چند جنگ در یک جنگ؟
تحریریه فصل سوم
جنگ روزگاری با سنگ بود، شمشیر و نیزه آمد، کمان و فلاخن اضافه شد و سپس آتش، سرب تفتیده را شلیک کرد.
از آن روز به بعد، هر از گاه وسیلهای جدید به جنگ اضافه شد. در کنار آن، شیوههای استفاده از همان وسایل هم از نبوغ جنگافروزان بینصیب نماند.
جنگ حاضر میان ایران با آمریکا و رژیم اسرائیل بیشک پیچیدهترین جنگ تاریخ است. در آن شلیک پیچیدهترین سلاحها هست، اقتصاد و رسانه و فناوری و انرژی و ماهواره و مابقی شیاطین در این جنگ مشارکت دارند.
بعضی نویسندگان، تحریمهای اقتصادی را جایگزین جنگ میدانند. حال آنکه تحریم بخشی از جنگ است، حتی پیش از شلیک گلوله. در این جنگ، تحریمها از پیش سبب ضعف اقتصادی ایران شده بود. از آن سو، ایران نیز با بستن (دفاکتوی) تنگه هرمز، طرف مقابل را تحت فشار اقتصادی قرار میدهد و همزمان فشار افکار عمومی جهان و متحدان طرف دیگر جنگ را نیز برمیانگیزد. علاوه بر آن، هر دو طرف پشتیبان اقتصادی جنگی طرف دیگر را هدف قرار میدهند. طبیعی است که دیگر تاسیسات نفتی و بانک و بنادر هم هدف قرار میگیرد.
رسانه هم در این بازی مهم است. مثلاً رژیم اسرائیل در جنگ 12 روزه با استفاده از رسانههای فارسیزبان، عبارت حمله نمادین را مطرح کرد. در حملهای که با عنوان نمادین به زندان اوین حمله کرد، چند ده نفر از مردم غیرنظامی کشته شدند. یک فارسیزبان متعارف معنای نمادین را میداند؛ مانند آتشزدن پرچم یا مرده باد و زنده باد را کارهای نمادین میدانیم، نه حملاتی که باعث کشتهشدن انسانها میشود. به هر حال، رسانههای فارسیزبان رژیم اسرائیل، حمله به کلانتری و پاسگاه و ایست بازرسی که در آن نه افراد نظامی، که نیروهای امنیت شهری را هدف میگیرد، نمادین معرفی میکند. تعداد زیادی اکانت در شبکههای اجتماعی با همدیگر میجنگند، مقامات ایرانی با آمریکایی و اسرائیلی در شبکه X کلنجار کلامی میروند و حتی به زبان طرف دیگر وارد حیطه دیپلماسی عمومی میشوند، خبر جعلی در اینترنت و حتی اخبار رسمی جریان مییابد و جنگ با روان طرف مقابل هم امتداد جنگ در رسانه است.
فناوری هم دیگر بخش جداییناپذیر جنگ است. از زمانی که رژیم اسرائیل با ویروس استاکسنت به تاسیسات هستهای ایران حمله کرد، ما دیگر میدانیم که فناوری چه نقشی در جنگ دارد. در چند سال اخیر یادمان میآید که در ماجرای پیجرها، چطور فناوری پیچیده وارد جنگ شد. امروز هم در استفاده از فناوریهای ناوبری، فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، ماهوارهها، ویروسها و بدافزارها و حتی گروههای هکر، هیچ یک از طرفین دریغ نمیکنند.
جنگ دیگر نه در صحنه جبههها، نه بین سربازان و نظامیان و نه بین دو نفر که یکدیگر را با چشم غیرمسلح میبینند، بلکه از فواصل بسیار دور است و با ابزارهای جدیدی که هر کدام در کنار دیگری صحنه را عجیبتر میکنند، هر روز بیشتر شبیه فیلمهای علمی-تخیلی میشود. ممکن است حتی همین امشب چیز جدیدتری به جنگ اضافه شود. این ترکیب جدیدی است که همه چیز را برای ازپادرآوردن طرف مقابل به کار میگیرد. گویا در ربع دوم قرن بیست و یکم قرار است صحنههای واقعی جنگها از هر فیلمی عجیبتر شود.
