محکومیت شاکر بوری به جرم طنازی؟ واقعاً نوبر است!

چند روزی است که محکومیت بدوی طنزپرداز عزیز آقای شاکر بوری در فضای کشور رسانه‌ای شده است. مانند بسیاری از پرونده‌های مشابه علیه فعّالان رسانه‌ای، دو عنوان اتهامی (در اینجا توهین و نشر اکاذیب رایانه‌ای) مطرح و تعدد مادی جرم احراز و سپس اعمال ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی و حکم فقط به مجازات حبس.

 در خصوص این حکم و امثال این حکم سه نکته حائز اهمیت است:

 اولاً کلیپی که مستند حکم قرار گرفته است به هیچ عنوان ارکان جرم «نشر اکاذیب» را ندارد. بارها عرض شد که برای نحقق جرم نشر اکاذیب باید «دروغ» و «خلاف واقعی» به شخصی نسبت داده شود. آقای شاکر بوری در آن پسا گفته است که فضای مجازی برای فلان گروه و فلان گروه و فلان گروه خطرناک است در حالیکه کارها و افدامات زشت را به آقای نماینده نسبت نداده است که اگر هم بر فرض تلویحاً نسبت داده می‌شد، جرم افترا محقق بود و نه نشر اکاذیب.

ثانیاً تعددانگاری از مصائبی است که پس از سال ۱۳۹۲ گریبانگیر شده است و بخصوص بعد از سال ۱۳۹۹ و برای فرار از تبصره ماده ۱۸ و عبور مجازات از حداقل بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این پرونده نیز واقعاً تعدد مادی محقق نشده است. ضمناً دادگاه بدوی در احتساب مجازات حبس بر فرض تعدد مادی جرم، اشتباه «میانگین‌گیری» کرده است و بجای ۱۴۶ روز حبس ۱۵۰ روز حبس تعیین کرده است.

 ثالثاً نشر اکاذیب رایانه‌ای دو مجازات دارد؛ یا جزای نقدی و‌ یا حبس. هنرمند معصوم نیست اما اینکه منتظر بمانیم و به محض احراز جرم سختترین مجازات ممکن را در مورد وی تعیین کنیم هم واقعاً نوبر است!⁩

 یکی از بایدهای اهل سیاست داشتن «ظرفیت فحش‌خوری» است به عبارت دیگر «سیاستمدار باید فحش‌خورش ملس باشد» به طریق اولی باید «تیکه‌خورش» و «مسخره‌خورش» ملس باشد. با شکایت و شکایت‌کشی تنها ظرفیت و سرمایه اجتماعی اهل سیاست کاهش یافته و محبوبیت طنزپرداز افزایش می‌یابد کما اینکه در این پرونده و حکم نیز چنین شد.

ای کاش قانونی تصویب شود و اجازه ندهد مسؤولین در زمان داشتن مسؤولیت حق شکایت داشته باشند و حداقل حق شکایتشان محفوظ بماند برای دوران پس از مسؤولیتشان. البته شخصاً قائلم که توهین و افترا و نشر اکاذیب درخصوص مسؤولین نباید دارای ضمانت اجرای کیفری باشد و دلایلی دارم که تقدیم آن‌ها موکول است به زمانی دیگر.

 امیدوارم که دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان با نقض دادنامه صادره در سختگیرانه‌ترین حالت تنها حکم به جزای نقدی به استناد ارتکاب جرم توهین دهد و البته حکم به برائت بسیار دل‌انگیزتر است.

*حقوقدان و استاد دانشگاه