سندروم بدخلقی مردانه؛ آقایان هم «پریود ماهانه» دارند؟
سندروم بدخلقی مردانه یا پریودهای ماهانه آقایان؛ نامش شبیه یک تشخیص پزشکی است. اما هنوز تشخیص پزشکی نیست.
به گزارش فصل سوم،این اصطلاح را روان‌درمانگر آمریکایی، جد دایموند، برای حالتی از حساسیت افراطی، اضطراب، ناکامی و خشم در مردان به کار برد.
او چهار عامل را مقصر می‌داند؛ نوسان تستوسترون، عدم‌تعادل زیست‌شیمیایی، از دست رفتن احساس هویت و نقش، و استرس. توجه کنید که این ادعای دایموند است، نه یافته‌ای مورد اجماع.
ممکن است بپرسید پس همان سندرم پیش از قاعدگی مردانه است؟ نه.
یک مرور در American Journal of Psychiatry نتیجه می‌گیرد افت تستوسترون در مردان دقیقا هم‌ارز یائسگی زنان نیست و با اختلالات روان‌پزشکی همپوشانی قابل‌توجهی دارد. ما با یک چرخه منظم هورمونی روبه‌رو نیستیم.
پس چه چیزی اینجا محکم است؟
۱. در مردانی که کمبود تاییدشدهٔ تستوسترون دارند (هیپوگنادیسم)، خلق افسرده، اضطراب و تحریک‌پذیری شایع است. یک مرور سال ۲۰۲۳ گزارش می‌کند در مطالعات مقطعی، ۳۵ تا ۵۰ درصد این بیماران نشانه‌های افسردگی دارند.
۲. در مطالعه وانگ و همکاران، ۵۱ مرد هیپوگنادال به‌مدت ۶۰ روز درمان جایگزین گرفتند. خشم، تحریک‌پذیری و عصبی‌بودن کاهش معناداری یافت. اما نمونه کوچک بود و مقایسه با دوره پایهٔ خودِ افراد انجام شد. این پژوهش برای مردان با کمبود واقعی است، نه برای هر مرد بداخلاقی که امروز صبح خوب نخوابیده.
و چه چیزی هنوز تایید شده نیست؟ اینکه نوسان روزانه یا فصلی تستوسترون در مردِ سالم، یک سندرم مستقل بسازد.
خودم در جست‌وجویم مطالعه بالینی جامعی که این را تایید کند پیدا نکردم. این یعنی شواهد کافی نیست، نه اینکه ثابت شده وجود ندارد.
رقیبِ جدی‌تر چیست؟ افسردگیِ با چهره خشم.
در تحلیل پیمایش ملی آمریکا (مارتین و همکاران، ۲۰۱۳)، مردان بیشتر از زنان حملات خشم، سوءمصرف مواد و ریسک‌پذیری گزارش کردند. وقتی این علائم برونی‌شونده کنار علائم کلاسیک افسردگی گذاشته شد، شکاف جنسیتی در شیوع افسردگی از بین رفت. چرا این مهم است؟ چون شاید بخشی از بدخلقی مردانه در واقع افسردگی‌ای است که با اسم خودش شناخته نمی‌شود.
۱. بدخلقی مداوم یک علامت است، نه یک تشخیص.
۲. سه توضیح رقیب دارد؛ کمبود واقعی تستوسترون، افسردگی، و استرس/خواب/مصرف مواد. از بیرون، هر سه شبیه هم‌اند.
۳. پس تستوسترون بزنم؟ نه. این به معنای توصیهٔ خوددرمانی نیست؛ تشخیص با ارزیابی پزشکی و آزمایش خون انجام می‌شود.
درباره دیگر جانوران
ممکن است بپرسید: اگر در فیل‌ها و گوزن‌ها چرخهٔ هورمونی نر با پرخاشگری همراه است، پس بدخلقی مردانه هم یک پدیدهٔ زیستی طبیعی است؟ من این‌طور فکر نمی‌کنم، یا دست‌کم نه به این سادگی.
در فیل‌های نر (مَست، musth) و در گوزن‌ها (فصل جفت‌گیری، rut) چرخه سالانه یا فصلی است، کارکرد تولیدمثلی دارد، و پرخاشگری با افزایش تستوسترون همراه است. اما فرضیهٔ بدخلقی مردانه، تحریک‌پذیری را به کاهش یا نوسان تستوسترون نسبت می‌دهد، بدون کارکرد روشن و بدون چرخهٔ منظم. جهت رابطه معکوس است. پس این مثال‌ها فقط نشان می‌دهند چرخهٔ هورمونی نر در طبیعت واقعی است، نه اینکه انسان همین سندرم را دارد.
