فرجامخواهی چیست و چه آرایی قابل فرجامخواهی هستند؟
فرجامخواهی یکی از راههای فوقالعاده اعتراض به آرای قضایی است که با هدف بررسی انطباق رأی با موازین شرعی و مقررات قانونی انجام میشود. قانون آیین دادرسی مدنی، آرای قابل فرجامخواهی در دعاوی مدنی و همچنین مواردی را که امکان رسیدگی فرجامی وجود ندارد، مشخص کرده است.
به گزارش فصل سوم، فرجامخواهی چیست؟ چه احکامی در دیوان عالی کشور قابل فرجامخواهی هستند و کدام آرا از این امکان برخوردار نیستند؟ رسیدگی فرجامی برخلاف تجدیدنظر، ناظر بر بررسی ماهوی دوباره دعوا نیست، بلکه دیوان عالی کشور انطباق یا عدم انطباق رأی مورد اعتراض با موازین شرعی و مقررات قانونی را بررسی میکند. بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی، برخی آرای دادگاههای بدوی و تجدیدنظر، از جمله احکام مربوط به نکاح، فسخ نکاح، طلاق، نسب، حجر و وقف، در شرایط مقرر قابلیت فرجامخواهی دارند؛ در مقابل، قانون مواردی را نیز بهعنوان آرای غیرقابل فرجامخواهی تعیین کرده است. شناخت شرایط فرجامخواهی و موارد استثنا، برای افرادی که قصد اعتراض به رأی دادگاه و پیگیری پرونده در دیوان عالی کشور را دارند، اهمیت زیادی دارد.
رسیدگی فرجامی عبارت است از تشخیص انطباق یا عدم انطباق رأی مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی.
مطابق ماده ۳۶۶ قانون آیین دادرسی مدنی، رسیدگی فرجامی عبارت است از تشخیص انطباق یا عدم انطباق رأی مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی.
همچنین ماده ۳۶۷ قانون مذکور بیان میدارد، آرای دادگاههای بدوی که به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته قابل فرجامخواهی نیست مگر در موارد زیر:
الف– احکام:
۱- احکامی که خواسته آن بیش از مبلغ بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال باشد.
۲– احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف، ثلث، حبس و تولیت.
ب– قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.
۱– قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شده باشد.
۲– قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.
مطابق ماده ۳۶۸ قانون مذکور، آرای دادگاههای تجدیدنظر استان قابل فرجامخواهی نیست مگر در موارد زیر:
الف– احکام:
احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر و وقف.
ب– قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.
۱– قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه تجدیدنظر صادر شده باشد.
۲– قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.
آرا غیرقابل فرجام خواهی
مطابق ماده ۳۶۹ قانون مذکور، احکام زیر اگرچه از مصادیق بندهای (الف) در دو ماده قبل باشد حسب مورد قابل رسیدگی فرجامی نخواهد بود:
۱- احکام مستند به اقرار قاطع دعوا در دادگاه.
۲- احکام مستند به نظریه یک یا چند نفر کارشناس که طرفین به طور کتبی رأی آنها را قاطع دعوا قرار داده باشند.
۳- احکام مستند به سوگند که قاطع دعوا باشد.
۴- احکامی که طرفین حق فرجامخواهی خود را نسبت به آن ساقط کرده باشند.
۵- احکامی که ضمن یا بعد از رسیدگی به دعاوی اصلی راجع به متفرعات آن صادر میشود، در صورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل رسیدگی فرجامی نباشد.
۶- احکامی که به موجب قوانین خاص غیرقابل فرجامخواهی است.
