مفهوم واژه: «می تواند» در قوانین و مقررات

به گزارش فصل سوم؛

با اینکه پژوهش حاضر ادامه دارد و با «استقراء» بیشتر و به تعبیر دیگر با «فحص و یاس» ممکن است نهائی شود؛ اما اجمالاً به نظر می رسد که واژه «می تواند» در قوانین و مقررات، منجر به ایجاد چهار وضعیت حقوقی «تجویز»، «تخییر»، «تشخیص» و «تکلیف» میشود:

۱- تجویز: (ایجاد اختیار، اذن، اجازه یا تجویز): اعطای اختیار که بدون آن مقام عمومی، با توجه به اصل عدم صلاحیت، اجازه تصمیم و  اقدام ندارد؛

۲- تخییر: (اعطای صلاحیت اختیاری): اعطای اختیار تصمیم گیری یا صلاحیت تخییری به اقدام یا عدم اقدام یعنی اختیار به فعل یا ترک فعل؛

۳- تشخیص : اعطای صلاحیت تشخیص وضعیت و موقعیت و سبک و سنگین کردن آثار  و پیامدها و ارزیابی سود و زیان انواع گزینه های ممکن قانونی برای انتخاب بهترین یا مناسب ترین گزینه؛

۴-تکلیف: ایجاد صلاحیت تکلیفی ( ایجاد تکلیف/ وظیفه)، از جمله ایجاد تکالیف زیر:

الف- تکلیف به اقدام (در مواردی که عدم اقدام منجر به تعطیلی یا اختلال در ارایه خدمات عمومی و اداره امور عمومی میشود بر اساس اصل استمرار خدمت عمومی)؛

ب- تکلیف به اصل تصمیم گیری به اقدام یا عدم اقدام (معطل نگذاشتن امر عمومی)، 

پ- تکلیف به موجه سازی تصمیم متخذه (اصل الزام به ارائه دلایل تصمیم/ مستند و مستدل بودن تصمیم متخذه) 

ت- تکلیف به رعایت اصول حاکم بر صلاحیت اختیاری‌ از جمله اصل تناسب، اصل برابری، اصل ثبات و رعایت انتظارات به حق (موجه) ، ...

* دکترای حقوق عمومی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی