تبلیغات وکلا از تبلیغ با مایوی شنا در کنار استخر تا انتشار عکس رستورانی باموکلان؛ چه تبلیغی رفتار خلاف شان وکالت است؟

گروه حقوقی، فصل سوم؛

وکیل علیرضا آذربایجانی؛ در یک پست اینستاگرامی از عدم شفافیت در تعیین مصادیق تبلیغات وکلا انتقاد کرد.

این پست بهانه ای شد تا با این وکیل پایه یک دادگستری به بحث درباره موضوع روز دنیای وکالت یعنی مصوبات هیات مدیره ها در کانون‌های مختلف وکلا درباره تخلف انگاری فعالیت در فضای مجازی بپردازیم.

آنچه در پی می‌خوانید ماحصل گفتگوی مکتوب ما با وکیل علیرضا آذربایجانی است:

اخیرا کانون وکلای مرکز در منع فعالیت در شبکه‌های اجتماعی فراخوانی داده که پیش از این هم کانون قم چنین حکمی داده بود، شما در شبکه اینستاگرام به این مسئله اعتراض داشتید. مبنای اعتراض شما به فراخوان کانون برای عدم تبلیغات چیست؟ 

از چالش‌های مهم این نهاد، ابهام جدی در تفسیر مفهوم  تبلیغات مغایر ضوابط و نظامات حرفه ای است.

محدوده تبلیغ مجاز توسط کار آموزان و وکلا برای جذب موکل، مبهم است.

این انتقاد به اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران نیز وارد است که در جهت احصای مصادیق مجاز یا ممنوع غالب و یکسان‌سازی روش برخورد کانون‌های استانی عضو برای تبلیغات حرفه‌ای اقدام نکرد.

ماده ۱۲۴ از آیین نامه وکالت با مضامینی مثل:(ارتکاب اعمال و رفتاری که خلاف شئون وکالت یا اشتغال است و....) نیز مطلقاً کافی نیست و نیاز به آیین‌نامه تفصیلی مصوب هیات مدیره‌ها را دارد.

تفسیر مصادیق تبلیغ مغایر با نظامات حرفه‌ای بسیار موسع و با دید تساهل یا انقباضی، نظر، سلیقه و خدای ناکرده روابط دوستانه متخلف با...، و حتی در کانون‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد.

بدون تعیین چهارچوب‌ها و مصادیق تبلیغات درست و تصویب در هیات مدیره، درج این اِطلاعیه با مضمون کلی، شاید وضعیت مصادیقی صریح مثل، درج آگهی بر روی زمین پیاده‌رو جلوی ورودی‌های دادگستری را تعیین کند ولی مشکل اصلی بخش میانی، مبهم و قابل تفسیر مفهوم تبلیغ است که نه تنها وکلای جوان بلکه دادیاران و دادرسان انتظامی را هم درگیر چالش ابهام در تفسیر تبلیغ خلاف شان خواهد نمود.

این حداقل در باب تعیین تکلیف نحوه تبلیغ، ابتدائاً از کانونهای وکلا مورد انتظار است.

همانطور که در شبکه‌های مجازی بیان کردید ابهام جدی در تفسیر مفهوم تبلیغات وکلا وجود دارد. اگر چنین ابهامی رفع نشود و روشن نشود تبلیغات دارای چه مصادیقی است و فاصله بین تبلیغ وکیل، اطلاع‌رسانی درباره اقدامات وکیل و آموزش عمومی مسایل حقوقی چیست، چه می شود کرد؟ آیا باید به احکام صادره از دادسرای انتظامی گردن نهاد یا امکان بیان اعتراض مدنی به چنین احکامی شدنی است؟

 اصولا وقتی منطوق قانون صریح نباشد برای حل مشکل و آن هم به صورت نسبی و نه مطلق باید به عرف مراجعه کنیم.

در این مقام بیش از عرف مطلق، عرف خاص و حرفه‌ای و شغلی می تواند راهگشا باشد، یعنی عرف حاکم بر حرفه وکالت و البته با تاثیرپذیری از مسائل فرهنگی.

