تحقق یک رویا؛ 10 نکته مهم ایجاد مجتمع رسیدگی به دعاوی بانکی و تجاری

سالهاست کوشیده ام تا اثبات کنم حقوق بانکی قواعدی اختصاصی و پیچیده دارد و برای قضاوت درست در این زمینه و احقاق حق تسهیلات گیرنده و بانک، می بایست با فرهنگ تخصصی آن آشنا شد؛ در این زمینه پس از تصویب ماده ۳۵ قانون بانک مرکزی، بالاخره رییس قوه قضائیه دستورالعمل ایجاد شعب و مجتمع تخصصی رسیدگی به دعاوی بانکی را ابلاغ و دعاوی تجاری را نیز در آن اقدام کرد. حدود دو سال است که ساختمان مناسبی در تهران برای ایجاد این مجتمع با همکاری افراد دغدغه مند در نظر گرفته شده و انشاالله آرزوی دیرینه ایجاد این مجتمع و رسیدگی تخصصی به دعاوی و جرایم بانکی تا قبل از پایان سال محقق خواهد شد.

ده نکته مهم تشکیل این مجتمع بدین شرح است:

نحوه ایجاد شعب و انتخاب قضات

1- این مجتمع شامل دادگاه های بدوی و تجدیدنظر بوده که به پیشنهاد رئیس دادگستری استان و تصویب رئیس قوه قضائیه در مرکز هر استان ایجاد می شود. در استانهایی که این مجتمع تشکیل نشده وهمچنین شهرهای پرجمعیت، شعبی از دادگاه های بدوی و تجدید نظر برای رسیدگی به این دعاوی تعیین می شود.

2- شعبی از دادسرا و دادگاه های کیفری بانکی و تجاری در هر حوزه قضایی تشکیل می شود که این شعب هم می توانند در این مجتمع تخصصی مستقر شوند.

3- مرکز حل اختلاف قوه شرایط لازم برای استفاده از نهادهای داوری، سازش، مذاکره حرفه ای و میانجیگری تخصصی در حل و فصل این دعاوی را فراهم می نماید و شعب ویژه صلح و سازش برای مصالحه اختصاص داده می شود.

4- ویژگی قضات این مجتمع:

الف: علاقه مند و مسلط به قوانین و دارای توانایی و تجربه لازم در رسیدگی به موضوعات تجاری و بانکی

ب: ترجیحاً از میان قضات با مدرک دکتری یا کارشناسی ارشد یا مدرک سطح 4 حوزه در گرایش های حقوق خصوصی، تجارت بین الملل، اقتصادی و مالی. 

صلاحیت شعب

5- امور و دعاوی زیر به این شعب ارجاع می شود:

 الف- دعاوی تجاری بین تجار

ب- دعاوی موضوع ماده ۳۵ قانون بانک مرکزی یعنی اختلافات حقوقیِ «اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی» از جمله بانکها؛ صرافی ها؛ لیزینگ ها و... با یکدیگر و با مشتریان آن‌ها

پ- دعاوی راجع به توقف، ورشکستگی، انحلال و تصفیه شرکت های تجاری و تجار؛

ت- دعاوی ناشی از سرمایه گذاری های خارجی؛

ث- دعاوی ناشی از قراردادهای تجاری بین المللی؛

ج- دعاوی راجع به شناسایی و اجرای احکام دادگاه های خارجی و اسناد خارجی مربوط به امور تجاری و بانکی

چ- دعاوی راجع به حقوق مالکیت فکری؛

ح- دعاوی ناشی از قانون اجرای سیاست های کلی اصل۴۴ و قانون بازار اوراق بهادار

خ- دعاوی و امور مربوط به داوری اعم از داخلی و بین المللی(تعیین، ابطال و اجرای رأی داور)

د- دعاوی موضوع ماده ۹ قانون جهش تولید دانش بنیان

6. چنانچه در دادخواست دعاوی متعددی اقامه شود که برخی از آنها جزو موارد فوق نباشد ولی دارای ارتباط کامل یا منشأ واحد با دعاوی فوق باشد، به کلیه دعاوی درهمین دادگاه ها رسیدگی می شود.(مگر به موجب قانون در صلاحیت مرجع دیگری باشد.)

7. پرونده هایی که قبل از ایجاد شعب تخصصی موضوع این دستورالعمل به سایر مراجع قضایی ارجاع شده است در همان مراجع رسیدگی می شود.

نحوه رسیدگی

8- بانک مرکزی، کارشناسانی را برای ارائه مشاوره به قضات شعب ویژه رسیدگی به اختلافات بانکی به رئیس قوه قضائیه معرفی می کند تا به شعب ویژه رسیدگی به اختلافات بانکی معرفی ‌شوند. در رسیدگی به اختلافات بانکی، قضات قبل از انشای رأی، نظر کارشناس معرفی شده به شعبه را استعلام می کنند و در صورتی که رأی آنان خلاف نظر کارشناس باشد، باید در متن رأی خود، دلایل رد نظر کارشناسی را تصریح نمایند. حق الزحمه کارشناسان موضوع این ماده توسط هیات عالی تعیین و از محل بودجه بانک مرکزی پرداخت می‌ شود.کارشناسان مذکور این ماده نباید هیچ گونه رابطه مالکیتی، مدیریتی یا مشاوره ای با طرف دعوی داشته باشند.

9- شورای مشورتی مجتمع های تخصصی در مرکز هر استان، متشکل از رئیس مجتمع، یکی از معاونین دادستان و استاندار، مدیرکل صمت و کار استان تشکیل می شود. سرپرست مجتمع می تواند از رئیس اتاق بازرگانی، نماینده بانک مرکزی، نمایندگان بانک ها، اعضای هیئت علمی و فعالان حوزه تجاری و بانکی استان دعوت کند. جلسات این شورا حداقل هر سه ماه تشکیل می شود.

وظایف رییس مجتمع

10- سرپرست مجتمع باید اقدامات زیر را انجام دهد:

الف) پیشنهاد برگزاری دوره های آموزشی و کارگاهی به منظور دانش افزایی و تقویت عملکرد قضات و کارکنان

*مدرس حقوق بانکی