درآمدی بر بایسته های انتظامی و حضور حرفهای کارآموزان وکالت در فضای مجازی
امیریوسف وحدانی*
در روزهای اخیر، اداره نظارت و بازرسی کانون وکلای دادگستری مرکز، با انتشار اطلاعیه ای بر ضرورت رعایت شئون حرفه ای وکالت، به ویژه در زمینه تبلیغات و حضور در فضای مجازی، تأکید کرده است. این موضوع با توجه به رشد پدیده «وکیل بلاگری» و فعالیت های غیرحرفه ای در فضای مجازی، به یکی از دغدغه های اصلی نهادهای نظارتی تبدیل شده است.
گرچه درباره گستره ی عناوین تخلفات انتظامی پیش بینی شده در آیین نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۴۰۰، نقدهای حقوقی زیادی مطرح شده و این مقررات همواره موضوع گفتوگو میان وکلای دادگستری بوده است، اما تا زمانی که این مقررات الزام آور هستند، پایبندی به آن ها برای همه وکلا و کارآموزان ضروری است.
آنچه لازم می دانم به طور ویژه به کارآموزان گرامی یادآوری کنم، این است که برابر ماده ۱۴۳ این آیین نامه، کارآموزان وکالت مشمول کلیه مقررات انتظامی وکلا هستند. بنابراین، این تصور که برخی از مقررات انتظامی تنها درباره وکلای پایه یک دادگستری است، با حکم صریح آیین نامه سازگار نیست.
همچنین، با توجه به اطلاعیه اخیر و در اجرای بند ۳ ماده ۸۵ آیین نامه و دعوت برخی کارآموزان از سوی معاونت نظارت بر فضای مجازی اداره نظارت و بازرسی، شایسته است کارآموزان محترم توجه داشته باشند که کنش های حرفه ای آنان در فضای حقیقی و مجازی، در چهارچوب وظایف قانونی اداره نظارت و بازرسی، قابل بررسی است و نوشته ها، تصاویر و مطالب منتشر شده در صفحه های شخصی یا حرفه ای، چنانچه با مقررات انتظامی ناسازگار باشد، میتواند موجبات رسیدگی انتظامی را فراهم کند.
البته این موضوع نباید سبب نگرانی بی مورد و کنار گذاشتن فعالیت های علمی، آموزشی و حرفه ای شود. معرفی خود، بیان پیشینه علمی و تخصصی، انتشار مطالب آموزشی، تحلیل های حقوقی، معرفی قوانین و آرای قضایی و تولید محتوای علمی، تا زمانی که دربردارنده تبلیغات ناسازگار با مقررات، استفاده از عنوان های غیرواقعی، دعوت به جذب موکل، وعده نتیجه یا تضمین موفقیت در دعاوی نباشد، با رسالت علمی، آموزشی و حرفه ای وکالت به صورت کامل سازگار بوده و هیچ منعی ندارد.
از این رو، پیشنهاد میکنم پیش از هرگونه حضور رسانه ای، معرفی حرفه ای یا انتشار مطلب، فصل ششم آیین نامه درباره تعهدات و وظایف وکلا و فصل هشتم درباره تخلفات انتظامی را به ویژه مواد ۷۶، ۷۸، ۷۹ و ۸۵ و نیز مواد ۱۱۹ تا ۱۴۳ آیین نامه را به دقت مطالعه کنید.
بخش مهمی از بایدها و نبایدهای حرفه وکالت، از شیوه معرفی خود و استفاده از عنوان ها گرفته تا تبلیغات، نحوه پوشش، رعایت جایگاه حرفه ای، رفتار در فضای حقیقی و مجازی، ارتباط با موکلان، مراجع قضایی و دیگر اشخاص، در این مقررات پیش بینی شده است.
چند توصیه کاربردی
تا پیش از دریافت پروانه وکالت، از به کارگیری عنوان وکیل یا وکیل پایه یک دادگستری خودداری کرده و در معرفی خود از عنوان قانونی کارآموز وکالت استفاده کنید.
از درج هرگونه عنوان، سابقه، زمینه تخصصی یا امتیازی که پشتوانه قانونی ندارد یا ممکن است جایگاه حرفه ای شما را نادرست نشان دهد، پرهیز کنید.
از انتشار مطالب یا تبلیغاتی که شامل تضمین نتیجه دعاوی، ادعای نفوذ، دعوت به جذب موکل یا هرگونه رفتار ناسازگار با جایگاه حرفه وکالت باشد، خودداری نمایید.
پیش از انتشار تصویر یا ویدئوهای مربوط به مراجع قضایی، جلسه های رسیدگی، پرونده ها، موکلان یا دیگر اشخاص، موضوع رازداری، حفظ حقوق اشخاص و جایگاه حرفه وکالت و نحوه پوشش خود را در نظر بگیرید.
به یاد داشته باشید که مطالب و تصاویر منتشر شده در استوری، پخش زنده یا دیگر قالب های گذرا نیز، در صورت ثبت و نگهداری، میتواند مورد بررسی قرار گرفته و به عنوان دلیل مورد استناد واقع شود.
دوران کارآموزی، زمان شکل گیری هویت حرفه ای وکیل است. شناخت مرزهای رفتاری و پایبندی به آیین های حرفه ای، نه تنها از بروز مسئولیت انتظامی پیشگیری میکند، بلکه پایه های اعتماد عمومی به نهاد وکالت را نیز استوارتر میسازد.
۲۵ تیر ۱۴۰۵
*وکیل پایه یک دادگستری، دکتری تخصصی فلسفه
