یک صلحنامه تاریخی: سوگند شرعی نمیخوریم و با هم کنار میآییم
در عرف تاریخی مردم ایران، سوگند شرعی؛ فراتر از یک دلیل اثبات دعوا تلقی میشود به صورتی که اصحاب دعوا ترجیح میدهند به جای ادیان سوگند شرعی، اختلاف را با صلح و سازش خاتمه دهند.
به گزارش فصل سوم؛ برخلاف برخی شهروندان که امروزه، بدون کوچکترین ملاحظه ای در دادگاه سوگند میخورند و البته برخی از این سوگندها، دروغ وقیحانه ای بیش نیست، ولی در طول تاریخ ایرانیان، همیشه از اتیان سوگند اکراه داشتند تا جایی که ترجیح میدادند به جای ادای سوگند شرعی، با صلح و سازش، اختلافات خود را خاتمه دهند.
یک سند تاریخی که تصویر آن در پایین آمده، بیانگر آن است که در حدود یک قرن پیش، ارجاع دعوا به سوگند شرعی، خود عاملی برای ترغیب طرفین به مصالحه و خاتمه اختلاف بود؛ زیرا مردمان آن زمان برای پرهیز از ادای سوگند، دعوا را با صلح پایان میدادند.
متن تایپ شده سند
در تاریخ تحریر کتاب مستطاب حاضر دارالشرع الانور اقدس گردید عالیجاه عزت همراه آقا شیخ علی ریحانفروش و بعد حضوره اظهار نمود بر این که تقریباً دو سال قبل بر این من به عالیجاه مشهدی محمد طابثراه در خصوص فرش فروشی و ریسمان فروشی شرکت داشتم و فعلاً مدعیعلیه مزبور فوق از بابت منافع و سرمایه مبلغ دویست تومان قران بمن مدیون و لازمالرد است باید بدهد و آقاشیخ علی مزبور حاضر منکر مراتب مزبوره گردید و از مدعی بر اثبات مدعابه خود مطالبه بینه شرعیه گردید [و مدعی] اظهار عجز از اثبات نمود چون امر فیمابینهما منجر به حلف و اخلاف بود لهذا مصلحین خیراندیش تمامی ادعای خودشان را بجهت رفع قَسَم و قطع نزاع و گفتگو بوکالت آقا مشهدی علی ولد مرحوم آقا مشهدی صادق طابثراه مصالحه نمودند به بیست تومان قران و پنج مثقال نبات تبریزی مأخوذ حضورا و صیغه مصالحه شرعیه بتوکیلهما جاری و واقع گردید هرگاه مِن بعد آقا شیخ علی مزبور فوق در باب مراتب مسطوره به هر اسمی و رسمی بمقام ادعا و گفتگو برآید شرعاً لغو و باطل و غیرمسموع است. حرر فی نهم۹ شهر جمادیالاولی هزار و سیصد و چهل و نه هجری ۱۳۴۹
[تصویر این سند تاریخی در مدخل «سوگند» از دانشنامه ویکی حقوق مورد استفاده قرار گرفته است.](wikihoghoogh.net/wiki/سوگند)
