وکیل استفاده از هوش مصنوعی را از کجا شروع کند؟

به گزارش فصل سوم، محمدرضا علیزاده‌ثابت وکیل دادگستری و مشاور فناوری و هوش مصنوعی کانون وکلای دادگستری مرکز در ابتدای سخنان خود با اشاره به مقررات مربوط به استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های پژوهشی و فرایندهای قضایی، گفت: هوش مصنوعی دیگر موضوعی محدود به بحث‌های نظری نیست و به‌تدریج وارد فعالیت‌های عملی، از جمله خدمات حقوقی و فرایندهای دادرسی، شده است.

او با اشاره به مقررات مربوط به استفاده از فناوری‌های نوین در قوه قضاییه، بر ضرورت توجه وکلا به این تغییرات تأکید کرد و گفت: برای درک بهتر تأثیر هوش مصنوعی، باید دید این فناوری چه تغییری در شیوه ارائه خدمات حقوقی، زمان انجام کار و هزینه‌های آن ایجاد کرده است.

به گفته این وکیل دادگستری، وکیل امروز باید بتواند از هوش مصنوعی برای تهیه پیش‌نویس لایحه یا پاسخ به تجدیدنظرخواهی استفاده کند، اما کار در همین مرحله تمام نمی‌شود. خروجی این ابزار باید از نظر حقوقی بررسی، اصلاح و تکمیل شود و مسئولیت ارزیابی آن همچنان بر عهده وکیل است.

این وکیل دادگستری با طرح این مثال توضیح داد که ارزش کار وکیل را نمی‌توان صرفاً با زمانی که برای انجام آن صرف شده، سنجید. گاهی تجربه، تسلط بر موضوع و شناخت مسیر درست، نتیجه‌ای را رقم می‌زند که رسیدن به آن در شرایط دیگر ممکن است سال‌ها طول بکشد.

به اعتقاد او، همین منطق درباره استفاده از هوش مصنوعی نیز صدق می‌کند. اگر وکیلی بتواند با کمک این ابزار در مدت کوتاه‌تری متن مناسبی تهیه کند، این موضوع لزوماً به معنای کاهش ارزش کار او نیست؛ به‌ویژه اگر تسلط حقوقی و توانایی اصلاح و تکمیل خروجی را داشته باشد.

از جست‌وجوی چندین سایت تا پژوهش هوشمند حقوقی

این مشاور فناوری و هوش مصنوعی کانون وکلای مرکز با اشاره به تغییر شیوه پژوهش حقوقی گفت: در گذشته، برای انجام یک تحقیق باید مطالب سایت‌های مختلف را جست‌وجو می‌کردیم، صفحات متعددی را می‌خواندیم و در نهایت، اطلاعات به‌دست‌آمده را جمع‌بندی می‌کردیم. اکنون ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند بخش مهمی از این فرایند را تسهیل کنند.

او البته استفاده از ابزارهای رایگان را نیز برای شروع مفید دانست و تأکید کرد که صرف استفاده از هوش مصنوعی کافی نیست؛ کاربر باید بتواند خروجی آن را بررسی کند و در صورت نیاز، تغییر دهد.

علیزاده ثابت همچنین به تغییر شیوه بازبینی اسناد اشاره کرد و گفت: پیش از این، متن یک قرارداد یا سند حقوقی را بررسی می‌کردیم تا ببینیم ایرادی دارد یا نه؛ اما اکنون می‌توان از هوش مصنوعی خواست متن را نقد کند، نقاط ضعفش را مشخص کند و حتی به آن امتیاز بدهد. سپس می‌توان با اصلاح متن و تکرار این فرایند، به نتیجه بهتری رسید.

وکیل باید ریسک‌های قرارداد را هم ببیند

به گفته علیزاده ثابت، یکی از تغییرات مهمی که هوش مصنوعی در کار حقوقی ایجاد کرده، توجه بیشتر به شناسایی ریسک‌هاست.

او توضیح داد: ممکن است قراردادی بسیار حرفه‌ای نوشته شده باشد، اما هنگام بازبینی، صرفاً به دنبال ایرادهای ظاهری یا نواقص متن باشیم و خطرهایی را که ممکن است در آینده برای موکل ایجاد شود، به‌درستی شناسایی نکنیم. هوش مصنوعی این امکان را فراهم می‌کند که ریسک‌های احتمالی قرارداد نیز به‌صورت جداگانه بررسی شوند.

این وکیل دادگستری، تهیه پیش‌نویس دادخواست، لایحه و اظهارنامه، پژوهش حقوقی و آماده‌سازی برای جلسات رسیدگی و مذاکرات را از دیگر زمینه‌های استفاده از این فناوری دانست.

او با تأکید بر ضرورت آمادگی پیش از حضور در دادگاه گفت: وکیل می‌تواند پرونده را در اختیار ابزار هوش مصنوعی قرار دهد و از آن بخواهد جلسه رسیدگی را شبیه‌سازی کند؛ اینکه چه پرسش‌هایی ممکن است مطرح شود، طرف مقابل چه دفاعی خواهد داشت و برای پاسخ به استدلال‌های احتمالی او چه آمادگی‌هایی لازم است.

