بازماندگان شهدای غیرنظامی جنگ، باید از بیتالمال دیه بگیرند؟
موضوع دریافت دیه شهدا (کشته شدگان) غیرنظامی جنگ، محل اختلاف است. در نشست قضایی دادگستری عسلویه به این موضوع رسیدگی و نظرات متفاوتی بیان شده است.
گروه حقوقی، فصل سوم؛
برخی قضات اعتقاد دارند در صورتی که افراد غیرنظامی در حملات دشمنان شهید (به قتل رسیده) شده باشند و حتی اگر بنیاد شهید و امور ایثارگران به آنها خدماتی تحت عنوان ایثارگران بدهد، باز هم باید دیه آنها از بیت المال پرداخت شود.
این نظریه در یک نشست علمی نیز به تایید اکثریت قضات حاضر در جلسه رسیده است. به این ترتیب، احتمالا تعداد زیادی از پرونده های مربوط به شهدای غیرنظامی جنگ اخیر در شهرستانهای مختلف محل شهادت آنها، در دادگستری ثبت خواهد شد و قابل پیش بینی است که آرای متناقضی نیز در این باره صادر میگردد.
زیرا برخی قضات اعتقاد دارند این کشته شدگان، باید طبق ماده 487 قانون مجازات اسلامی از بیت المال دیه دریافت کنند و برخی دیگر معتقدند چون بنیاد شهید و امور ایثارگران، بازماندگان را تحت عناوین خاص قانونی تحت پوشش خدمات خود می گیرد، لذا موضوع از مصادیق ماده مزبور خارج است. به این ترتیب، احتمالا باید منتظر صدور رای جدید وحدت رویه در دیوان عالی کشور درباره این مسئله باشیم.
استدلالهای قضات در نشست علمی
در نشست علمی دادگستری عسلویه با موضوع «دریافت حق دیه شخص غیرنظامی در اثر حملات نظامی نیروهای متخاصم»، این پرسش مطرح شد که آیا اولیای دم شهدای غیرنظامی علاوه بر مزایای قوانین ایثارگری، مستحق دریافت دیه نیز میباشند؟
نظر اکثریت: پرداخت دیه از بیتالمال؛ مزایای ایثارگری جایگزین دیه نیست
اکثریت اعضا با استناد به ماده ۴۸۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ (در مواردی که دسترسی به مرتکب ممکن نباشد، پرداخت دیه بر عهده بیتالمال است) و اصل ۲۹ قانون اساسی (تکلیف دولت به تأمین اجتماعی در حوادث و سوانح)، اعلام کردند: صرف شمول عنوان شهید و بهرهمندی از مزایای بنیاد شهید، مانع استحقاق مستقل دیه نیست. بنابراین دیه فوتشدگان غیرنظامی بر اثر عملیات دشمن که مرتکب در دسترس نمیباشد، از محل بیتالمال قابل پرداخت است و مزایای ایثارگری جایگزین دیه محسوب نمیگردد.
نظر اقلیت: نیازمند تصریح قانونگذار؛ تسری به عملیات جنگی فاقد نص صریح
اقلیت اعضا معتقدند: پرداخت دیه از بیتالمال در ماده ۴۸۷ ناظر به مسئولیت کیفری فردی است و تسری آن به خسارات ناشی از عملیات جنگی و اقدامات دشمن خارجی فاقد نص صریح میباشد. همچنین با توجه به پیشبینی حمایتهای خاص برای شهدا در قوانین ایثارگری، جبران خسارت در این موارد در قالب مزایای مقرر قانونی انجام میشود و الزام مستقل به پرداخت دیه نیازمند تصریح قانونگذار است.
