از هوش مصنوعی تا رسیدگی تخصصی؛ تحول جدید در رسیدگی به جرایم سایبری تهران
قاضی شعبه ویژه رسیدگی به جرایم سایبری و کسب و کارهای مجازی تهران با اشاره به جزئیات فعالیت شعب تخصصی قضایی در تهران، گفت: این شعب نیز به تجهیزات و فناوریهای نوین، از جمله فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مجهز شدهاند و بهعنوان نخستین شعب تخصصی در این زمینه، هم از تجهیزات نرمافزاری و هم سختافزاری مرتبط با موضوعات سایبری برخوردار هستند.
فصل سوم؛ امیرحسین اسماعیلی: شعب ویژه رسیدگی به جرایم رایانهای و کسب و کارهای مجازی ۱۲ آبانماه در مجتمع قضایی قدس با حضور معاون اول قوه قضاییه و وزیر ارتباطات افتتاح شد.
به گفته رئیس کل دادگستری استان تهران این شعب با بهرهگیری از قضات متخصص و آشنا با حوزههایی همچون رمزارزها، ارزهای دیجیتال، هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال، علاوه بر رسیدگی تخصصی به پروندهها، نقش مهمی در حمایت از فعالان کسبوکارهای مجازی و پیشگیری از وقوع جرایم خواهند داشت.
راهاندازی این شعب در پی دستور رئیس قوه قضاییه و مطالبات مطرح شده در نشست با فعالان کسبوکارهای فضای مجازی و استارتاپی صورت گرفته است.
به منظور بررسی بیشتر تشکیل این شعب ویژه و تخصصی، فصل سوم گفتگوی اختصاصی با صادق تبریزی، قاضی شعبه ویژه رسیدگی به جرایم سایبری و کسب و کارهای مجازی تهران داشته است.

فصل سوم: در خصوص اهمیت و ضرورت و کارکردهای این شعب ویژه تازه تشکیل شده به خصوص به در حوزه جرائم رایانهای توضیح بدید.
تبریزی: در پیگیریهای انجامشده و بر اساس منویات ریاست قوه قضاییه، سه شعبه در سطح تهران بهصورت پایلوت برای رسیدگی تخصصی به جرایم سایبری و دعاوی مرتبط با کسبوکارهای فعال در فضای مجازی تشکیل شده است.
این شعب با پیگیری معاونت اول قوه قضاییه و ریاست دادگستری استان تهران و در چارچوب برنامه تحول و تعالی قوه قضاییه ایجاد شدهاند و صلاحیت رسیدگی به تمام جرایم سایبری و موضوعات مرتبط با کسبوکارهای فعال در فضای مجازی، پلتفرمها، ارائهدهندگان خدمات عمومی و فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال را خواهند داشت.
برنامهریزی تشکیل مجتمع بزرگ قضایی دعاوی تجاری، بانکی و دیجیتال
بر اساس این رویکرد، یکی از اهداف تشکیل این شعب، حمایت از کسبوکارها و نظاممند و قانونمند کردن فعالیتهای این حوزه عنوان شده است. این طرح در ادامه به یک مجتمع بزرگ در حوزه دعاوی تجاری، جرایم پولی و بانکی، اقتصاد دیجیتال، جرایم سایبری و کسبوکارهای مجازی تسری پیدا خواهد کرد؛ بهگونهای که هر دعوا یا جرمی که موضوع آن به فضای مجازی، دادهها و سامانهها مربوط باشد، در حوزه صلاحیت این مجتمع و شعب تخصصی قرار خواهد گرفت.
همچنین در حوزه داراییها و ارزهای دیجیتال نیز با توجه به مقرراتی که از سوی بانک مرکزی تصویب، ابلاغ و اجرا خواهد شد، چنانچه تخلف یا جرمی رخ دهد یا اقدامی موجب تضییع حقوق مردم شود، دستگاه قضایی از جنبه حمایتی وارد خواهد شد.
از دیگر ویژگیهای این شعب، تخصصی بودن رسیدگیها عنوان شده است. قضات و کارکنان این شعب علاوه بر برخورداری از سوابق علمی و آموزشی مرتبط، با ابعاد نرمافزاری و سختافزاری موضوعات این حوزه آشنایی دارند و شعب نیز به تجهیزات و فناوریهای نوین، از جمله فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مجهز شدهاند. این شعب بهعنوان نخستین شعب تخصصی در این زمینه، هم از تجهیزات نرمافزاری و هم سختافزاری مرتبط با موضوعات سایبری برخوردار هستند.

