روش درست استفاده از هوش مصنوعی در نگارش لوایح حقوقی؛ بایستههای پرامپت نویسی
دستور دادن به هوش مصنوعی یا همان پرامپت نویسی برای لوایح حقوقی کار ساده ای نیست.
محمدحسین دری؛ پرامپتنویسی حقوقی یعنی نوشتن دستورها و پرسشهای دقیق، ساختارمند و حقوقی برای استفاده از هوش مصنوعی (مثل ChatGPT) بهمنظور تحلیل مسائل حقوقی، تنظیم متون حقوقی، تحقیق قوانین و رویهها یا شبیهسازی استدلالهای حقوقی.
پرامپتنویسی حقوقی چیست؟
در پرامپتنویسی حقوقی، شما بهجای سؤالهای کلی، مسئله حقوقی را با زبان تخصصی، هدف مشخص و قیود دقیق بیان میکنید تا خروجی:
منطبق با قانون باشد
از ابهام و خطای حقوقی دوری کند
قابل استناد و کاربردی باشد (در حد کمک پژوهشی، نه جایگزین وکیل)
ویژگیهای یک پرامپت حقوقی خوب
۱. تعیین نقش (Role)
ابتدا مشخص کنید هوش مصنوعی در چه نقشی پاسخ دهد:
«در نقش یک وکیل پایه یک دادگستری ایران…»
«در نقش مشاور حقوقی شرکتهای تجاری…»
۲. مشخص کردن حوزه حقوقی
دقیقاً بگویید موضوع مربوط به کدام شاخه است:
حقوق مدنی
حقوق کیفری
حقوق تجارت
حقوق کار
حقوق خانواده
آیین دادرسی مدنی/کیفری
مثال: «موضوع مربوط به فسخ قرارداد در حقوق مدنی ایران است…»
۳. ذکر نظام حقوقی و منبع قانون
حتماً مشخص کنید:
حقوق ایران، فرانسه، اتحادیه اروپا، کامنلا
استناد به قانون، رأی وحدت رویه، دکترین
مثال: «بر اساس قانون مدنی ایران و رویه قضایی دیوان عالی کشور…»
۴. ارائه دقیق فرض مسئله (Facts)
حقایق را کوتاه، بدون ابهام و بدون تحلیل شخصی بنویسید، نه نتیجهگیری.
بد: «قرارداد ناعادلانه بوده»
خوب: «قراردادی در تاریخ ۱۴۰۲/۳/۱ میان الف و ب منعقد شده که شرط وجه التزام ۵ برابر اصل تعهد دارد…»
۵. تعیین خروجی مورد انتظار
بگویید دقیقاً چه میخواهید:
تحلیل حقوقی
تنظیم دادخواست
نگارش لایحه
جدول مقایسهای
استدلال موافق و مخالف
مثال: «تحلیل حقوقی امکان ابطال شرط را در قالب ۳ بند ارائه کن.»
۶. تعیین سطح و محدودیت
خلاصه یا مفصل؟
همراه با مواد قانونی؟
بدون توصیه عملی؟
مثال: «پاسخ صرفاً تحلیلی باشد و از ارائه توصیه قضایی خودداری شود.»
نمونه پرامپت حقوقی استاندارد
«در نقش وکیل متخصص حقوق قراردادها در نظام حقوقی ایران، با استناد به قانون مدنی و رویه قضایی، تحلیل کن آیا شرط وجه التزام نامتعارف درجشده در قرارداد فروش مورخ ۱۴۰۲/۵/۱۰ بین فروشنده و خریدار قابل ابطال است یا خیر. پاسخ را بهصورت تحلیلی، همراه با ذکر مواد قانونی مرتبط و در ۴ بند ارائه بده.»
اشتباهات رایج در پرامپتنویسی حقوقی
سؤالهای کلی و مبهم
مشخص نکردن نظام حقوقی
ترکیب نظر شخصی با واقعیت
درخواست «حکم قطعی» بهجای تحلیل
نادیده گرفتن محدودیتهای هوش مصنوعی
کاربردهای رایج پرامپتنویسی حقوقی
پیشنویس قرارداد و لایحه
تحلیل اولیه پرونده
خلاصه قوانین و آراء
آموزش دانشجویان حقوق
شبیهسازی استدلال طرفین دعوا
