گوترش: شکافها به درههای عمیق تبدیل شدهاند
دبیرکل سازمان ملل روز سهشنبه به مجمع عمومی هشدار داد که بشریت با چهار «آزمون قدرت» تعیینکننده روبرو است – پیرامون جنگ یا صلح، نابرابری، تغییرات اقلیمی و هوش مصنوعی – که مشخص خواهد کرد آیا جهان به دوران جدیدی از همکاری گام میگذارد یا به شکافی عمیقتر فرو میرود.
گروه ترجمه فصل سوم:
آنتونیو گوترش که حدود ۱۰۰ روز از دوره دبیرکلیاش باقی مانده، سخنرانی کلیای ایراد کرد که بحرانهای فوری جهان را نه بهعنوان مشکلاتی جداگانه، بلکه بهعنوان بیانهای متفاوتی از همان کشمکش بنیادین بر سر نحوهٔ اعمال قدرت و اینکه چه کسی آن را اعمال میکند، ترسیم نمود.
او در ارائهٔ گزارش سالانهٔ سازمان گفت: «بزرگترین قدرت، قدرت تسلط نیست. قدرت ساختن آیندهای است که برای همه کار کند.»
او با توصیف یک دهه فرسایش هنجارهای بینالمللی – از هدف قرار گرفتن غیرنظامیان در جنگ و کشته شدن پرسنل بشردوستانه، تا «کنار گذاشتن» حقوق بینالملل و فرسایش اعتماد میان ملتها – گفت که خودِ قدرت به سه شکل بنیادین در حال بازشکلگیری است:
- ظهور قدرتهای دولتی جدید؛
- انتقال چشمگیر اقتدار از دولتها به شرکتهای خصوصی و افراد؛
- نقش فزایندهٔ هوش مصنوعی و سلاحهای خودمختار در تصمیمهایی که زمانی مختص انسان بود.
وی گفت: «گسلهای جهان ما در حال گسترش است. شکافها به درههای عمیق تبدیل شدهاند.»
او به جای پذیرش چندپارگی بهعنوان امری اجتنابناپذیر، خواستار بسیج همکاری و شبکهای واقعاً جهانی مبتنی بر وابستگی متقابل و قواعد مشترک شد و هشدار داد که جهان به سمت بلوکهای رقیب با نظامهای اقتصادی و امنیتی جداگانه سقوط نکند؛ سناریویی که در سالهای اخیر آن را «شکاف بزرگ» نامیده است.
هیچ آتشبس واقعی در افق دیده نمیشود
گوترش با اشاره به بحرانهای زنجیرهای در غرب آسیا، اوکراین، سودان و میانمار، استدلال کرد که آتشبسهای به اصطلاح برقرارشده اغلب چیزی بیش از «آتشهای کوچکتر» نبودهاند و غیرنظامیان همچنان بهای آن را میپردازند.
او بار دیگر خواستار پایبندی به دستورهای دیوان بینالمللی دادگستری در مورد غزه شد و هشدار داد که گسترش شهرکسازیها در کرانهٔ باختری اشغالی، راهحل دو دولتی را تهدید به نابودی میکند.
او همچنین تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین را نقض آشکار منشور سازمان ملل محکوم کرد.
گوترش با تجدید درخواستهای دیرینه برای اصلاح شورای امنیت، ادامهٔ غیبت نمایندگی دائم آفریقا را «غیرمنصفانه و غیرقابل دفاع» خواند، با توجه به اینکه این نهاد ۱۵ عضوی در دورهای کاملاً متفاوت از نظر ژئوپلیتیک تأسیس شده است.
«برابری یک رؤیا نیست؛ یک تصمیم است»
دبیرکل ملل متحد با برجسته کردن شکاف میان ثروت بیسابقهٔ جهانی و میلیاردها نفری که همچنان به غذا، آب پاک، آموزش و مراقبت بهداشتی دسترسی ندارند، گفت که نابرابری نه تنها یک مسئلهٔ اقتصادی، بلکه پرسشی دربارهٔ قدرت بر فرصت، منابع و خودمختاری است.
او بار دیگر دیدگاه دیرینهٔ خود را تکرار کرد که نظام مالی بینالمللی، کشورهای در حال توسعه را زیر بار بدهی خرد میکند، در حالی که آنها با فجایع اقلیمیای روبرو هستند که خود در ایجاد آن نقش اندکی داشتهاند.
وی در همین راستا، خواستار تسریع در بخشودگی بدهی، بانکهای توسعهٔ چندجانبهٔ جسورتر و دسترسی منصفانهتر به حقوق برداشت ویژه (SDR) صندوق بینالمللی پول شد.
او با عطف توجه ویژه به نابرابری جنسیتی، اعلام کرد که سازمان ملل برای نخستین بار در تاریخ خود به برابری کامل جنسیتی در میان رهبری ارشد، کارکنان ستاد و نقشهای حرفهای دست یافته است و افزود: «برابری یک رؤیا نیست؛ یک تصمیم است.» و پیشرفت در سازمان ملل را به عنوان مدرکی دال بر اینکه ساختارهای قدرت تثبیتشده میتوانند تغییر کنند، ذکر کرد.
