﺳﺮﻗﻔﻠﯽ، ﺣﻖ ﮐﺴﺐ و ﭘﯿﺸﻪ، ﻣﻌﺎﻣﻼت و اﺳﻨﺎد رﺳﻤﯽ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه و ﺳﺎﯾﺮ ﺣﻘﻮق ﻋﯿﻨﯽ و ﺛﺒﺘﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم.
۳. ﺷﺮﮐﺖ ﺳﭙﺮده ﮔﺬاری ﻣﺮﮐﺰی اوراق ﺑﻬﺎدار و ﺗﺴﻮﯾﻪ وﺟﻮه، ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﻮرس و اوراق ﺑﻬﺎدار و ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺳﺠﺎم، ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﮐﺪ ﺑﻮرﺳﯽ، ﺳﻬﺎم، اوراق ﺑﻬﺎدار، ﺻﻨﺪوق ﻫﺎی ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری و ﺳﺎﯾﺮ داراﯾﯽ ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم.
۴. ﭘﻠﯿﺲ راﻫﻨﻤﺎﯾﯽ و راﻧﻨﺪﮔﯽ ﻓﺮاﺟﺎ ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻧﻘﻠﯿﻪ اﻋﻢ از ﺧﻮدرو، ﻣﻮﺗﻮرﺳﯿﮑﻠﺖ ﯾﺎ ﺳﺎﯾﺮ وﺳﺎﯾﻞ ﻧﻘﻠﯿﻪ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺮﺣﻮم.
۵. وزارت ﺻﻨﻌﺖ، ﻣﻌﺪن و ﺗﺠﺎرت، ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺧﻮدرو و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﺧﻮدروﺳﺎز داﺧﻠﯽ و ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی وارد ﮐﻨﻨﺪه ﺧﻮدرو، از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﺮاﻧﺨﻮدرو، ﺳﺎﯾﭙﺎ و ﺳﺎﯾﺮ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺛﺒﺖ ﻧﺎم ﺧﻮدروی ﺳﻮاری ﯾﺎ ﺧﻮدروی ﺳﻨﮕﯿﻦ) از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺎﻣﯿﻮن و ﮐﺸﻨﺪه ﭘﯿﺶ ﺧﺮﯾﺪ، ﭘﯿﺶ ﭘﺮداﺧﺖ، ﺣﻖ ﺗﻘﺪم ﯾﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ وﺟﻪ وارﯾﺰی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻃﺮح ﻫﺎی ﻓﺮوش ﺧﻮدرو ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺮﺣﻮم.
۶. اداره ﮐﻞ ﺛﺒﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ و ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻏﯿﺮﺗﺠﺎری ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺳﻬﻢ اﻟﺸﺮﮐﻪ، ﺳﻬﺎم، ﺳﻤﺖ ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﯾﺎ ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ در ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎ و ﻣﺆﺳﺴﺎت ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺮﺣﻮم.
۷. ﺳﺎزﻣﺎن اﻣﻮر ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ ﮐﺸﻮر ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﭘﺮوﻧﺪه ﻫﺎی ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ، داراﯾﯽ ﻫﺎ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم.
۸- ﺷﺮﮐﺖ ﻫﺎی ﺑﯿﻤﻪ و ﺑﯿﻤﻪ ﻣﺮﮐﺰی ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﯿﻤﻪ ﻧﺎﻣﻪ ﻋﻤﺮ، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﯾﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم.
۹- ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ ﺻﯿﺎد ﺑﺎﻧﮏ ﻣﺮﮐﺰی و ﺷﺒﮑﻪ ﺑﺎﻧﮑﯽ ﮐﺸﻮر ﺟﻬﺖ اﻋﻼم ﭼﮏ ﻫﺎی ﺻﺎدره ﯾﺎ درﯾﺎﻓﺘﯽ ﺛﺒﺖ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺮﺣﻮم.
۱۰- ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﺮﺟﻊ ﯾﺎ ﺳﺎﻣﺎﻧﻪ دﯾﮕﺮی ﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎل وﺟﻮد اﻣﻮال، داراﯾﯽ ﻫﺎ ﯾﺎ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟﯽ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻮم ﻧﺰد آن ﻣﺘﺼﻮر ﺑﺎﺷﺪ.
با ﻋﻨﺎﯾﺖ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻓﻮق و ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﻆ ادﻟﻪ، ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﺗﻀﯿﯿﻊ ﺣﻘﻮق وراث و ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺮﮐﻪ ﻣﻮﺗﻮﻓﯽ، ﺻﺪور دﺳﺘﻮر اﻧﺠﺎم اﺳﺘﻌﻼﻣﺎت ﻣﺬﮐﻮر ﻣﻮرد اﺳﺘﺪﻋﺎﺳﺖ.
انتهای پیام/
