خلا تعریف قانونی سهامدار خُرد
گزارش مرکز پژوهشها نشان میدهد که حمایت از سهامداران خرد همواره یکی از مهمترین موضوعات در بازارهای مالی و به ویژه بازار سرمایه بوده است؛ موضوعی که با توجه به نقش این گروه از سرمایهگذاران در تأمین منابع مالی و هدایت سرمایهها به بخشهای مولد اقتصاد، از اهمیت ویژهای برای سیاستگذاران و نهادهای ناظر برخوردار است. بر همین اساس، در گزارشی سیاستی با بررسی اسناد بالادستی و تجربه کشورهای مختلف، ابعاد مختلف حمایت از سهام داران خرد، چالشهای موجود و راهکارهای تقنینی، نظارتی و سیاستی مورد بررسی قرار گرفته است.
به گزارش فصل سوم به نقل از مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات اقتصادی در گزارش «حمایت از سهامداران خرد در بازار سرمایه ایران؛ مفاهیم، چالشها و پیشنهادهای سیاستی» آورده است که حمایت از سهامداران به معنای صیانت از حقوق آنان در بازارهای مالی است و این حمایت از طریق مجموعهای از اقدامات حقوقی، نظارتی و اجرایی از جمله ارتقای شفافیت اطلاعات و معاملات، تقویت نظام حاکمیت شرکتی، توسعه نظارت و برخورد با متخلفان، همچنین گسترش آموزش و فرهنگسازی در بازار سرمایه محقق میشود.
در این گزارش تأکید شده است که حمایت از سهامداران خرد صرفاً از مسیر ایجاد یا تأسیس نهادی با عنوان «کانون حمایت از سهامداران خرد» یا «کانون سهامداران حقیقی» نمیگذرد، بلکه تحقق این هدف مستلزم مجموعهای هماهنگ از اقدامات در سطوح قانونگذاری، سیاستگذاری و اجرا است و باید حمایت از حقوق سهامداران خرد را در قالب منظومهای از تصمیمات و اقدامات مکمل مورد توجه قرار داد.
این گزارش همچنین با اشاره به معیارهای شناسایی سهامداران خرد، سه شاخص اصلی را برای تفکیک این گروه از سایر سهامداران برمیشمارد که شامل پایین بودن میزان مالکیت از حد مشخصی از سهام شرکت، نداشتن قدرت انتخاب اعضای هیئتمدیره و نداشتن قدرت یا نفوذ مؤثر بر تصمیمات شرکت است. بر این اساس، میزان اثرگذاری بر اداره شرکت نیز در کنار میزان مالکیت، از معیارهای مهم تشخیص سهامدار خرد محسوب میشود.
در بخش دیگری از این گزارش، مهمترین تهدیدهای پیش روی حقوق سهامداران خرد تشریح شده است. بر این اساس، نفوذ سهامداران عمده و ضعف قدرت سهامداران خرد در نظام حاکمیت شرکتی، نبود ثبات و پیشبینیپذیری در بازار سرمایه و تأثیر آن بر رفتار سرمایهگذاران، تخصیص غیربهینه منابع مالی شرکتها در قالب مسئولیت اجتماعی، معاملات مبتنی بر اطلاعات نهانی و همچنین دستکاری قیمت اوراق بهادار، از مهمترین عواملی هستند که حقوق سرمایهگذاران، بهویژه سهامداران حقیقی، را تهدید میکنند.
در این گزارش همچنین آمده است که اگرچه قوانین موجود ظرفیت مناسبی برای حمایت از حقوق سهامداران فراهم کردهاند و حمایت از سرمایهگذاران در قوانین مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است، اما تاکنون تعریف مشخص و جامعی از «سهامدار خرد» در قوانین ایران ارائه نشده است. از این رو، پیشنهاد شده است که این مفهوم و ادبیات مرتبط با آن بهصورت شفاف در قوانین و مقررات موضوعه تعریف شود تا زمینه اجرای دقیقتر حمایتهای قانونی فراهم شود.
در ادامه این گزارش، آثار حمایت از حقوق سهامداران خرد نیز مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس این بررسی، رعایت حقوق سهامداران موجب افزایش اعتماد سرمایهگذاران، جذب منابع مالی جدید، هدایت سرمایهها به بخشهای مولد اقتصاد، تسهیل فرآیند تأمین مالی، تعمیق بازار سرمایه، افزایش شفافیت، ارتقای کیفیت حاکمیت شرکتی و در نهایت کاهش هزینه تأمین مالی بخشهای مختلف اقتصاد خواهد شد.
در بخش پیشنهادها نیز تأکید شده است که حمایت از سهامداران خرد نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ در سطوح تقنینی، سیاستی، نظارتی و اجرایی است و محدود کردن این مفهوم به ایجاد یک نهاد حمایتی، پاسخگوی نیازهای بازار سرمایه نخواهد بود. بررسی تجربه کشورهای مختلف نیز نشان میدهد که تحقق حمایت مؤثر از سرمایهگذاران مستلزم اجرای همزمان اصلاحات نهادی، حقوقی و نظارتی است.
بر همین اساس، ارتقای شفافیت اطلاعات و معاملات، تقویت نظام حاکمیت شرکتی، برخورد قاطع با جرائم و تخلفات بازار سرمایه، توسعه سامانههای هوشمند نظارتی، بهروزرسانی زیرساختها و سامانههای معاملاتی و همچنین افزایش آموزش و فرهنگسازی در بازار سرمایه، از مهمترین راهکارهای پیشنهادی این گزارش برای حمایت از سهامداران خرد عنوان شده است.
در پایان نیز بر این نکته تأکید شده است که هرچند حمایتهای قانونی از حقوق سهامداران در قوانین موجود پیشبینی شده است، اما موفقیت در این حوزه بیش از هر چیز به کیفیت اجرای قوانین و مقررات بستگی دارد. از این رو، نهادهای مسئول باید با استفاده حداکثری از ظرفیتهای قانونی، تقویت نظارت و اجرای مؤثر مقررات، زمینه صیانت عملی از حقوق سهامداران، بهویژه سهامداران خرد، را فراهم کنند.
انتهای پیام/
