تفاوت نظر قضایی درباره نهادهای شبهقضایی بورس در دادگاه تجدیدنظر تهران با هیأت تخصصی دیوان عالی کشور
پایان مصونیت تصمیمات سازمان بورس رقم خورد و دادگاه تجدیدنظر استان تهران بر حق دادخواهی فعالان بازار مهر تایید زد.
به گزارش فصل سوم، با وجودی که هیأت تخصصی دیوان عالی کشور اعتقاد دارد اختلاف در تجدیدنظر قضایی در آرای نهادهای وابسته به سازمان بورس، قابل طرح در دیوان عالی کشور نیست (اینجا)، ولی دادگاه تجدید نظر استان تهران اخیرا با صدور یک دادنامه، به تجدیدنظر قضایی از آرای نهادهای شبه قضایی وابسته به سازمان بورس صحه گذاشته است.
دادخواست مقابل سازمان بورس قابل استماع است
دادگاه تجدیدنظر استان تهران با نقض قرار «عدم استماع» شعبه ۵۲ حقوقی، بر اصل بنیادین تظلمخواهی صحه گذاشت. پیشتر، محاکم بدوی با استناد به ماده ۳۵ قانون بازار، آرا انضباطی سازمان بورس را «قطعی» دانسته و صلاحیت خود را نفی میکردند؛ رویکردی که عملاً این سازمان را از نظارت قضایی مصون ساخته بود.
اما دادگاه تجدیدنظر با رویکردی تحولآفرین، استدلال کرد که «قطعیت» در مراجع شبهقضایی، صرفا پایان مسیر اداری است و نافی حق شهروندان برای دادخواهی در محاکم عمومی نیست. این رای با استناد به اصول ۳۴ و ۱۵۹ قانون اساسی و نظر اخیر فقهای معظم شورای نگهبان، سلب حق نظارت قضایی را مغایر شرع و قانون دانست.
این تصمیم، نقطه عطفی در "عدالتمحوری" بازار سرمایه است؛ بدین معنا که «تخصص فنی نهاد ناظر» نباید مانع از «نظارت عادلانه قضایی» شود. با این رای، راه برای ابطال تصمیمات سازمان بورس در صورت مغایرت با قانون ، هموار شد.
نظارت قضایی بر بورس به عنوان سازمان دولتی
بورس اوراق بهادار یک سازمان دولتی است و طبق اصول دادرسی عادلانه باید تحت نظارت دستگاه قضایی به لحاظ رعایت حقوق شهروندان باشد. این نظارت از طریق دادرسی قضایی نسبت به نتایج دادرسیهای اداری در یک سازمان دولتی صورت میگیرد.
در دادرسی قضایی رابطه حقوقی خصوصی یا کیفری محور اصلی است؛ اما در دادرسی اداری، رابطه میان فرد و قدرت عمومی و کنترل قانونی بودن اعمال اداری اهمیت اساسی دارد. هدف دادرسی اداری افزون بر حمایت از حقوق افراد، تضمین اصل قانونی بودن اقدامات اداری و جلوگیری از تجاوز یا انحراف دستگاههای عمومی از حدود صلاحیت قانونی است. بنابراین، دادرسی اداری بیشتر ماهیت کنترل قدرت عمومی دارد، در حالی که دادرسی قضایی عمدتاً ابزار حلوفصل اختلاف و اجرای عدالت قضایی است.
نمونه رای دادگاه تجدیدنظر تهران درباره قابل استماع بودن دادخواست به طرفیت نهادهای شبه قضایی سازمان بورس