ارجاع هوشمند پروندهها به شعب تخصصی
فصل سوم: آیا ارجاع پروندهها و شکایات به این هوشمند خواهد بود؟ و اینکه هر شکایت مرتبطی با جرائم رایانهای در هر یک از دادسراهای مناطق تهران ثبت شود به این شعب ارجاع خواهد شد؟
تبریزی: بر اساس برنامه عملیاتی دادگستری استان تهران، از اول آبانماه ۱۴۰۵، تمام پروندهها بهصورت هوشمند ارجاع خواهند شد.
ارجاع هوشمند پروندهها با هدف جلوگیری از اعمال سلیقه، تسریع در فرآیند ارجاع، رعایت بازههای زمانی تعیینشده در برنامه عملیاتی، جلوگیری از ارجاع غیرتخصصی پروندهها به شعب، سابقهیابی دیجیتال و برخط، جلوگیری از اعمال نفوذ و کاهش سوگیریها انجام میشود و میتواند به افزایش سلامت در فرآیند رسیدگی کمک کند.
در حوزه جرایم سایبری و کسبوکارهای مجازی نیز تمام حوزههای قضایی تهران، در صورت ثبت شکایت یا طرح موضوعی که نیازمند پیگیری قضایی باشد، پرونده را به این مجتمع و شعب تخصصی ارجاع خواهند داد.
تفاوتی ندارد که رفتار مجرمانه در کدام حوزه قضایی تهران رخ داده باشد؛ چنانچه موضوع در زمره جرایم سایبری یا مسائل مرتبط با کسبوکارهای مجازی قرار گیرد، پرونده با توجه به تقسیمبندی و تنظیمات انجامشده، بهصورت هوشمند و بر اساس دادههای تعریفشده به شعب مربوط ارجاع و رسیدگی خواهد شد.
نحوه ثبت و ارجاع شکایتهای مرتبط با جرایم سایبری
در خصوص اشخاص حقیقی و حقوقی، وکلا و حقوقدانانی که درگیر اختلافات حقوقی یا قضایی مرتبط با کسبوکارهای مجازی هستند نیز اعلام شد که برای تسهیل فرآیند ثبت و ارجاع، صلاحیتهای تخصصی این شعب در سامانههای مربوط تعریف شده است.
افرادی که از سامانه خودکاربری استفاده میکنند یا از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اقدام به ثبت شکایت میکنند، با درج ماهیت رفتار مجرمانه و کد مربوط به جرم، با عناوین مجرمانه مرتبط با جرایم سایبری و حوزه کسبوکارهای مجازی مواجه خواهند شد و سیستم، پرونده را بهصورت خودکار به مرجع تخصصی مربوط پیشنهاد و ارجاع میکند.
بر این اساس، در صورتی که موضوع نیازمند تحقیقات مقدماتی باشد، شکایت ابتدا در دادسرای جرایم رایانهای ثبت و تحقیقات مقدماتی انجام خواهد شد و پس از آن، پرونده با صدور کیفرخواست یا در موارد مربوط به اختلافات حقوقی، به مجتمع و شعب تخصصی ارجاع میشود.

تخصصی شدن رسیدگیها و کاهش اطاله دادرسی
فصل سوم: در خصوص تشکیل این شعب ویژه و موضوعات مرتبط به دعاوی و پروندههای این حوزه اگر توضیح دیگری دارید
تبریزی: تخصصی شدن رسیدگیها از دو جهت اهمیت دارد؛ نخست، شناخت دقیق رفتارهای مجرمانه و موضوعات مرتبط با این حوزه و دوم، رسیدگی تخصصی قضات به پروندههایی که ماهیت فنی و تخصصی دارند.
این رویکرد با افزایش آشنایی قضات با موضوعات مرتبط، میتواند موجب دقیقتر و سریعتر شدن رسیدگیها و همچنین جلوگیری از اطاله دادرسی شود. زمانی که پرونده در یک محکمه تخصصی و با رویکرد تخصصی رسیدگی و رأی صادر شود و ارزیابیهای فنی نیز با استفاده از نظر کارشناسان خبره صورت گیرد، انتظار میرود خروجی پرونده از اثربخشی و کارایی بیشتری برخوردار باشد و اشخاص بتوانند سریعتر به حقوق قانونی خود دست پیدا کنند.
در نهایت، هدف این فرآیند، تحقق عدالت از طریق فناوریهای نوین و عدالت الکترونیک عنوان شده است؛ بهگونهای که مردم بتوانند آثار استفاده از فناوریهای نوین در اجرای عدالت را بهصورت ملموس تجربه کنند و افزایش رضایتمندی و کارآمدی دستگاه قضایی از نتایج این رویکرد باشد.
انتهای پیام/