پزشکیان: ارزانی برق، گاز و گازوئیل انگیزه مدیریت مصرف را کاهش داده است/ موج تازه گرانی انرژی درراه است؟
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، با انتقاد از الگوی مصرف انرژی در کشور، ارزان بودن برق، گاز و گازوئیل را یکی از عواملی دانست که انگیزه مصرفکنندگان و واحدهای تولیدی را برای استفاده بهینه از تجهیزات کاهش میدهد. او در عین حال تأکید کرد که مدیریت مصرف انرژی نباید به توقف فعالیت کارخانهها و بیکاری نیروی کار منجر شود.
به گزارش فصل سوم، پزشکیان دیروز چهارشنبه ۲۷ آبان، در چهارمین نشست شهرداران کلانشهرها و مراکز استانها که به میزبانی قزوین برگزار شد، درباره ضرورت اصلاح الگوی مصرف انرژی سخن گفت. به گفته رئیسجمهور، کشور با وجود برخورداری از منابع گسترده انرژی، در زمینه مصرف و مدیریت آن با مشکلاتی روبهروست و برای عبور از این وضعیت، به تغییر رویکرد و برنامهریزی متناسب با شرایط مناطق مختلف نیاز دارد.
این سخنان در حالی بیان میشود که در بین شهروندان نگرانی از گران شدن انرژی و حاملهای آن وجود دارد. این سوال مطرح است که سخنان دیروز پزشکیان شروعی بر موج تازه گرانی حاملهای انرژی است؟
ارزانی انرژی و نبود انگیزه برای مصرف بهینه
اعتماد آنلاین گزارش کرده است که رئیسجمهور با اشاره به یارانهای بودن حاملهای انرژی گفت عرضه ارزان برق، گاز و گازوئیل باعث شده مصرفکنندگان و حتی واحدهای تولیدی انگیزه کافی برای بهینهسازی موتورها و تجهیزات خود نداشته باشند. از نگاه او، اصلاح الگوی مصرف نیازمند مجموعهای از اقدامات مدیریتی است و نمیتوان صرفاً با توصیه به صرفهجویی، انتظار تغییر پایدار داشت.
پزشکیان همچنین بر ضرورت استفاده از تجربههای موفق مدیریت شهری تأکید کرد و خواستار آن شد که مدیران و شهرداران، راهکارهای مؤثر در حوزه کاهش مصرف را مستند و برای استفاده در سطح ملی به اشتراک بگذارند.
اولویت با حفظ تولید و اشتغال
یکی از محورهای مهم سخنان رئیسجمهور، جلوگیری از قطع انرژی واحدهای تولیدی بود. او هشدار داد که توقف تولید بهسرعت میتواند خود را در قالب کمبود کالا و افزایش قیمتها نشان دهد. به همین دلیل، تأکید کرد در شرایط محدودیت انرژی، برق کارخانهها نباید در اولویت قطع قرار بگیرد و حتی اگر قرار است برق یک مجموعه قطع شود، ابتدا باید دستگاههای اداری و دولتی محدودیت را بپذیرند.
این موضع در واقع بر یک مسئله مهم در مدیریت ناترازی انرژی دست میگذارد: کاهش مصرف نباید به شکلی اجرا شود که هزینه آن مستقیماً بر دوش تولیدکننده، کارگر و در نهایت مصرفکننده نهایی قرار بگیرد.
پیادهروی، دوچرخهسواری و حملونقل عمومی در برنامه مدیریت مصرف
پزشکیان در بخش دیگری از سخنانش به نقش شیوه رفتوآمد شهروندان در مصرف سوخت اشاره کرد. او ترویج پیادهروی و دوچرخهسواری را برای شهرهای کوچک و توسعه استفاده از حملونقل عمومی و مترو را برای شهرهای بزرگ از راهکارهای کاهش مصرف سوخت دانست.
رئیسجمهور همچنین بر ضرورت مدیریت توسعه صنایع و حفر چاهها تأکید کرد و گفت نظام توزیع و مصرف منابع، از جمله آب، باید متناسب با ظرفیتهای هر منطقه مورد توجه قرار گیرد. او معتقد است سیاستگذاری یکسان برای همه مناطق کشور لزوماً کارآمد نیست و تصمیمها باید با توجه به واقعیتهای محلی اتخاذ شوند.
اصلاح مصرف؛ مسئولیتی فراتر از توصیه به مردم
با وجود تأکید بر همراهی مردم، پزشکیان تصریح کرد که اصلاح الگوی مصرف باید از مدیران و دستگاههای اجرایی آغاز شود. او گفت مدیران نمیتوانند خود به اصول صرفهجویی پایبند نباشند و همزمان از مردم انتظار داشته باشند مصرف خود را مدیریت کنند. از نظر او، جلوگیری از مصارف غیرضروری، استفاده از فناوری مناسب و تقویت همکاری میان دستگاهها از الزامات مدیریت منابع است.
با این حال، مسئله اصلی این است که اصلاح الگوی مصرف تا چه اندازه با برنامههای عملی همراه خواهد شد. ارزان بودن انرژی میتواند یکی از عوامل شکلگیری مصرف بالا باشد، اما بهتنهایی تمام مسئله را توضیح نمیدهد. کیفیت و بازدهی تجهیزات، فرسودگی زیرساختها، شیوه ساختوساز، توسعه نامتوازن صنایع و محدودیت حملونقل عمومی نیز در میزان مصرف انرژی نقش دارند.
بنابراین، اگر قرار است اصلاح مصرف به نتیجه برسد، سیاستگذاری نباید فقط بر تغییر رفتار خانوارها متمرکز بماند. فراهم کردن امکان استفاده از تجهیزات کممصرف، نوسازی زیرساختها، توسعه حملونقل عمومی و شفافسازی درباره نحوه تخصیص یارانه انرژی نیز بخشی از این مسیر است.
پزشکیان در پایان سخنانش تأکید کرد که اصلاح فرهنگ مصرف با دستور و بخشنامه بهتنهایی امکانپذیر نیست و به مشارکت مردم، همراهی مدیران و استفاده درست از ظرفیتهای موجود نیاز دارد. اکنون پرسش مهم این است که این تأکیدها در چه قالبی به برنامههای اجرایی و قابل ارزیابی تبدیل خواهند شد.