به هر حال اولا باید اطلاع رسانی را به دو دسته تقسیم کنیم: اطلاع صدق و کذب. اگر ارائه اطلاعات درست و ثانیاً ارائه آن همراه با ضوابط نسبی اخلاقی و عرفی باشد نباید مورد ایراد بوده و نتیجتاً ارایه اطلاعات کاذب و یا اطلاعات صحیح را به صورت ناپسند ارائه کنیم مثل آن که مثلاً در کنار استخر با لباس شنا، احدی از وکلای مرد محترم، تبلیغ وکالت در دعاوی ورزشی را نماید، چنین حالت‌هایی می‌تواند از مصادیق مورد انتقاد باشد هر چند که آن وکیل تبحر در دعاوی ورزشی را نیز داشته باشد.

از نظر شما تبلیغاتی که مصداق رفتار خلاف شان وکالت باشد چقدر در شبکه‌های اجتماعی فراگیری دارد؟ اصولا رفتار خلاف شان وکالت چقدر مصداق پذیر و قابل تعریف است؟

 با توجه به گسترش فعالیت وکلای بیشتر جوان در شبکه‌های مجازی این چالش به صورت نسبی دارای فراگیری است به این شرح که شاید از نظر آمار تعداد وکلای تبلیغ کننده این فراگیری زیاد نباشد، ولی از جهت دیگر بخشی از آنها این تبلیغات مجازی را به اشکال مختلف انجام داده و همین حالت و رفتار، فراگیر بودن را در ذهن متبادر می‌نماید.

رفتار خلاف شان به شکل مصداقی اصولا قابل احصا نیست ولی به هر حال هیات مدیره مجاز است با حداکثر تساهل مصادیق مجاز را که ساده‌تر قابل تعریف است مشخص و غیر آن را ممنوع اعلام کند.

به نظر شما آیا فراخوان کانون در مهلت 3 روزه زدودن محتویات تبلیغاتی، عملا منجر به عدم فعالیت در شبکه‌های اجتماعی توسط وکلا نخواهد شد؟ آیا وکیلی که در شبکه‌ها، عنوان حرفه خود را بیان کند یا شماره موبایل خود را منتشر کند و احیانا خاطره‌ای از دادگاه بگوید (با رعایت محرمانگی و حریم خصوصی) آیا تبلیغ کرده است؟

 مهلت ۳ روزه می تواند منجر به حذف مصادیق صریح شود که فاقد ضرر است و به نظر من با توجه به نابرابری در نهاد وکالت بین وکلای جوان و قضاتی که بعد از بازنشستگی وکیل می‌شوند این حداقل‌ها مثل درج عنوان حرفه‌ای یا خاطره‌ای از دادگاه با رعایت اصول فوق فاقد ایراد است. ولی از طرف دیگر همینجا وکلایی را می‌بینیم که با برنامه‌ریزی‌هایی سعی در ارتباط با هنرپیشه‌ها و سلبریتی‌ها نموده و در لیست پرونده‌های قبلی خود از این افراد به عنوان موکلین سابق خود ذکر می‌کنند یا شبیه به رستوران‌هایی که عکس مشتریان هنرپیشه یا ورزشکار خود را ابتدای رستوران الصاق می‌کنند تصاویر این افراد مشهور را در دفتر خود الصاق می‌نمایند، چنین رفتاری خلاف شان و جایگاه حرفه وکالت است.

اگر از شما بخواهند نظام واضحی درباره مصادیق تبلیغات وکلا و فعالیت در شبکه های اجتماعی وضع کنید به چه نکات و مصادیقی اشاره خواهید کرد؟

 با توجه به پذیرش ضرورت معرفی درست و جواز آن و با تساهل، مصادیق تبلیغ مجاز و نحوه ارائه آنها را هیات مدیره و ترجیحاً اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران در جهت یکسان‌سازی باید تعیین و غیر از آن را منع نمایند.