استراتژیهای دفاع وکلا؛ ممانعت از حق، تشخیص مرز میان تصرف مالکانه و سلب انتفاع قانونی
در پرونده های ممانعت از حق، محدود کردن این جرم به تصرف زمین یا ملک نیست در حالی که رویه قضایی نشان می دهد هر اقدامی که بدون مجوز قانونی، انتفاع مشروع صاحب حق را مختل یا غیر ممکن کند، می تواند در قلمرو بزه ممانعت از حق قرار گیرد، پس محور دفاع در این دعاوی، تحلیل حق انتفاع است، نه صرف مالکیت.
به گزارش فصل سوم؛
نقطه آغاز طراحی دفاع
پیش از ورود به ماهیت دعوا، ابتدا این موارد را بررسی کنید:
حق مورد ادعا دقیقا چیست؟
این حق پیش از اقدام متهم در حال استفاده و بهره برداری بوده است؟
رفتار انجام شده، استفاده از حق را مختل کرده یا صرفا تغییری در ملک ایجاد شده است؟
در این دعاوی، موضوع اصلی اخلال در اعمال حق است، نه صرف انجام عملیات ساختمانی.
شاخصهای رویه قضایی در احراز ممانعت از حق
رویه محاکم معمولا به این معیارها توجه می کند:
وجود حق قانونی یا قراردادی برای شاکی .
وقوع رفتار مثبت از سوی متهم که مانع اعمال آن حق شده باشد.
وجود رابطه مستقیم میان اقدام متهم و محروم شدن شاکی از استفاده مشروع.
هرچه این رابطه روشن تر باشد، احتمال احراز بزه افزایش می یابد.
استراتژی دفاع وکیل
مسیر دفاع با توجه به جایگاه موکل متفاوت است .
اگر وکیل شاکی هستید
سابقه استفاده مشروع از حق را مستند کنید.
رابطه فنی میان اقدام متهم و سلب امکان انتفاع را با نظریه کارشناسی اثبات نمایید.
نشان دهید مانع ایجاد شده، استفاده متعارف از حق را عملا غیر ممکن کرده است.
اگر وکیل متهم هستید
وجود حق مورد ادعا یا حدود آن را مورد مناقشه قرار دهید.
رابطه سببیت میان اقدام موکل و محرومیت شاکی را به چالش بکشید.
در صورت امکان، اثبات کنید اقدام انجام شده مانع اعمال حق نبوده یا مستند به مجوز قانونی بوده است.
دام های دفاعی این دعاوی
اشتباهاتی که غالبا موجب شکست دفاع میشود:
تمرکز صرف بر مالکیت و غفلت از حق انتفاع بی توجهی به نقش تعیین کننده نظریه کارشناسی در اثبات رابطه سببیت.
تصور اینکه فقط تصرف فیزیکی ملک می تواند ممانعت از حق محسوب شود.
منطق حاکم بر رویه قضایی
رویه قضایی در تفسیر ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، حمایت خود را صرفا به مالکیت محدود نکرده بلکه هرگاه رفتار شخص، امکان بهره برداری قانونی صاحب حق را به طور موثر سلب کند، زمینه تحقق بزه ممانعت از حق فراهم می شود، بنابراین معیار اصلی دادگاه ، اثر رفتار بر اعمال حق است نه عنوان یا شکل ظاهری اقدام.
الگوی اجرای دفاع
احراز وجود حق قابل حمایت
اثبات یا رد رفتار ممانعت آمیز
بررسی رابطه سببیت میان رفتار و سلب انتفاع
ارزیابی ادله فنی و کارشناسی
انطباق رفتار با ارکان ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی
قاعده دفاعی
در پرونده های ممانعت از حق، دفاع موفق بر اثبات یا نفی اخلال موثر در اعمال حق استوار است، نه صرف اثبات مالکیت یا انجام یک اقدام فیزیکی، هرجا رفتار، بهرهبرداری مشروع صاحب حق را سلب کند زمینه تحقق بزه فراهم میشود و هرجا این رابطه اثبات نشود رکن مادی جرم با تردید مواجه خواهد بود.
منبع:
دادنامه قطعی شماره ۹۴۰۹۹۸۲۱۴۶۶۰۰۰۷۵ مورخ ۱۳۹۵/۰۹/۰۲ _ شعبه ۴۹ دادگاه تجدیدنظر استان تهران_ با استناد به ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) و بند الف ماده ۴۵۵ آیین دادرسی کیفری.