علیزاده ثابت این فرایند را به بازی شطرنج تشبیه کرد و گفت: نباید فقط به حرکت بعدی خودمان فکر کنیم؛ باید تا حد امکان حرکت‌های بعدی طرف مقابل را هم پیش‌بینی کنیم و برای سناریوهای مختلف آماده باشیم.

آیا هوش مصنوعی خدمات حقوقی را ارزان می‌کند؟

علیزاده ثابت در بخش دیگری از سخنان خود به تغییر انتظارات موکلان پرداخت و گفت: موکلان امروز انتظار دارند پاسخ‌های سریع‌تر و شفاف‌تری دریافت کنند. در عین حال، استفاده از هوش مصنوعی ممکن است این تصور را ایجاد کند که وقتی تهیه یک لایحه یا قرارداد زمان کمتری می‌برد، هزینه آن هم باید به همان نسبت کاهش پیدا کند.

او این نگاه را یکی از تهدیدهای جدی پیش روی حرفه وکالت دانست و با اشاره به حکایتی درباره لئوناردو داوینچی توضیح داد که ارزش کار یک متخصص صرفاً به چند دقیقه‌ای که برای انجام آن وقت گذاشته، مربوط نیست؛ بلکه تجربه و دانشی که طی سال‌ها به دست آورده، بخش مهمی از ارزش کار او را تشکیل می‌دهد.

به اعتقاد این وکیل دادگستری، نباید تصور کرد که چون هوش مصنوعی بخشی از کار را سریع‌تر انجام می‌دهد، خدمات حقوقی نیز الزاماً باید به کالایی ارزان تبدیل شوند. آنچه اهمیت دارد، توانایی وکیل در استفاده درست از ابزار، تشخیص مسائل حقوقی و رساندن کار به نتیجه مطلوب است.

از دستیار هوشمند تا عامل‌های هوش مصنوعی

این مشاور فناوری و هوش مصنوعی کانون وکلای مرکز با اشاره به توسعه ابزارهای جدید گفت: در ابتدا، برای انجام هر کار باید دستور جداگانه‌ای به هوش مصنوعی می‌دادیم؛ اما اکنون عامل‌های هوش مصنوعی یا «ایجنت‌ها» توسعه یافته‌اند که می‌توانند چند فرایند مرتبط را در کنار یکدیگر انجام دهند.

او در ادامه، توسعه سامانه‌های مدیریت دانش حقوقی، حاکمیت داده، امنیت اطلاعات و حفظ نظارت انسانی را از موضوعاتی دانست که با گسترش استفاده از این فناوری اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

علیزاده ثابت با تأکید بر اینکه آشنایی عمومی با هوش مصنوعی برای استفاده حرفه‌ای از آن کافی نیست، گفت: وکلا باید سواد کار با این فناوری را افزایش دهند، مهارت طراحی دستور را یاد بگیرند و بتوانند خروجی‌ها را از نظر حقوقی راستی‌آزمایی کنند. مدیریت داده و توجه به امنیت اطلاعات نیز از مهارت‌های ضروری در این مسیر است.

وکیل آینده باید زبان فناوری را هم بفهمد

علیزاده ثابت با اشاره به ضرورت پیوند دانش حقوقی و فناوری اظهار کرد: قرار نیست وکلا برنامه‌نویس شوند، اما باید مفاهیم پایه را بشناسند و بدانند فناوری چگونه بر روابط حقوقی اثر می‌گذارد.

او افزود: در برخی پرونده‌ها، ممکن است وکیل به همکاری متخصصان فناوری اطلاعات یا امنیت داده نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی، توانایی همکاری با افراد متخصص و فهم مسائل فنی، در کنار دانش حقوقی، اهمیت پیدا می‌کند.

وی همچنین آشنایی با قراردادهای هوشمند، مسئولیت‌های حقوقی و کیفری، شخصیت الکترونیکی، حقوق هوش مصنوعی، جرایم سایبری، جرایم مرتبط با رمزارزها، مالکیت فکری و حاکمیت داده را از موضوعاتی دانست که وکلا باید در مسیر حرفه‌ای خود به آن‌ها توجه کنند.

از کجا باید شروع کرد؟

این وکیل دادگستری در ادامه، یک مسیر عملی برای استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های حقوقی ترسیم کرد. به گفته او، نخستین گام شناسایی کارهایی است که به‌صورت مکرر انجام می‌شوند؛ سپس باید ابزار متناسب با هر کار انتخاب شود و استفاده از آن در مرحله نخست به‌صورت آزمایشی پیش برود.

علیزاده ثابت تأکید کرد که همه ابزارها برای همه نیازها مناسب نیستند و وکیل باید با توجه به نوع فعالیت خود، ابزار مناسب را انتخاب کند. تکرار و ارزیابی فرایندها نیز کمک می‌کند تا استفاده از این فناوری به‌تدریج به بخشی از کار روزمره تبدیل شود.

علیزاده ثابت در پایان، با تأکید بر اینکه تحولات فناوری را نمی‌توان نادیده گرفت، گفت: آینده حرفه وکالت تا حد زیادی به نحوه مواجهه وکلا با هوش مصنوعی بستگی دارد.

انتهای پیام/