کرسی علمی «فلسفه حقوق تطبیقی؛ چیستی و نقد روایت‌های ناروا» برگزار شد
کرسی علمی «فلسفه حقوق تطبیقی؛ چیستار و ردیّه‌ای بر روایت‌های ناروا از آن» توسط پژوهشکده حقوق و قانون ایران و دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس و با مجوز هیأت حمایت از کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره برگزار شد.
به گزارش فصل سوم به نقل از پژوهشکده حقوق و قانون ایران؛
اهم مطالب ارائه کننده (سلمان کونانی):
مهمترین چالشی که در خصوص این نظریه قابل طرح است، مشخص نبودن سوال اصلی آن است؛ ابهامی که به فرضیه و روش پاسخ به سوال نیز سرایت می کند. به علاوه، مولفه های شکل دهنده فلسفه حقوق نظریه‌پرداز مشخص نیست. از یک سو به متافیزیک اشاره می شود؛ ولی مشخص نمی شود که منظور از متافیزیک چیست و چگونه این متافیزیک با امر واقع ارتباط پیدا می کند. آیا این نظریه، فلسفه حقوق ارسطو را می‌پذیرد؟ این پرسش، از این رو مطرح می شود که نظریه پرداز به کرات از طبیعت ارسطویی و عدم امکان نفی آن سخن می گوید. چرا به فلسفه کانت در این نظریه اشاره شده است؟ کانت چه نسبتی با طبیعت در نگاه ارسطو پیدا می‌کند؟
نوعی پراکندگی در نظریه مشاهده می شود. گویا عناصر مختلفی را نظریه پرداز گرد هم آورده است؛ اما نتوانسته میان آنها ارتباط برقرار کند و این درحالی است که به نظر می رسد تلفیق عناصر با یکدیگر، از دغدغه های اصلی نظریه پرداز بوده است. می توان گفت نظریه پرداز از پارادایم‌های مختلف صحبت کرده است و عناصر اندیشه خود، اعم از حق، متافیزیک، طبیعت، اراده، انسان و غیره را از پارادایم‌های مختلف اخذ کرده و در کنار هم آورده است و توجه نداشته اند که این عناصر از فضاهای متفاوتی آمده اند.
اهم مطالب ناقد اول (مهدی شهابی):
باید مشخص شود که سوال اصلی در این نظریه چیست. روش چیست و همچنین پاسخ این نظریه چیست. از یک سمت به متافیزیک اشاره شده است ولی مشخص نشده که منظور از متافیزیک چیست و چگونه این متافیزیک با امر واقع ارتباط می‌گیرد. آیا این نظریه فلسفه حقوق طبیعی ارسطو را می‌پذیرد؟ چرا به فلسفه کانت در این نظریه اشاره شده است؟ کانت چه نسبتی با طبیعت در نگاه ارسطو پیدا می‌کند؟ همچنین عناصر مولفه حقوق نزد نظریه شما باید مشخص گردد. در این نظریه از پارادایم‌های مختلف صحبت می‌شود اما نسبت این پارادایم‌ها با هم مشخص نمی‌شود.
اهم مطالب ناقد دوم (حسن بادینی):
ایشان می‌خواهند از دوگانه‌ها عبور کنند و این اقدام خوبی است. اما ابعاد مختلف باید شکافته شود. این بحث‌ها در مدت کوتاه منقّح نمی‌شود. باید روشن شود که منظور از فلسفه حقوق تطبیقی چیست؟ یک بار ممکن است که فلسفه حقوق را با نگاهی تطبیقی بررسی کرد یا ممکن است از معرفت شناسی مطالعه تطبیقی سخن گفته شود.اما یک بار هم ممکن است چیستی حق را با روش تطبیقی بخواهیم بشناسیم. ظاهرا ایشان می‌خواهند حق را با روش تطبیقی بشناسند البته منظورشان از تطبیق مفهومی خاص است. حق را فراتر از دولت و جامعه و حتی فراتر از انسان می‌خواهند استخراج کنند .ظاهرا این نظریه می‌خواهد بگوید حتی اگر جامعه‌ای نباشد می توان قائل به حق بود. اما مفهوم تطبیق باید روشن شود که ابعادش چیست و اینکه نسبت این نظریه با نظریه فلسفه حقوق چیست؟ در فلسفه حقوق دو رویکرد داریم . نتیجه گرایی و طبیعت گرایی. عده ای معتقد هستند حق تکلیف و پیش دولتی است. دولت که ایجاد می‌شود از آن حقوق پیشینی را که از عقل نشات گرفته است حمایت می‌کند. دیدگاه دیگر نتیجه گرایی است که حق را به این علت که آثار خوبی دارد به رسمیت می‌شناسد. باید به این پرسش پاسخ داد که انسان تنها چطور می‌تواند حق داشته باشد. مگر اینکه بگوییم یک طرف حق طبیعت است و گرنه تئوری صرفا ذهنی فایده‌ای ندارد. اگر بخواهیم بر اساس این تئوری نظام‌های حقوقی را باز مهندسی بکنیم چه تاثیری در عمل خواهد داشت؟ به نظر می‌رسد که حرف ارائه کننده بیشتر نزدیک طبیعت‌گرایی و وظیفه‌گرایی کانت است. این تئوری اگر بتواند منشا واحدی برای حق شناسایی بکند تا بتواند نظام‌های حقوقی را به همدیگر نزدیک کند کار مفیدی خواهد کرد.
