تاریخی از اتحاد، بشردوستی و عزم برای بهتر شدن
کاخ صلح؛ جایی که گذشته، حال و آیندهٔ صلح در هم میآمیزند
در قلب لاههٔ شلوغ، بنایی با آجرهای سرخرنگ و باشکوه خودنمایی میکند که در میان دریای سبز باغهایش احاطه شده است. کاخ صلح (یا Vredespaleis به هلندی) با معماری ظریف خود، حال و هوایی عجیب از آرامش را القا میکند. وقتی پا به درون آن میگذارید و خود را در میان تالارهای مرمرینش مییابید، این احساس کنجکاویبرانگیز افزایش مییابد. در حقیقت، به سرعت درمییابید که در یکی از مهمترین نشانههای هویت و تاریخ اروپا ایستادهاید؛ صلح و هماهنگی، گویی از دل آجرها و سنگهایش تراوش میکنند.
گروه ترجمه فصل سوم:
کاخ صلح در اوایل قرن نوزدهم زاده شد، زمانی که جنبش صلحطلبی قدرتمندی در اروپا و آمریکا رو به کسب اهمیت گذاشت و به نخستین کنفرانس صلح لاهه به ابتکار تزار نیکلای دوم انجامید. ۲۶ کشور در این شهر هلندی گرد هم آمدند تا دربارهٔ راههای جایگزین برای حلوفصل خشونتآمیز مناقشات گفتگو کنند. «الان شاید این رقم زیاد به نظر نرسد، اما در آن زمان بیسابقه بود»؛ این را کلودیا، مسئول سیاستگذاری بنیاد کارنگی، توضیح میدهد.
پس از تشکیل دیوان داوری دائمی در جریان دومین کنفرانس صلح لاهه، کاخ صلح به عنوان مکان فیزیکی این دیوان در نظر گرفته شد. با کمک مالی اندرو کارنگی، صنعتگر فولاد اسکاتلندی-آمریکایی و بشردوست، این کاخ در عرض تنها شش سال ساخته شد و در سال ۱۹۱۳ بهطور رسمی افتتاح گردید. تا امروز، این کاخ توسط بنیاد کارنگی اداره میشود و در مالکیت آن باقی مانده است؛ نمادی جاودان از بیطرفی که متعلق به هیچ کشوری نیست.
هدف از ساخت کاخ صلح به وضوح در تکتک اجزای این مکان دیده میشود. در حالی که مرا در میان تالارها، باغها و کتابخانهاش راهنمایی میکنند، هزاران جزئیات به دقت طراحیشده، ارزشهای صلح و آشتی از طریق قانون را تداعی میکنند؛ ارزشهایی که برای اروپای گذشته و حال ما نقشی محوری دارند.
از ظروف زیبای اهدایی کشورهای مختلف و پنجرههای شیشهرنگی حیرتانگیز گرفته تا چیدمان خود بنا که کاملاً متقارن است تا نشان دهد همه در برابر قانون مساویاند. حتی باغ نیز پر از گونههای متعدد درختان، گلها و بوتههایی است که به دقت برای شاخههای نرم و برگهای کوچکشان انتخاب شدهاند تا نور به راحتی از آنها عبور کند و نماد صلح و هماهنگی باشند.
اهمیت این کاخ برای هویت مشترک اروپایی در سال ۲۰۱۳، همزمان با صدمین سالگرد آن، با اعطای نشان میراث اروپایی به رسمیت شناخته شد. کاخ صلح به عنوان نمادی ماندگار از صلح و آشتی، خود را در میان یکی از چهار مکان اروپاییای یافت که این عنوان به آنها اعطا شد. با این حال، تاریخ آن تنها یکی از جنبههایی است که آن را برای صلح و یگانگی اروپا تا این اندازه مهم میسازد. هنگامی که کاخ را کاوش میکردم، به سرعت دریافتم که فراتر از نمادگرایی، چیزهای بسیار بیشتری در آن وجود دارد.
برای چندین دهه، این کاخ میزبان دو دادگاه مهم بینالمللی در زمینهٔ حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات میان دولتها در سطح اروپا و جهان بوده است: یعنی دیوان داوری دائمی و دادگاه بینالمللی دادگستری سازمان ملل. این دو نهاد در دو بال متقارن بنا قرار گرفتهاند؛ دیوان داوری دائمی ضلع چپ را اشغال کرده و دادگاه بینالمللی دادگستری در ضلع مقابل جای دارد.
کار این نهادها بهعنوان صلحساز، این روزها بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است. در طول بازدید من، چندین نفر از کارکنان به جلسهٔ دادگاه بینالمللی دادگستری اشاره کردند که قرار بود یک هفته بعد دربارهٔ مسئولیتهای دولتها در قبال تغییرات اقلیمی برگزار شود و شور و اشتیاق از صدایشان میبارید. تالار بزرگ دادگاه بینالمللی دادگستری در درون کاخ، با پنجرههای شیشهرنگی خیرهکنندهای تزیین شده است که گذشته، حال و آینده یا آرمان صلح را به تصویر میکشند؛ و آخرین آن بر دیوار مقابل ورودی قضات قرار دارد.
به این ترتیب، وقتی قاضیان پا به تالار میگذارند، نخستین چیزی که میبینند، آرمان صلح است. بنابراین کاخ صلح نه تنها میکوشد تا مقری برای دادگاهها فراهم آورد، بلکه بهعنوان یادآوری دائمی عمل میکند که تصمیمات آنها باید بر اساس ارزشهای صلح و عدالت هدایت شود.
در نهایت، نه تنها گذشته و حال شخصیتهای اصلی کاخ صلح هستند؛ جای قابلتوجهی نیز برای آینده در نظر گرفته شده است. با میزبانی از آکادمی حقوق بینالملل لاهه، این کاخ درهای خود را به روی ذهنهای جوان و مشتاقی میگشاید که امیدوارند تغییری ایجاد کنند. چه در کتابخانه غرق در مطالعه باشند و چه با شور و حرارت در کافهتریا به بحث بپردازند، حضور و شور و اشتیاق نسلهای آینده، ساختمان را پر میکند.
مرکز بازدیدکنندگان کاخ نیز نقشی کلیدی در جذب جوانان ایفا میکند. این مرکز با تلفیق گذشته و حال، مطالبی و راهنماهایی برای عموم فراهم میآورد که فراتر از جنبهٔ صرفاً تاریخی است و آنها را به تفکری نقادانه دربارهٔ سیر تحول صلحسازی دعوت میکند. «ما واقعاً از بازدیدکنندگان دعوت میکنیم که دربارهٔ چگونگی پیشبرد امور بیاندیشند. عدالت چیست؟ صلح چیست؟ به چه قوانینی نیاز دارید؟» این را جوزین، یکی از کارکنان مرکز بازدیدکنندگان توضیح میدهد.
پس از یک روز کامل در کاخ، در حالی که محوطه را ترک میکنم و به آرامی از پلههای ورودی اصلی پایین میروم، ناخودآگاه به پشت سر نگاه میکنم و به نمایهٔ تنها و باشکوهش خیره میشوم. کاخ صلح بیش از ۱۰۰ سال ایستاده است و سالهای بسیار دیگری نیز به همین منوال ادامه خواهد داد – عضوی زنده از پیکرهٔ صلح و یادآوری استوار که با همکاری یکدیگر، همیشه میتوان راهی بهتر یافت.
منبع: European Youth Portal
