تجاوز سازمان‌یافته به مقررات شهرسازی/ فشار همه‌جانبه بر تهران با توسعه نامتوازن
محمود کاشانی، استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، با انتقاد از ساختار قانون انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا و تغییرات بعدی آن، مدعی شد که برگزاری انتخابات مشترک برای تهران، ری و شمیران با اصل ۱۰۰ قانون اساسی و برخی مواد قانون شوراها مغایرت دارد.
فصل سوم؛ محمود کاشانی عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی در بخش دوم مقاله خود با عنوان «تجاوز سازمان‌یافته به مقررات شهرسازی»، آورده است:
۱. انتقاد از ساختار قانون انتخابات شوراها
کاشانی در این مقاله با اشاره به قانون شوراهای مصوب سال ۱۳۷۵، معتقد است این قانون فاقد برخی استانداردهای مورد نظر او برای انتخابات آزاد و عادلانه، از جمله بخش‌بندی انتخاباتی شهرهای بزرگ، ایجاد دفاتر ثبت‌نام نامزدها در حوزه‌های انتخاباتی و تعیین سقف هزینه‌های انتخاباتی است. به اعتقاد او، این کاستی‌ها مانع تحقق اهداف اصل ۱۰۰ قانون اساسی در زمینه تشکیل شوراهای منتخب شهروندان و اداره قانونمند شهرها شده است.
۲. اعتراض به برگزاری انتخابات مشترک تهران، ری و شمیران
این استاد حقوق با اشاره به انتخابات شوراها در سال ۱۳۷۷، برگزاری یک انتخابات و تشکیل یک شورا برای تهران، ری و شمیران را مغایر مواد ۲ و ۷ قانون شوراها دانسته است. او می‌گوید اداره قوانین مجلس نیز در نامه‌ای به تاریخ دوم اسفند ۱۳۷۷، غیرقانونی بودن برگزاری یک انتخابات و تشکیل یک شورا برای این سه شهر را تأیید کرده بود. کاشانی همچنین به مصوبه سال ۱۳۸۱ مجلس اشاره می‌کند که شورای نگهبان آن را مغایر اصل ۱۰۰ قانون اساسی اعلام کرد.
۳. انتقاد از مصوبه سال ۱۳۹۲ و محرومیت از شوراهای مستقل
کاشانی در ادامه، تصویب طرح دوفوریتی سال ۱۳۹۱ و تأیید آن در سال ۱۳۹۲ را مورد انتقاد قرار داده است؛ طرحی که بر اساس آن، در محدوده شهری تهران، ری و تجریش یک شورای اسلامی شهر تشکیل می‌شود.
او با استناد به مقررات تقسیمات کشوری، تجریش را بخشی از شهرستان شمیران می‌داند و معتقد است این تغییرات موجب محروم‌شدن شهروندان ری و شمیران از برخورداری از شوراهای مستقل شده است. به باور او، این وضعیت با اصل ۱۰۰ قانون اساسی و ساختار قانونی تقسیمات کشوری سازگار نیست.
۴. ایراد به ترکیب شورای مشترک و نحوه برگزاری انتخابات
این نویسنده با استناد به ماده ۷ اصلاحی قانون شوراها در سال ۱۳۹۵، استدلال می‌کند که با توجه به جمعیت ری و شمیران، باید اعضای شوراهای این دو شهرستان نیز در محاسبات مربوط به تعداد اعضای شورا لحاظ شوند.
او همچنین با اشاره به مقررات مربوط به تشکیل هیأت‌های اجرایی انتخابات شهرستان‌ها، معتقد است فرماندار تهران و معتمدان انتخاب‌شده در این شهرستان صلاحیت دخالت در انتخابات شوراهای ری و شمیران را ندارند و از همین رو، اعتبار انتخابات مشترک این سه محدوده را زیر سؤال می‌برد.
۵. تراکم‌فروشی و تخریب باغ‌ها؛ از پیامدهای مورد انتقاد
کاشانی بخش دیگری از مقاله را به پیامدهای ساخت‌وسازهای گسترده و تخریب باغ‌های تهران اختصاص داده است. او با نقل مطالب منتشرشده از سوی کارشناسان و مسئولان حوزه شهرسازی و محیط زیست، به از بین رفتن باغ‌های قدیمی مناطقی مانند ولنجک، محمودیه و ازگل و جایگزینی آنها با ساختمان‌های بلندمرتبه اشاره می‌کند. در این بخش، تخریب فضای سبز و ساخت‌وساز در معابر کم‌عرض را از عواملی می‌داند که به کاهش کیفیت زندگی شهری و تشدید مشکلات محیط زیستی منجر شده‌اند.
۶. ارتباط ساخت‌وسازهای گسترده با بحران آب، فرونشست و آلودگی هوا
این استاد دانشگاه، افزایش جمعیت و توسعه نامتوازن شهری را از عوامل تشدید فشار بر منابع آبی تهران می‌داند و با استناد به گزارش‌های رسانه‌ای، به محدودیت منابع آب، برداشت از آب‌های زیرزمینی و خطر فرونشست زمین اشاره می‌کند.
او همچنین با استناد به آمار منتشرشده درباره مرگ‌ومیر ناشی از آلودگی هوا، استدلال می‌کند که تخریب باغ‌ها و توسعه نامتناسب ساخت‌وسازها در کنار سایر عوامل، به تشدید بحران‌های زیست‌محیطی و کاهش کیفیت زندگی شهروندان انجامیده است.
۷. انتقاد از طرح تناسبی انتخابات شوراها و پیشنهاد آزمون نامزدها
کاشانی در بخش دیگری از مقاله، به طرح سال ۱۴۰۳ برای برگزاری آزمون از نامزدهای انتخابات شوراها انتقاد کرده و آن را اقدامی برای رد صلاحیت شمار زیادی از داوطلبان دانسته است.
به گفته او، این طرح از دستور کار مجلس خارج شد، اما در ادامه، انتخابات شوراها در محدوده تهران، ری و شمیران به شیوه تناسبی پیش رفت. او معتقد است اجرای این شیوه بدون اصلاح ساختار حوزه انتخاباتی و در شرایطی که به باور وی احزاب شناخته‌شده و ریشه‌دار وجود ندارند، نمی‌تواند جایگزین مناسبی برای تقسیم‌بندی انتخاباتی شهرهای بزرگ باشد. کاشانی در مقایسه با فرانسه، به تقسیم پاریس به حوزه‌های انتخاباتی متعدد و انتخاب نمایندگان شورا در این حوزه‌ها اشاره می‌کند.
۸. درخواست از رئیس‌جمهور برای اصلاح قانون و برگزاری انتخابات مستقل
کاشانی در جمع‌بندی مقاله خود، با انتقاد از ادامه اجرای قانون شوراهای مصوب سال ۱۳۷۵ و تبصره افزوده‌شده به ماده ۱۲ در سال ۱۳۹۲، از رئیس‌جمهور و وزیر کشور خواسته است برای اصلاح قانون انتخابات شوراها اقدام کنند.
او با تأکید بر ضرورت رعایت استانداردهای انتخابات آزاد و عادلانه، پیشنهاد می‌کند شهرهای بزرگ به حوزه‌های انتخاباتی متعدد تقسیم شوند و انتخابات شوراها در تهران، ری و شمیران به‌صورت مستقل برگزار شود. به اعتقاد او، تشکیل شوراهای مستقل و توانمند می‌تواند به تقویت نظارت بر مدیریت شهری، رعایت مقررات شهرسازی و صیانت از حقوق شهروندان کمک کند.
