مزاحمت تلفنی؛ شرایط تحقق جرم، نحوه شکایت و مجازات

به گزارش فصل سوم به نقل از میزان؛ مزاحمت تلفنی چه زمانی جرم محسوب می‌شود و برای شکایت از مزاحمت تلفنی یا پیامکی چه اقدامی باید انجام داد؟ تماس‌های ناخواسته یا ارسال پیام‌های مزاحم ممکن است برای مخاطب آزاردهنده باشد، اما هر تماس یا پیام ناخواسته‌ای لزوما عنوان مجرمانه مزاحمت تلفنی ندارد و تحقق این جرم به شرایط و نحوه وقوع رفتار بستگی دارد.

مطابق ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی، ایجاد مزاحمت برای اشخاص از طریق تلفن یا دستگاه‌های مخابراتی دیگر، در صورت تحقق شرایط قانونی، قابل مجازات است. در بررسی پرونده‌های مزاحمت تلفنی، موضوعاتی مانند تعداد و نحوه تماس ها، محتوای پیام ها، متقابل بودن ارتباط، مالکیت سیم کارت، ادله موجود و نحوه انتساب رفتار به فرد می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

مزاحمت تلفنی و پیامکی؛ چه زمانی قابل شکایت است؟

صِرف برقراری یک تماس یا ارسال یک پیام ناخواسته، لزوماً به معنای تحقق جرم مزاحمت تلفنی نیست. با این حال، چنانچه رفتار فرد به نحوی باشد که شرایط قانونی مزاحمت تلفنی را محقق کند، موضوع می‌تواند از طریق مراجع قضایی مورد پیگیری قرار گیرد.

بر اساس ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی، هرگاه شخصی به وسیله تلفن یا دستگاه‌های مخابراتی دیگر برای اشخاص ایجاد مزاحمت نماید، علاوه بر مقررات خاص شرکت مخابرات، به مجازات مقرر در قانون محکوم خواهد شد.

در مواجهه با مزاحمت تلفنی یا پیامکی، بهتر است اقدامات زیر انجام شود:

۱. سوابق تماس‌ها، پیامک‌ها، پیام‌های شبکه‌های اجتماعی، شماره‌های مورد استفاده و سایر ادله مرتبط را حفظ کنید و از حذف یا دستکاری آنها خودداری نمایید.

۲. در صورت امکان، تاریخ، ساعت و نحوه وقوع مزاحمت را ثبت و مستندات مربوط به هر مورد را نگهداری کنید.

۳. از ارسال پیام‌های توهین‌آمیز، تهدیدآمیز یا هرگونه پاسخ متقابل که ممکن است در ادامه علیه شما مورد استناد قرار گیرد، خودداری کنید.

۴. چنانچه رفتار مورد نظر از طریق شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها یا سایر بستر‌های فضای مجازی صورت گرفته باشد، حسب مورد می‌توان موضوع را از طریق مراجع ذی‌صلاح و پلیس فتا پیگیری کرد.

۵. در صورت وجود شرایط قانونی، شکایت کیفری را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کرده و موضوع را در مرجع قضایی صالح پیگیری نمایید.

نکته مهم این است که عنوان قانونی رفتار، صرفاً بر اساس ادعای شاکی تعیین نمی‌شود و تشخیص آن با توجه به نوع رفتار، نحوه وقوع، محتوا، تکرار یا استمرار آن، ادله موجود و سایر شرایط پرونده صورت می‌گیرد.

همچنین اگر مزاحمت همراه با تهدید، توهین، هتک حرمت، انتشار تصاویر یا اطلاعات خصوصی، اخاذی یا سایر رفتار‌های مجرمانه باشد، ممکن است حسب مورد عناوین کیفری دیگری نیز مطرح شود که هر یک شرایط و مقررات خاص خود را دارد.

بنابراین، در مواجهه با چنین مواردی، حفظ مستندات، خودداری از پاسخ‌های هیجانی و پیگیری موضوع از مسیر قانونی، اهمیت زیادی دارد.

مرجع صالح در رسیدگی به اتهام مزاحمت تلفنی

مرجع صالح در رسیدگی به اتهام تهدید و توهین از طریق مزاحمت تلفنی، دادسرای حوزه قضایی مقصد تماس تلفنی است.

امکان یا عدم امکان تجدیدنظرخواهی رای محکومیت مزاحمت تلفنی

نظر به اینکه جرم مزاحمت تلفنی با توجه به مجازات مندرج در ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ و کاهش این مجازات به موجب تبصره ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ دارای حداکثر مجازات قانونی سه ماه حبس می‌باشد که تعزیر درجه ۸ محسوب میگردد لذا دادنامه بدوی قطعی و غیرقابل تجدیدنظر تلقی می گردد.

شرایط تحقق بزه مزاحمت تلفنی

بزه مزاحمت تلفنی با یک بار تماس هم تحقق می‌یابد و مستلزم تکرار عمل نیست.

ارسال پیامک‌های متعدد، به صورت متقابل در بزه مزاحمت تلفنی

ارسال پیامک به تعداد زیاد و به صورت متقابل بین شاکی و مشتکی عنه، سبب منتفی شدن عنصر مزاحمت بوده و مانع از تحقق بزه مزاحمت تلفنی است.

عدم تحقق عنصر مادی مزاحمت تلفنی صرفا با ارسال پیامک

ارسال پیامک با توجه به کیفیت عمل فی نفسه مصداق مزاحمت تلفنی نیست.

ایجاد مزاحمت تلفنی و توهین از طریق خط صاحب سیم کارت

صِرف مالکیت سیم کارت تلفن همراه، مثبت بزه ایجاد مزاحمت تلفنی و توهین از طریق ارسال پیامک از جانب صاحب خط نبوده، اما مسئولیت مدنی وی در این خصوص، منتفی نیست.